REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Dni wolne od pracy przysługujące pracownikom wychowującym dzieci

Krzysztof Stucke
Kancelaria Prawa Pracy
Dni wolne od pracy przysługujące pracownikom wychowującym dzieci. / Fot. Fotolia
Dni wolne od pracy przysługujące pracownikom wychowującym dzieci. / Fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Dwa dni wolne od pracy przysługują pracownikom wychowującym dzieci niezależnie od ich liczby. Regulacja dotyczy tylko dzieci do 14 roku życia. Zwolnienie od pracy na opiekę nad dzieckiem przysługuje rodzicom łącznie przez 2 dni w roku kalendarzowym.

Dni wolne od pracy na opiekę nad dziećmi

Zwolnienie od świadczenia pracy w związku z osobistym sprawowaniem opieki nad dzieckiem do lat 14 przysługuje w wymiarze 2 dni w każdym roku kalendarzowym. Norma prawna posługuje się pojęciem pracownika wychowującego co najmniej jedno dziecko. Ustawodawca określił, iż wymiar zwolnienia jest stały i nie zależy od liczby wychowywanych potomków. Zatem nawet w rodzinie wielodzietnej zwolnienie to przysługuje obojgu rodzicom lub opiekunom prawnym łącznie przez 2 dni w roku.

Autopromocja

Projekt uzależniający liczbę dni od liczby dzieci

W poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy-Kodeksu pracy (odrzuconym na posiedzeniu Sejmu nr 33 dnia 08 lutego 2013 r.) który dotyczył określenia nowych zasad przyznawania zwolnienia od pracy pracownikom wychowującym dzieci do lat 14 zaproponowano zmiany polegające na uzależnieniu liczby dni zwolnienia z pracy od liczby dzieci w następujący sposób:

  • 2 dni, jeśli pracownik wychowuje jedno dziecko do lat 14;
  • 3 dni, jeśli pracownik wychowuje dwoje dzieci do lat 14;
  • 4 dni, jeśli pracownik wychowuje troje i więcej dzieci do lat 14.

Kolejna zmiana dotyczyć miała zwiększenia wymiaru zwolnienia z pracy o jeden dzień dla pracownika, który wychowuje dziecko samotnie.[1]

Rekomendowany produkt: KODEKS PRACY 2015 z komentarzem + CD

Niewykorzystane dni przepadają

Przypisanie dni zwolnienia do roku kalendarzowego wskazuje na dwie kolejne cechy charakterystyczne tej opieki nad dzieckiem. W przepisach nie przewidziano prawa do ekwiwalentu za niewykorzystane przez rodzica lub opiekuna dziecka dni zwolnienia. Wobec tego z końcem roku niewykorzystane dni opieki przepadają. Od stycznia następnego roku pracownik może skorzystać już tylko z nowej puli wolnego w nowym, maksymalnym dwudniowym wymiarze.[2]

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Wniosek pracownika

Pracodawca udziela zwolnienia na opiekę dziecka, które nie ukończyło 14 lat, uwzględniając oświadczenie pracownika o zamiarze wykorzystania jednego lub dwóch dni wolnego z tego tytułu.

Zwolnienie z tytułu opieki nad zdrowym dzieckiem to jeden z przywilejów, z których może korzystać tylko jedno z jego rodziców lub opiekunów (art. 1891 k.p.). Można by przyjąć, że do swojego wniosku o udzielenie dwóch dni zwolnienia pracownik powinien załączyć oświadczenie drugiego z rodziców o braku zamiaru korzystania z tego uprawnienia. Takiego wymogu nie można jednak wywieść z powszechnie obowiązujących przepisów.

Zadaj pytanie na FORUM

Można to uznać za duże niedopatrzenie, biorąc pod uwagę fakt, że bardzo podobna regulacja funkcjonuje w rodzimym porządku prawnym odnośnie do zasad udzielania urlopu wychowawczego. Rozporządzenie MPiPS z 19 września 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego (DzU z 2013 r., poz. 1139) wskazuje bardzo wyraźnie, że do wniosku o jego udzielenie pracownik dołącza pisemne oświadczenie drugiego rodzica lub opiekuna dziecka o braku zamiaru korzystania 
z urlopu wychowawczego przez okres wskazany we wniosku (§ 2 pkt 2 rozporządzenia) lub o okresie korzystania z tego urlopu – jeśli rodzice lub opiekunowie chcą jednocześnie korzystać z tego urlopu 
(§ 2 pkt 5 ppkt 1 ww. aktu).

