Więcej pracowników dostanie "trzynastki"

9 lipca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok dotyczący zasad ustalania prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego tzw. trzynastki (wyrok TK z 9 lipca 2012 r., P 59/11, DzU z 2012 r. poz. 819).

Sąd stwierdził, że art. 2 ust. 3 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (DzU nr 160, poz. 1080 ze zm. – zwanej dalej ustawą) w zakresie, w jakim pomija okres urlopu macierzyńskiego jako umożliwiający nabycie prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego, w sytuacji nieprzepracowania w ciągu całego roku kalendarzowego faktycznie 6 miesięcy, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 2 Konstytucji RP.

Ocenione przez Trybunał przepisy przewidują, że pracownik jednostki budżetowej nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego. W tym przypadku przepracowanie jest rozumiane jako faktyczne wykonywanie pracy, a nie pozostawanie w stosunku pracy.

Od tej zasady są jednak wyjątki. Pierwszy z nich został zawarty w art. 2 ust. 2 ustawy. Przepis ten wprowadza wyjątek poszerzający zakres pracowników uprawnionych do „trzynastki”, przewidując, że pracownik, który nie przepracował u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego, nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego, pod warunkiem że okres ten wynosi co najmniej 6 miesięcy.

Kolejny wyjątek znajduje się w normie przepisu zawartego w art. 2 ust. 3 ustawy.

Wskazuje on, że w kilku przypadkach przepracowanie co najmniej 6 miesięcy warunkujących nabycie prawa do wynagrodzenia rocznego nie jest wymagane. Tak jest m.in. w przypadku powołania pracownika do odbycia służby wojskowej i korzystania z urlopu wychowawczego. Oznacza to, że osoba, która wzięła urlop wychowawczy, otrzymuje „trzynastkę” niezależnie od tego, jaki okres w roku przepracowała (oczywiście w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego okresu).

Brak urlopu macierzyńskiego w dyspozycji przepisu art. 2 ust. 3 ustawy spowodował uznanie przepisu za niekonstytucyjny. Sąd podkreślił, że ustawodawca – działając w ramach przysługującej mu swobody – nie tylko wykreował dodatkowe wynagrodzenie roczne wyłącznie dla pracowników jednostek sfery budżetowej, co już samo w sobie różnicuje klasę podmiotów, jakimi są pracownicy, ale jednocześnie wyznaczył katalog przypadków uzasadniających wyjątkowe traktowanie niektórych pracowników.

W związku z omawianym wyrokiem senatorowie przygotowali projekt ustawy mającej na celu zmianę zakwestionowanych przepisów.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej zawiera propozycję polegającą na dodaniu urlopu macierzyńskiego do listy sytuacji wyjątkowych określonych w art. 2 ust. 3 ustawy.

Konsekwencją wprowadzenia takiej zmiany będzie uznanie okresu korzystania z urlopu macierzyńskiego za umożliwiający nabycie prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego.

Projektodawcy proponują, aby nowe przepisy miały zastosowanie do „trzynastek” przysługujących za 2012 r.