Kategorie

Nowoczesne narzędzia badania well-being pracowników

Agnieszka Czerw
dr Kataryzna Obuchowska
Nowoczesne narzędzia badania well-being pracowników. /Fot. Fotolia
Nowoczesne narzędzia badania well-being pracowników. /Fot. Fotolia
inforCMS
To, jak ważne jest zadowolenie pracowników z pracy staje się szczególnie odczuwalne, gdy go brak. Prowadzi to do frustracji, bezsilności a nawet do wypalenia zawodowego. Dlatego dbałość o dobrostan pracownika zwiększa szansę na jego zaangażowanie w zrozumienie i realizację misji przedsiębiorstwa oraz utrzymanie wysokiego poziomu jego motywacji.

Co czyni pracownika usatysfakcjonowanym? Zadowolonym z bycia w danej organizacji? Lojalnym? Zaangażowanym w wykonywane zadania służbowe? …. Szczęśliwym?

Odczuwanie przez pracownika zadowolenia w sytuacji pracy jest pożądaną sytuacją zarówno z perspektywy jednostki, jak i organizacji. Pracownik mający poczucie komfortu w pracy jest bardziej zmotywowany do jej wykonywania, co przekłada się na wysoką efektywność jego działań, a ta sprzyja osiąganiu celów przez firmę.

Dla każdego pracownika poczucie zadowolenia w pracy jest jednak czymś innym. Jednym grupom pracowników wystarczy, gdy organizacja zaspokoi ich podstawowe potrzeby materialne związane np. z wynagrodzeniem. Dla innych, satysfakcja z pracy oznacza realizację coraz bardziej złożonych wyzwań zawodowych. Można też założyć, że istnieją pewne uniwersalne cechy pracy czy organizacji, które to zadowolenie budują u wszystkich pracowników.

Zobacz koniecznie: Sabbatical - urlop dla profesjonalistów

To, jak ważne jest zadowolenie pracowników z pracy staje się szczególnie odczuwalne, gdy go brak. Prowadzi to do frustracji, bezsilności a w skrajnej postaci - wypalenia zawodowego.

Reklama

Poszukiwanie przyczyn i konsekwencji zadowolenia pracowniczego jest obszarem interdyscyplinarnym. Leży na pograniczu nauk społecznych i nauk o zarządzaniu. Czynniki, od których zależy poczucie szczęścia człowieka w różnych obszarach jego funkcjonowania bada psychologia pozytywna, a kluczowym pojęciem w tym nurcie psychologii stał się tzw. dobrostan (well-being).

Dobrostan (well-being) można zdefiniować jako poznawczą i emocjonalną ocenę swojego życia jako przyjemnego i wartościowego. Inaczej, satysfakcjonujący dla człowieka stan osiągany w wyniku zaspokojenia istotnych potrzeb i umożliwiający samorozwój w różnych obszarach życia, w tym - pracy zawodowej.

Jedną z najistotniejszych aktywności życiowych dorosłego człowieka jest praca zawodowa. Bardzo silnie determinuje ona sposób, w jaki ludzie oceniają własne życie. Poczucie dobrostanu w miejscu pracy ma zatem istotne znaczenie dla poczucia ogólnego dobrostanu każdego człowieka.

Polecamy serwis: Zatrudnianie i zwalnianie

Co wpływa na poczucie dobrostanu w sytuacji pracy?

Reklama

Problematyką dobrostanu w sytuacji pracy zajął się m.in. amerykański psycholog pracy - Peter Warr. Autor ten na podstawie wielu badań doszedł do wniosku, że na dobrostan pracownika ma wpływ szereg czynników, w tym bodźce organizacyjno-sytuacyjne. Ich analiza i monitorowanie przez organizację ma znaczący wpływ na well-being kadr.

Peter Warr wyróżnił 12 kluczowych cech pracy ważnych w diagnostyce poczucia dobrostanu pracowników, a tym samym kondycji – zdrowia przedsiębiorstwa. Ujął je
w tzw. modelu witaminowym. Cechy pracy porównał do witamin, które w zależności od poziomu występowania w organizmie wpływają pozytywnie lub negatywnie na jego funkcjonowanie (Rys. 1).

