Kategorie

Kiedy pracownik może domagać się wypłaty premii

Beata Naróg
Usługi i Doradztwo Kadrowe. Szkolenia
Jeżeli w umowie o pracę określono zasady przyznawania premii, to pracownik może domagać się jej wypłaty przed sądem pracy. Gdy zasad tych nie określono, to mamy do czynienia z nagrodą, która nie ma charakteru roszczeniowego.
Reklama

Kodeks pracy, a także inne przepisy prawa pracy nie definiują pojęcia premii. Jest to świadczenie wypłacane na podstawie przepisów wewnątrzzakładowych (układów zbiorowych pracy lub regulaminów wynagradzania) bądź na podstawie regulacji zawartych w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie ma obowiązku tworzenia regulaminu wynagradzania. W praktyce bardzo często nazwa „premia” jest stosowana zarówno do świadczeń uznanych jako typowa premia, tj. świadczenie przysługujące po spełnieniu określonych warunków, jak i do świadczeń mających w rzeczywistości charakter nagrody. W tym drugim przypadku jest nazywana „premią uznaniową”.

O tym, czy pracodawca w konkretnym przypadku będzie miał obowiązek wypłacenia premii, a tym samym, czy w razie niespełnienia tego świadczenia pracownik będzie mógł jej dochodzić przed sądem, decydować będzie treść zapisów dotyczących zasad nabywania premii, wskazujących na jej charakter. Najważniejsze są bowiem zapisy regulujące zasady nabywania premii przez pracowników zawarte w przepisach wewnątrzzakładowych lub w umowie o pracę. Może się zdarzyć, że świadczenie nazwane przez pracodawcę „premią uznaniową” należy zakwalifikować jako premię regulaminową, „premia regulaminowa” zaś będzie typową nagrodą. Prawidłowa kwalifikacja danego świadczenia będzie decydować o dopuszczalności jego dochodzenia przez pracownika przed sądem.

Premia uznaniowa

Reklama

Premia uznaniowa charakteryzuje się tym, że pracodawca ma pełną swobodę w jej przyznaniu, tj. decyduje, czy w ogóle ją przyzna, komu oraz w jakiej wysokości. Nieprzyznanie takiego świadczenia pracownikowi nie powoduje po jego stronie roszczenia o wypłatę premii, a tym samym nie ma on możliwości dochodzenia jej przed sądem. Podkreślił to również Sąd Najwyższy w wyroku z 20 lipca 2000 r., w którym stwierdził, że premia uznaniowa nie ma charakteru roszczeniowego.

O charakterze danego świadczenia (tzn. czy kwalifikować je jako premię uznaniową czy premię regulaminową) decydują zapisy w przepisach wewnątrzzakładowych lub umowie o pracę, a te w każdym zakładzie pracy mogą być różnie sformułowane, nierzadko niezbyt jasno. Podkreślenia zatem wymaga fakt, że o uznaniowości danego świadczenia przede wszystkim będzie decydować zapis, z którego będzie wynikać jednoznacznie, że o przyznaniu premii decyduje pracodawca (np. prezes, dyrektor lub kierownik). Należy też zaznaczyć, że niejednokrotnie przy określeniu zasad nabywania prawa do premii uznaniowej wprowadza się dodatkowe zapisy, np. wskazujące górny pułap premii (np. 50% wynagrodzenia zasadniczego), wprowadzające warunek nienagannej pracy czy wysokiej jakości świadczonej pracy. Czasem pracownicy, powołując się na tak ogólne kryteria oraz fakt comiesięcznego wypłacania premii uznaniowej, decydują się na dochodzenie jej przed sądem w razie zaprzestania wypłacania przez pracodawcę.