Rodzi to kolejny problemem. Brakuje wzoru oświadczenia o zamiarze korzystania z dni wolnych w celu opieki nad zdrowym dzieckiem, nie ma więc również pełnego-prawem przewidzianego zakresu informacji, które powinny się w nim znaleźć. W związku z tym pojawia się kolejne pytanie, czy pracodawca może żądać od pracownika, aby ten przedłożył dokument poświadczający, że współmałżonek czy partner zrzeka się prawa do tego zwolnienia.

Pomoc znajdujemy w treści § 6 ust. 2 
pkt 2 lit. c rozporządzenia MPiPS z 28 maja 1996 r. 
w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (DzU nr 62, poz. 286 ze zm.). Czytamy tam bowiem, że w aktach osobowych pracownika przechowuje się oświadczenie o zamiarze lub 
o braku zamiaru korzystania z uprawnień określonych w art. 1891 k.p.

Brak regulacji prawnych dotyczących formy i treści wniosku uniemożliwia poważnie weryfikację danych zadeklarowanych przez drugiego z rodziców lub opiekunów dziecka.

Kontrola przez pracodawcę

W tym zakresie uprzywilejowani są pracodawcy zatrudniający małżeństwa lub pary. Mają możliwość sami dopilnować, aby z dni opieki nad dzieckiem korzystało tylko jedno z nich. Podobnie jest w sytuacji, gdy rodzice lub opiekunowie dziecka zdecydują się na podział wolnego między siebie. Pracodawca każdego z nich pilnuje, żeby zarówno matka, jak i ojciec skorzystali maksymalnie z jednego dnia wolnego. Pozostali pracodawcy nie mają jednak gwarancji, że drugi rodzic nie wykorzysta tego zwolnienia w pełnym, dwudniowym wymiarze w swoim zakładzie pracy, nawet jeśli wraz z wnioskiem pracownik złożył oświadczenie współmałżonka, że nie będzie korzystać z tego uprawnienia. Rodzi to bardzo duże pole do nadużyć i stawia zakłady pracy w niekorzystnej sytuacji. Mimo niewykonywania pracy pracownik zachowuje zgodnie z prawem za te dni prawo do wynagrodzenia.

Wniosek o dwa dni wolne na opiekę nad dzieckiem

Zakładowy wzór oświadczenia pracownika

W dobrze rozumianym interesie pracodawców leży opracowanie we własnym zakresie zakładowego wzoru oświadczenia pracownika, przewidującego zamiar korzystania z tego prawa. Dokumenty te są przeważnie uzupełniane oświadczeniem przez pracownika tego, że drugi rodzic lub opiekun dziecka nie korzysta z wolnych dni na opiekę. Ma to za cel uniknięcie gromadzenia i przetwarzania danych, które nie są niezbędne 
z uwagi na cel ich pozyskiwania. Może to bowiem wiązać się z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Pracodawca może również postarać się 
o określenie wzoru wniosku o udzielenie dnia lub dni wolnych od pracy tak, aby ujednolicić te dokumenty na potrzeby zakładu.

Rozwód i opieka naprzemienna

Nawet jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie prawni dziecka pracują w jednym zakładzie pracy, może zaistnieć sytuacja, gdy trudno będzie rozstrzygnąć o prawie do dni wolnych. Jest tak, np. w sytuacji, gdy  rodzice dziecka się rozwiodą. Przepis nie rozstrzyga jednoznacznie, jak powinno się dzielić między nich prawo do dni wolnych. Z przepisu mówiącego o prawie do dni wolnych dla rodzica wychowującego dziecko nie można wywodzić, że przysługuje ono temu rodzicowi, któremu sąd przyznał prawo do opieki nad potomkiem. Kolejne problemy interpretacyjne pojawiają się w przypadku przyznania rodzicom opieki naprzemiennej. W sytuacji takiej pracodawca musiałby – bez względu na decyzję rodziców – przyznać im po jednym dniu wolnego. Wskazanie przez regulację na „wychowywania dziecka" deprecjonuje możliwość udzielenia dni wolnych rodzicowi, którego pozbawiono władzy rodzicielskiej lub któremu ją ograniczono. Podobnie w odniesieniu do opiekunów przypadki zwolnienia z opieki nad dzieckiem lub przyznania jej wyłącznie jednemu z nich, można kwalifikować jako zaprzeczenie uczestniczenia jego w wychowaniu dziecka.