Rys. 1. Wpływ postrzeganego poziomu realizacji cech pracy na poziom odczuwanego dobrostanu przez pracowników (wg teorii P. Warr’a)

Autor zauważył, że spośród 12 cech pracy:

  • Cechy należące do I grupy nie powinny przekraczać wartości granicznej, bo na wyższym poziomie są już szkodliwe (podobnie, jak dla organizmu ludzkiego witaminy rozpuszczalne w tłuszczach). Są nimi: kontrola osobista, wykorzystanie możliwości i umiejętności pracownika, wymagania i cele, różnorodność wykonywanej pracy, przejrzystość oczekiwań i oceny, poziom kontaktów towarzyskich.
  • Wartości cech należących do II grupy powinny być jak najwyższe (podobnie jak działają witaminy rozpuszczalne w wodzie) i są to: bezpieczeństwo fizyczne pracy, znacząca pozycja społeczna, wspierająca kontrola, perspektywa kariery, uczciwe traktowanie, wynagradzanie finansowe.

Zobacz również: Podwyżka według polskiego pracownika


Dlaczego teoria Petera Warr’a może przyciągać uwagę działów HR i badaczy organizacji?

Problematyką poczucia well-being w miejscu pracy interesują się przede wszystkim badacze i organizacje amerykańskie, na co miał wpływ rozwój psychologii pozytywnej na amerykańskich uniwersytetach. W Europie tematyka jest szerzej znana głównie w krajach skandynawskich, które uruchomiły szereg mechanizmów społeczno-prawnych mających na celu dbałość o dobrostan jednostki w sytuacji zawodowej i prywatnej.

Oryginalna teoria Petera Warr stanowi silny punkt wyjścia do powstania narzędzi diagnostycznych, wspierających dojrzałe i dbające o swoich pracowników organizacje
w monitorowaniu i podnoszeniu poziomu dobrostanu pracowniczego.

Zobacz także: Freelancer człowiekiem sukcesu?

Analiza postrzegania przez pracowników różnych aspektów pracy dostarcza organizacji istotnych informacji. Dzięki uzyskanym danym możliwe jest określenie
w przedsiębiorstwie, obszarów wymagających głębokiego przepracowania bądź takich, które wymagają jedynie udoskonalenia. Warto też wspomnieć, że badania wskazują na związek dobrostanu pracowników z takimi ważnymi dla organizacji aspektami jak przywiązanie pracowników do organizacji, zaangażowanie w pracę czy lojalność wobec pracodawcy.

Model witaminowy Petera Warra stał się inspiracją dla polskich naukowców: dr Agnieszki Czerw oraz dr Anny Borkowskiej (związanych z Politechniką Wrocławską) oraz praktyków biznesu firmy TAW Polska, do zaadoptowania koncepcji do polskich warunków kulturowych. Ostatecznie w modelu stosowanym do analizy dobrostanu pracowników przedsiębiorstw operujących w polskiej rzeczywistości kulturowej, została zmodyfikowana część wymiarów oraz ich zakres. Ostatecznie przyjął on następujący kształt.

Na I grupę wymiarów składają się:

  • Kontrola osobista: definiuje zakres i swobodę podejmowanych przez pracownika decyzji dotyczących jego pracy w kontekście wyboru sposobu i czasu jej wykonania oraz doboru współpracowników. Mówi też o poziomie osobistego wpływu pracownika na wyniki wykonywanych zadań.
  • Wymagająca kontrola: dotyczy częstości i intensywności bieżącej kontroli pracownika i oceny wykonywanych przez niego zadań opartej na negatywnej informacji zwrotnej, ukierunkowanej na wyłapywaniu błędów. Diagnozuje też poziom kontroli, monitorowanie rozwoju pracownika poprzez nacisk na intensywne zdobywanie kompetencji potrzebnych organizacji.
  • Różnorodność pracy: definiuje poziom zróżnicowania (monotonia vs różnorodność) w obszarze typów zadań, sposobów oraz miejsca ich wykonywania. Ponadto odnosi się do elastyczności myślenia i zachowania pracownika.
  • Obciążenie pracą: diagnozuje poczucie zmęczenia nadmiarem pracy i trudnością zadań. Odnosi się także do obciążenia odpowiedzialnością za nie. Przejawia się m.in. ilością czasu przeznaczonego na pracę w stosunku do innych czynności.
  • Poziom kontaktów towarzyskich: opisuje intensywność i jakość kontaktów pracownika z innymi ludźmi w kontekście wykonywanej pracy, np. ze współpracownikami, przełożonymi, klientami. Odnosi się do czasu przeznaczonego na bezpośrednie kontakty, jakości relacji i poziomu ich sformalizowania.
  • Rozwój i ocena: dotyczy postrzeganej przez pracownika ważności jego rozwoju dla organizacji. Mówi też o wykorzystaniu (także nadmiernym) potencjału pracowników i zaangażowaniu organizacji w planowanie ich ścieżek rozwoju zawodowego. Ponadto odnosi się do efektywnego wykorzystania oceny pracowniczej.

