Kategorie

Większe prawa reprezentatywnej organizacji związkowej

Reprezentatywnej organizacji związkowej przysługuje szerszy zakres uprawnień. Jednak nie zawsze za taką można uznać organizację zrzeszającą największą liczbę pracowników.

Związek zawodowy powołany jest do reprezentowania, obrony praw oraz interesów zawodowych i socjalnych pracowników. Pojęcie reprezentatywności związkowej można zatem interpretować ogólnie jako prawo do reprezentowania pracowników, ale także jako możliwość podejmowania określonych w ustawie działań. W tym drugim znaczeniu nie każda organizacja związkowa będzie reprezentatywna, a zatem są różnice między ustawowmi uprawnieniami reprezentatywnych i niereprezentatywnych organizacji związkowych.

Reprezentatywność na poziomie zakładu pracy

Pojecie „reprezentatywność” pojawia się w ustawie o związkach zawodowych oraz w Kodeksie pracy. Ponadto określone uprawnienia przyznają reprezentatywnym organizacjom związkowym przepisy innych ustaw, np. art. 3 ust. 3 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. W odniesieniu do zakładowych organizacji związkowych podstawę ustalenia reprezentatywności stanowi art. 24125a Kodeksu pracy. Przez reprezentatywne zakładowe organizacje związkowe należy rozumieć jednostki, które zrzeszają 7% pracowników zatrudnionych u pracodawcy (warunek dotyczy tych organizacji, które wchodzą w skład większych struktur ponadzakładowych uznanych za reprezentatywne w rozumieniu ustawy o Trójstronnej Komisji - obecnie NSZZ „Solidarność”, OPZZ oraz Forum Związków Zawodowych) lub zrzeszają 10% pracowników w pozostałych przypadkach. Jeżeli żadna z zakładowych organizacji związkowych nie spełnia powyższych wymogów, reprezentatywną zakładową organizacją związkową jest organizacja zrzeszająca największą liczbę pracowników.

Przykład

W zakładzie zatrudniającym 200 pracowników działają dwie organizacje związkowe. Jedna z nich to NSZZ „Solidarność” zrzeszająca 15 pracowników oraz związek zawodowy pracowników technicznych zrzeszający taką samą liczbę pracowników. Tylko NSZZ „Solidarność” jest w tym wypadku reprezentatywna na poziomie zakładu pracy, ponieważ należy do reprezentatywnej ponadzakładowej organizacji związkowej, wystarczy zatem, aby zrzeszała 7% pracowników zakładu pracy. Drugi związek, aby stać się reprezentatywny, musi zrzeszać 10% pracowników, czyli co najmniej 20 osób.


Reprezentatywność przy układzie zbiorowym pracy

Zasada reprezentatywności związkowej znalazła zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do układów zbiorowych pracy. Prawo zawarcia układu zbiorowego ma każda zakładowa (międzyzakładowa) organizacja związkowa. Gdy w zakładzie działa więcej związków, niezbędny do rozpoczęcia rokowań jest udział co najmniej jednego związku reprezentatywnego (art. 24125 § 3 k.p.), a podpisanie układu jest dozwolone, gdy jego treść zaakceptują co najmniej wszystkie organizacje reprezentatywne uczestniczące w negocjacjach. Przepis jest jednym z istotniejszych uprawnień organizacji reprezentatywnej, a jego cel to zapobieganie blokowaniu rokowań przez organizacje bierne.

Uzgodnienie stanowiska lub decyzja pracodawcy

Jeżeli organizacje związkowe albo organizacje związkowe reprezentatywne nie przedstawią wspólnie uzgodnionego stanowiska w terminie 30 dni, decyzje w sprawach:

  • ustalenia regulaminu wynagradzania,
  • regulaminów nagród i premiowania,
  • regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
  • planu urlopów lub regulaminu pracy,
  • wydłużonych okresów rozliczeniowych czy
  • wykazu prac szczególnie niebezpiecznych związanych z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym,

podejmuje pracodawca, po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk organizacji związkowych (art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych). Jak wynika z powyższego kryterium reprezentatywność nabiera szczególnego znaczenia w przypadku funkcjonowania u danego pracodawcy kilku organizacji związkowych. Co do zasady wszystkie działające na terenie zakładu pracy organizacje powinny przedstawić pracodawcy jedno uzgodnione stanowisko. Zdarzają się jednak sytuacje, że jest to z różnych powodów niemożliwe. Na taką właśnie okoliczność ustawodawca wprowadził przepis, który dopuszcza konsensus wyłącznie organizacji reprezentatywnych. Oznacza to, że zdanie niereprezentatywnej organizacji mającej odmienne stanowisko w przedmiocie zmian nie będzie brane pod uwagę. W świetle wyroku SN z 11 maja 1999 r. (I PKN 664/98) warunkiem obowiązywania regulaminu zfśs jest jego uzgodnienie ze wszystkimi organizacjami związkowymi działającymi w zakładzie. Dopiero niemożliwość poczynienia tego rodzaju ustaleń uprawnia organizacje reprezentatywne do przedstawienia własnego stanowiska, a brak konsensusu tych ostatnich upoważnia pracodawcę do samodzielnego podjęcia decyzji po 30 dniach od dnia przedstawienia zmian.


WAŻNE!

Zasada reprezentatywności nie ma zastosowania w odniesieniu do wszczynania sporów zbiorowych i strajków, a ponadto przy konsultacji w sprawach indywidualnych reprezentowanego pracownika. Oznacza to, że uprawnienia „reprezentacyjne” nie są w tym wypadku uzależnione od liczebności związku albo poziomu poparcia udzielonego mu przez załogę.

Uprawnienia organizacji ponadzakładowych reprezentatywnych w rozumieniu art. 24117 k.p.

Poza tym, że dla zakładowej organizacji związkowej korzystniej jest należeć do reprezentatywnej ponadzakładowej organizacji związkowej ze względu na reprezentatywność zakładową, to w tym wypadku reprezentatywność ma znaczenie na innym poziomie. Po pierwsze reprezentatywność organizacji ponadzakładowej stwierdza Sąd Okręgowy w Warszawie, a jednym z ważniejszych uprawnień takiej organizacji jest możliwość występowania z wnioskami o wydanie bądź zmianę ustawy albo innego aktu prawnego czy prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych (art. 19, 20 ustawy o zw. zaw.). Ponadto organizacja ma prawo uczestniczyć w pracach Trójstronnej Komisji.

Reprezentatywność przy tworzeniu rad pracowników

W najbliższym czasie stracą moc przepisy ustawy z 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji, które zdaniem Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 1 lipca 2008 r., K 23/07) są niekonstytucyjne w zakresie, w jakim określają tryb wyboru oraz odwołania rady pracowników w zależności od przynależności pracowników do reprezentatywnej organizacji związkowej. Ten tzw. tryb związkowy wyboru rady zastąpiony zostanie innym, w którym wpływ na wybór rady będą najprawdopodobniej mieli wszyscy pracownicy zakładu bez względu na przynależność związkową.

Podstawa prawna:

  • art. 3 ust. 3 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.),
  • art. 24125 § 3, art. 24125a, 24117 Kodeksu pracy,
  • art. 19, 20, art. 30 ust. 5 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.),
  • wyrok SN z 11 maja 1999 r. (I PKN 664/98, OSNAP 2000/14/540),
  • wyrok TK z 1 lipca 2008 r., K 23/07 (DzU nr 120, poz. 778).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.