Tego typu przesłanki, jak wskazane wyżej, nie wprowadzają jednak konkretnych i sprawdzalnych kryteriów uzależniających przyznanie premii, tym samym nie można uznać, że zmieniają charakter danego świadczenia w premię regulaminową. W wyroku z 6 czerwca 2000 r. Sąd Najwyższy stwierdził ponadto, że: „Premia przewidziana w regulaminie wynagradzania, której wypłata uzależniona jest od jej uruchomienia i szczegółowego ustalenia warunków premiowania przez pracodawcę, do czasu wykonania tych czynności jest tzw. premią uznaniową (nagrodą)”.


Nie zawsze jednak pracownik, któremu nie wypłacono premii uznaniowej, będzie pozbawiony możliwości dochodzenia jej przed sądem. Pracownik będzie mógł wstąpić na drogę sądową i domagać się wypłaty premii uznaniowej wówczas, gdy premia ta zostanie mu przyznana (tj. zostanie on o tym poinformowany), a później niewypłacona. W przypadku gdy pracodawca poinformuje pracownika o przyznaniu mu premii uznaniowej (szczególnie, gdy zrobi to w formie pisemnej), a później zdecyduje się pozbawić pracownika tej premii, musi liczyć się z możliwością sporu sądowego. W przywołanym już wyżej wyroku z 6 czerwca 2000 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że odręczna notatka przełożonego zawierająca obliczenia ewentualnej nagrody, której adresatem nie jest pracownik, nie stanowi przyrzeczenia jej wypłaty.

Premia regulaminowa

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku premii regulaminowej. Podstawowa różnica między nagrodą (premią uznaniową) a premią regulaminową polega na tym, że warunki przyznania premii regulaminowej są w przepisach wewnątrzzakładowych lub w umowie o pracę skonkretyzowane i sprawdzalne. Pozwala to na określenie, w jakich sytuacjach i w jakiej wysokości pracownik nabywa prawo do tej premii.

W przypadku spełnienia tych konkretnych warunków przez pracownika pracodawca ma obowiązek wypłacenia premii, a niespełnienie tego świadczenia przez pracodawcę uprawnia pracownika do dochodzenia jej przed sądem.

Przykład

Pracodawca w regulaminie wynagradzania dokonał zapisu:

Pracownikowi przysługuje premia w wysokości:

  • 50% wynagrodzenia zasadniczego w przypadku wykonania planu sprzedaży,
  • 80% wynagrodzenia zasadniczego w przypadku przekroczenia planu sprzedaży o co najmniej 20%.

Przy takich konkretnych zapisach nie jest konieczne dodatkowe przyznanie pracownikowi tej premii przez pracodawcę lub inną wyznaczoną osobę (dyrektora, kierownika), aby nabrała charakteru roszczeniowego. W razie niewypłacenia premii regulaminowej pracownik ma możliwość dochodzenia jej przed sądem.

Najczęściej niewypłacenie premii lub pomniejszenie jej wysokości przez pracodawcę, a tym samym powstanie sporu między pracodawcą a pracownikiem wynika z negatywnej oceny pracy. Przykładowo: pracownik wykonał co prawda plan sprzedaży i nabył prawo do premii, jednak w danym miesiącu stawił się w pracy w stanie nietrzeźwym lub nienależycie wykonywał niektóre obowiązki. Pracodawca, chcąc wpłynąć na sposób wykonywania obowiązków pracowniczych, pozbawia pracownika premii lub też ogranicza jej wysokość.

Trzeba pamiętać, że taka sytuacja (pozbawienie lub pomniejszenie premii) jest dopuszczalna. Jednak w przepisach wewnątrzzakładowych lub w umowie o pracę należy jasno sprecyzować, jakie czynniki mogą wpłynąć na pomniejszenie premii lub jej całkowite pozbawienie. W razie braku takich zapisów pracownik, którego premii pozbawiono lub ograniczono jej wysokość, będzie miał roszczenie o dochodzenie tego świadczenia przed sądem.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 20 lipca 2000 r. (I PKN 17/00, OSNP 2002/3/77),
  • wyrok SN z 6 czerwca 2000 r. (I PKN 705/99; OSNP 2001/24/713).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?