Zobacz także: Jak maksymalnie skupić się w pracy?

W II grupie wymiarów są:

  • Wspierająca kontrola: dotyczy relacji pracownika z przełożonym opartej na pozytywnej informacji zwrotnej dotyczącej efektów i sposobów pracy. Mówi także o gotowości niesienia wsparcia i pomocy swojemu podwładnemu w sytuacji pojawienia się trudności w wykonywaniu przez niego pracy, gotowości wysłuchania go oraz znajomości jego słabych i silnych stron.
  • Poczucie bezpieczeństwa w organizacji: odnosi się do postrzegania przez pracownika wysiłków organizacji ukierunkowanych na zapewnienie jej członkom oraz otoczeniu organizacyjnemu bezpieczeństwa fizycznego. Ponadto dotyczy oceny w jakim stopniu organizacja przestrzega praw pracowniczych i zapewnia poczucie godności swoim pracownikom.
  • Wynagradzanie finansowe: określa poziom zadowolenia z finansowego wynagradzania. Mówi też o poczuciu przejrzystości zasad wynagradzania  w organizacji i poziomie sprawiedliwości tego wynagradzania.
  • Znacząca pozycja społeczna: odwołuje się do potrzeby sensownej i użytecznej pracy na rzecz innych i samej organizacji. Diagnozuje ważność roli zawodowej, poczucie bycia zauważonym przez innych w organizacji. Odnosi się też do postrzeganego prestiżu własnej pracy.
  • Etyczność organizacji: opisuje postrzegane przez pracownika zaangażowanie organizacji w respektowanie norm i zasad etycznych w jej funkcjonowaniu. Dotyczy też dążenia do uczciwych i sprawiedliwych praktyk w organizacji.
  • Perspektywa kariery: dotyczy jasności zasad planowania kariery w organizacji, w tym wiedzy o warunkach awansu i wynagrodzeń. Mówi także o poziomie zaangażowania organizacji w proces planowania kariery pracowników oraz o możliwości osobistego wpływu pracownika na kształtowanie swojej kariery.

Polecamy serwis: Odpowiedzialność, prawa i obowiązki


Dlaczego warto, aby organizacje diagnozowały poziom dobrostanu pracowników?

Zainteresowanie organizacji poziomem poczucia dobrostanu pracowników wydaje się istotne z punktu widzenia nie tylko pracownika, ale także pracodawców, menedżerów zespołów i działów HR.

Warto wiedzieć, co członkowie organizacji myślą o atmosferze w pracy oraz warunkach realizacji zadań służbowych. Poznać ich nastawienie oraz oczekiwania, które nie zawsze są identyczne z tym co widać z perspektywy np. zarządu (Rys. 2).

Rys. 2. Identyfikacja i integracja cech pracy w wymiarze organizacyjnym i podmiotowym

Polecamy serwis: Zarządzanie

Z punktu widzenia przedsiębiorstwa poznanie perspektywy pracowników może być kluczowe w procesie weryfikowania zgodności rzeczywistych działań organizacji z jej wizją i misją. Informacje na temat tego jak pracownicy postrzegają swoją organizację są również bardzo przydatne w procesach motywowania i integrowania pracowników oraz zarządzania zmianą. Natomiast dla pracowników spójność działań przedsiębiorstwa z jego deklaracjami może być podstawą indywidualnego poczucia przynależności do organizacji.