Nowe rozwiązania w Kodeksie pracy dla pracujących rodziców

Powyższe wątpliwości interpretacyjne można by rozwiązać, odwołując się do zasad ujętych w przepisach o udzielaniu urlopu wychowawczego. Dają one możliwość zastąpienia oświadczenia drugiego rodzica lub opiekuna dziecka prawomocnym orzeczeniem sądu o ograniczeniu lub o pozbawieniu drugiego rodzica władzy rodzicielskiej, orzeczeniem o ubezwłasnowolnieniu drugiego rodzica, względnie orzeczeniem o przyznaniu opieki nad dzieckiem jednemu opiekunowi albo o zwolnieniu drugiego opiekuna z opieki (§ 3 rozporządzenia MPiPS z 19 września 2013 r.).               

W praktyce najlepiej, jeśli rodzice dziecka, pomimo rozwodu, porozumieją się ze sobą i przekażą stosowną informację pracodawcy. Może się jednak zdarzyć, że nie są w stanie wykonać takich ustaleń. W takiej sytuacji każde z nich ma równe prawo do skorzystania z dni wolnych. W takiej sytuacji z dni wolnych skorzysta ten rodzic lub opiekun, który pierwszy złoży oświadczenie o zamiarze korzystania z dni wolnych, zawnioskuje o ich udzielenie i faktycznie je wykorzysta. Pracodawca ma wtedy podstawy, aby odmówić rozpatrzenia wniosku drugiego z rodziców lub opiekunów.

Prawo a nie obowiązek

Dni wolne na opiekę nad zdrowym dzieckiem, o których mowa w art.188 Kodeksu pracy to „prawo” pracownika. Pracodawca nie ma możliwości, zmusić go do skorzystania z tego zwolnienia.

Gwarancją udzielenia takiego czasu wolnego jest oświadczenie rodzica o intencji korzystania 
z uprawnień związanych z rodzicielstwem. Pracodawca nie ma obowiązku wyręczania podwładnego w tym zakresie. Jeśli nie złoży stosownego oświadczenia, to mimo sprawowania opieki nad dzieckiem, które nie ukończyło 14 roku życia, po prostu  traci prawo do dwóch dni wolnego. W odróżnieniu do urlopów wypoczynkowych, przepis nie przewiduje ostatecznego terminu, w którym zatrudniony powinien wykorzystać te dni. Za ich nieudzielenie w wskazanych okolicznościach pracodawcy nie grozi więc żadna odpowiedzialność. Nieudzielenie dni wolnych w przypadku braku inicjatywy pracownika nie jest wykroczeniem. W praktyce, jeżeli pracownik wychowujący dziecko nie złoży oświadczenia o zamiarze korzystania m.in. z dni wolnych z tytułu opieki nad dzieckiem, a później nie zawnioskuje o ich udzielenie do końca roku kalendarzowego, wolne przepada definitywnie. Możliwość skorzystania z dodatkowych dwóch dni płatnego zwolnienia należy bowiem oceniać w charakterze prawa, a nie obowiązku pracowników.

Duże zmiany w uprawnieniach rodzicielskich

[1] Druk Sejmowy nr. 1028 z dnia 20 listopada 2012

[2] Wydawnictwo Infor, Kodeks pracy 2014 z komentarzem, Warszawa 2014, s. 127

Autopromocja

REKLAMA

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Zmiana umowy o zarządzanie PPK a uzgodnienie ze stroną społeczną

    Nie zawsze zmiana umowy o zarządzanie PPK powinna być uzgodniona ze stroną społeczną. Kiedy można od tego odstąpić? Poznaj wyjątki.

