Nieopłacenie składek ZUS w terminie - co się stanie i czy ubezpieczenie ustanie?

• Jaki jest termin składania dokumentów i opłacania składek w ZUSie?
• Co jeżeli na koniec terminu płatności przypada święto czy sobota?
• Czy od nieopłaconych składek naliczane są odsetki?
• Jak obliczyć odsetki?
• Czy istnieje kompetencja ZUS do wyrażenia zgody na opłacenie składki po terminie?
• Jakie kary za naruszanie przepisów o ubezpieczeniach społecznych?

Jaki jest termin składania dokumentów i opłacania składek w ZUSie?

Płatnik składek powinien przesłać do ZUS:

- dokument DRA ZUS, czyli deklarację rozliczeniową, w której wykazuje rozliczenie składek oraz wypłacone świadczenia, podobnie musi przesłać imienne raporty miesięczne (ZUS RCA, ZUS RSA, ZUS RPA) oraz opłacić składki za dany miesiąc w następujących terminach:

do 5. dnia następnego miesiąca – dotyczy to takich podmiotów jak: jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe,

do 15. dnia następnego miesiąca – dotyczy to takich podmiotów jak: płatnicy posiadający osobowość prawną, m.in.: spółki kapitałowe (spółki akcyjne i spółki z o.o.), spółdzielnie, stowarzyszenia, fundacje, jednostki samorządu terytorialnego, uczelnie wyższe, Kościoły, zakładowe organizacje związkowe,

do 20. dnia następnego miesiąca – dotyczy to pozostałych płatników składek opłacających wyłącznie składki na własne ubezpieczenia, czyli m.in. przedsiębiorcy, wspólnicy spółek, podmioty nieposiadające osobowości prawnej, które zatrudniają innych ubezpieczonych, w tym spółki osobowe (tj. spółki jawne, partnerskie, komandytowe, komandytowo-akcyjne).

Co jeżeli na koniec terminu płatności przypada święto czy sobota?

Jeżeli na koniec któregoś z ww. terminów przypada święto (dzień ustawowo wolny od pracy), sobota lub niedziela, to za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień roboczy.

Czy od nieopłaconych składek naliczane są odsetki?

Tak, jeżeli płatnik nie opłaci składek w terminie, na jego koncie powstaną zaległości. Właśnie od tych zaległych należności będą naliczane odsetki.

Jak obliczyć odsetki?

ZUS na swojej stronie internetowej: https://www.zus.pl/firmy/rozliczenia-z-zus/kalkulator-odsetkowy-dla-platnikow-skladek-zus, udostępnia specjalny kalkulator odsetkowy dla płatników składek. Płatnik może więc samodzielnie obliczyć kwotę odsetek za opóźnienie w opłaceniu składek na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych. Jak to zrobić? Należy podać kwotę nieopłaconych w terminie składek (na dany fundusz); termin, w którym składki powinny być opłacone; dzień, w którym płatnik chce zapłacić należności.

Kalkulator umożliwi naliczenie kwoty należnych odsetek z uwzględnieniem: odsetek, z zapłaty których jest się zwolnionym, jako płatnik składek i zasad zaokrąglania odsetek.

Czy istnieje kompetencja ZUS do wyrażenia zgody na opłacenie składki po terminie?

Organ rentowy został wyposażony w kompetencję wyrażenia zgody na opłacenie składki po terminie, czyli uznania, że mimo nieopłacenia składki w terminie ubezpieczenie nie ustało. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009, dalej: ustawa) nie zostały określone przesłanki "wyrażenia zgody" na opłacenie składki po terminie, co jednak nie oznacza przyznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych niczym nie skrępowanego uznania w uwzględnieniu lub nie uwzględnieniu wniosku o wyrażenie zgody. Przyznana kompetencja winna być wykonywana według sprawdzalnych, sprawiedliwych kryteriów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyposażony w uprawnienie wyrażania zgody na opłacenie składki po terminie winien ujawnić jakimi przesłankami kierował się odmawiając jej, a jego decyzja podlega merytorycznej ocenie sądu. (zob. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. III AUa 1479/21).

Jakie kary za naruszanie przepisów o ubezpieczeniach społecznych?

• ukaranie karą grzywny,
• wymierzenie opłaty dodatkowej,
• wszczęcie postępowania egzekucyjnego,
• zabezpieczenie na majątku płatnika poprzez wystąpienie do sądu rejonowego z wnioskiem o założenie księgi wieczystej, wnioskiem o wpis hipoteki oraz złożenie wniosku do Urzędu Skarbowego o ustanowienie zastawu skarbowego,
• złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z zakresu ubezpieczeń społecznych, określonych przepisami Kodeksu karnego,
• zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika do sądu upadłościowego,
• wystąpienie do sądu upadłościowego z wnioskiem o pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej lub pełnienia określonej funkcji,
• wykluczenie wykonawcy z postępowania o uzyskanie zamówienia publicznego w związku z zaleganiem w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne,
• złożenie wniosku o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.).