Obie perspektywy: organizacyjna i pracownicza wzajemnie się zazębiają. Oznacza to, że kierownictwo powinno nie tylko dbać o dobro przedsiębiorstwa jako całości (jego dobrobyt), ale także o dobro pracowników (ich dobrostan). Efektem może być wspólne dążenie do czegoś, z czym utożsamiają się obie strony. Dzięki temu zwiększa się szansa na zaangażowanie pracowników w zrozumienie i realizację misji przedsiębiorstwa oraz utrzymanie wysokiego poziomu ich motywacji.

Pracownicy, ich wiedza, doświadczenia zawodowe oraz zaangażowanie są najcenniejszym kapitałem każdej firmy. Ich udział w rozwoju organizacji ma kluczowe znaczenie. Jednym z istotnych elementów nowoczesnej polityki zarządzania personelem powinno stać się monitorowanie poczucia dobrostanu pracowników w zakresie najważniejszych cech pracy. Jego rejestracja i analiza pozwalają bowiem uzyskać cenne informacje na temat wpływu działań podejmowanych przez organizację na well-being pracowników.

Zobacz także: Wybór lidera zespołu pracowniczego

Badania poziomu dobrostanu w miejscu pracy spełniają ważne cele organizacyjne:

  • diagnostyczne (przedsiębiorstwo poznaje opinie pracowników na temat sprawności i efektywnością różnorodnych mechanizmów w organizacji: systemu bezpieczeństwa, systemu wynagrodzeń, systemu zarządzania itd.);
  • komunikacyjne (poprzez zaproszenie pracowników różnych szczebli i obszarów pracy do podzielenia się opiniami);
  • motywacyjne i integracyjne (poprzez diagnozowanie poziomu zadowolenia/niezadowolenia z pracy wśród kadr; wzięcie przez pracowników współodpowiedzialności za sprawne funkcjonowanie przedsiębiorstwa);

Wnioski z badań analizy poziomu dobrostanu wśród pracowników mogą:

  1. na poziomie organizacyjnym dostarczyć wiedzy odnośnie:
    • oceny zakresu, w jakim przedsiębiorstwo realizuje ideę „organizacji pozytywnej”;
    • diagnozy mocnych i słabych stron organizacji z punktu widzenia jej pracowników;
    • identyfikacji problemów organizacyjnych;
    • skuteczności i zadowolenia z działań podjętych lub planowanych przez organizację;
    • oceny płynności procesów, standardów i procedur organizacyjnych;
    • pojawiających się sytuacji konfliktowych i możliwych sposobów ich zażegnania;
    • identyfikacji różnic w nastawieniu i potrzebach pracowników;
    • palety motywatorów i demotywatorów w życiu zawodowym pracowników;
    • stopnia utożsamiania się pracowników z firmą, jej celami i misją;
    • nastrojów wśród kadry z uwagi na miejsce w strukturze organizacyjnej;
    • oceny efektywności przywództwa na różnych szczeblach zarządzania;
    • efektywnego planowanie rozwoju karier pracowniczych;
  2. na poziomie pracownika mogą:
    • pozwolić na wyrażenie opinii nt. obecnej kondycji firmy w różnych obszarach jej funkcjonowania;
    • dać szansę wpłynięcia na decyzje kadry zarządzającej;
    • dać odczucie przynależności do firmy i możliwości wpływu na sytuację w firmie;
    • dać możliwość wskazania obszarów wymagających doskonalenia;
    • pozwolić na aktywny udział w efektywnym planowaniu rozwoju zawodowego i podnoszenia własnych kwalifikacji.

Badania dobrostanu to trafiona inwestycja organizacji. Realizowane systematycznie ułatwiają planowanie racjonalnego rozwoju przedsiębiorstwa, budowanie strategii personalnej oraz lepsze wykorzystanie potencjału pracowników.

Zadaj pytanie na: Forum Kadry

agnieszka.czerw@pwr.wroc.pl
k.obuchowska@tawpolska.pl

Źródło: TAW Polska

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?