    Umowy pracowników będą rejestrowane. A co z prawem do prywatności i ochroną danych?

    Umowy pracowników będą rejestrowane w CRU, a co z prawem do prywatności, co z prawem do ochrony danych osobowych, co z prawem do godności pracowników? W opozycji do tego stoją przepisy dot. prawa dostępu do informacji publicznej w zakresie sektora finansów publicznych. Ważniejsze jest dobro ogółu czy jednostki?

    Co z rentą socjalną w 2024? Czy będzie 4242 zł a od 1 lipca 4300 zł?

    Projekt ustawy o zmianie renty socjalnej ma tylko dwa artykuły a wciąż nie został uchwalony. Premier zapowiadał pilne prace, a nawet nie było jeszcze drugiego czytania. Osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunowie czekają na podwyżkę świadczenia. Renta socjalna - czy będzie podniesiona do kwoty minimalnego wynagrodzenia? Co to jest renta socjalna? Komu przysługuje prawo do renty socjalnej? 

    Przetwarzanie danych osobowych dotyczących zdrowia [45 tys. kary dla Kancelarii]

    45 tys. zł kary dla spółki, która docierała do osób poszkodowanych głównie w wypadkach komunikacyjnych, by nawiązać z nimi współpracę w zakresie reprezentowania ich m.in. przed towarzystwami ubezpieczeniowymi, w sprawach sądowych  w celu uzyskania na ich rzecz odszkodowań, zadośćuczynienia i rent, a także zwrotu kosztów leczenia i rehabilitacji. Informacje o potencjalnych klientach uzyskiwała na podstawie m.in. wiadomości prasowych, publikacji internetowych, w tym treści dostępnych w mediach społecznościowych, a także informacji przekazywanych lub rozpowszechnianych przez organizacje zajmujące się działalnością dobroczynną. Podczas spotkania przedstawiciel Kancelarii PIONIER odbierał ustną zgodę na przetwarzanie danych osobowych do czasu ewentualnego zawarcia umowy z tymi osobami o świadczenie usług. Sprawa trafiła do WSA, ale ten oddalił skargę Kancelarii na deczję PUODO.

    REKLAMA

    Rozwiązanie umowy o pracę: Obowiązek pracodawcy konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę. Wzór zawiadomienia organizacji związkowej

    Pracodawca musi zawiadomić reprezentującą pracownika organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia mu umowy o pracę. Zawiadomienie składa się na piśmie, podając w nim przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy.

    Nowelizacja kodeksu pracy: W 2025 r. pracodawcy będą prowadzili nowy rejestr prac i pracowników je wykonujących [Dyrektywa z 2022 r.]

    Nowelizacja Kodeksu pracy: zmiana artykułu 222 o ochronie pracowników przed szkodliwymi czynnikami. 

    Uprawnienia rodzicielskie: Przerwy na karmienie dziecka piersią - jak długo pracownica może korzystać z przerw na karmienie, wzór wniosku o przerwę

    Przerwy na karmienie piersią są zwolnieniem od pracy. Przerwy wliczane są do czasu pracy - pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia. 

    Komunikaty ZUS: Ograniczenia w dostępie do aplikacji mobilnych mZUS. Niedostępne wnioski w PUE ZUS

    ZUS informuje o ograniczeniach w dostępie do aplikacji mobilnych mZUS. W PUE ZUS będą niedostępne niektóre wnioski.

    REKLAMA

    W którym miesiącu najkorzystniej przejść na emeryturę w 2024 r.? Zbliża się ten termin

    Złożenie wniosku o emeryturę jest możliwe w razie osiągnięciu wieku emerytalnego - 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Przed złożeniem takiego wniosku warto jednak zastanowić się, czy to jest właściwy moment. Jest bowiem kilka czynników, które decydują o wysokości świadczenia.

    ZUS: Przekazano więcej formularzy RUD, ale zgłoszono mniej umów o dzieło

    1,2 mln formularzy RUD przekazano do ZUS i zgłoszono na nich 1,6 mln umów o dzieło - ZUS podał dane za 2023 r.

    REKLAMA