Kategorie

Większe prawa reprezentatywnej organizacji związkowej

Reprezentatywnej organizacji związkowej przysługuje szerszy zakres uprawnień. Jednak nie zawsze za taką można uznać organizację zrzeszającą największą liczbę pracowników.

Związek zawodowy powołany jest do reprezentowania, obrony praw oraz interesów zawodowych i socjalnych pracowników. Pojęcie reprezentatywności związkowej można zatem interpretować ogólnie jako prawo do reprezentowania pracowników, ale także jako możliwość podejmowania określonych w ustawie działań. W tym drugim znaczeniu nie każda organizacja związkowa będzie reprezentatywna, a zatem są różnice między ustawowmi uprawnieniami reprezentatywnych i niereprezentatywnych organizacji związkowych.

Reprezentatywność na poziomie zakładu pracy

Pojecie „reprezentatywność” pojawia się w ustawie o związkach zawodowych oraz w Kodeksie pracy. Ponadto określone uprawnienia przyznają reprezentatywnym organizacjom związkowym przepisy innych ustaw, np. art. 3 ust. 3 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. W odniesieniu do zakładowych organizacji związkowych podstawę ustalenia reprezentatywności stanowi art. 24125a Kodeksu pracy. Przez reprezentatywne zakładowe organizacje związkowe należy rozumieć jednostki, które zrzeszają 7% pracowników zatrudnionych u pracodawcy (warunek dotyczy tych organizacji, które wchodzą w skład większych struktur ponadzakładowych uznanych za reprezentatywne w rozumieniu ustawy o Trójstronnej Komisji - obecnie NSZZ „Solidarność”, OPZZ oraz Forum Związków Zawodowych) lub zrzeszają 10% pracowników w pozostałych przypadkach. Jeżeli żadna z zakładowych organizacji związkowych nie spełnia powyższych wymogów, reprezentatywną zakładową organizacją związkową jest organizacja zrzeszająca największą liczbę pracowników.

Przykład

W zakładzie zatrudniającym 200 pracowników działają dwie organizacje związkowe. Jedna z nich to NSZZ „Solidarność” zrzeszająca 15 pracowników oraz związek zawodowy pracowników technicznych zrzeszający taką samą liczbę pracowników. Tylko NSZZ „Solidarność” jest w tym wypadku reprezentatywna na poziomie zakładu pracy, ponieważ należy do reprezentatywnej ponadzakładowej organizacji związkowej, wystarczy zatem, aby zrzeszała 7% pracowników zakładu pracy. Drugi związek, aby stać się reprezentatywny, musi zrzeszać 10% pracowników, czyli co najmniej 20 osób.


Reprezentatywność przy układzie zbiorowym pracy

Zasada reprezentatywności związkowej znalazła zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do układów zbiorowych pracy. Prawo zawarcia układu zbiorowego ma każda zakładowa (międzyzakładowa) organizacja związkowa. Gdy w zakładzie działa więcej związków, niezbędny do rozpoczęcia rokowań jest udział co najmniej jednego związku reprezentatywnego (art. 24125 § 3 k.p.), a podpisanie układu jest dozwolone, gdy jego treść zaakceptują co najmniej wszystkie organizacje reprezentatywne uczestniczące w negocjacjach. Przepis jest jednym z istotniejszych uprawnień organizacji reprezentatywnej, a jego cel to zapobieganie blokowaniu rokowań przez organizacje bierne.

Uzgodnienie stanowiska lub decyzja pracodawcy

Jeżeli organizacje związkowe albo organizacje związkowe reprezentatywne nie przedstawią wspólnie uzgodnionego stanowiska w terminie 30 dni, decyzje w sprawach:

  • ustalenia regulaminu wynagradzania,
  • regulaminów nagród i premiowania,
  • regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
  • planu urlopów lub regulaminu pracy,
  • wydłużonych okresów rozliczeniowych czy
  • wykazu prac szczególnie niebezpiecznych związanych z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym,

podejmuje pracodawca, po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk organizacji związkowych (art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych). Jak wynika z powyższego kryterium reprezentatywność nabiera szczególnego znaczenia w przypadku funkcjonowania u danego pracodawcy kilku organizacji związkowych. Co do zasady wszystkie działające na terenie zakładu pracy organizacje powinny przedstawić pracodawcy jedno uzgodnione stanowisko. Zdarzają się jednak sytuacje, że jest to z różnych powodów niemożliwe. Na taką właśnie okoliczność ustawodawca wprowadził przepis, który dopuszcza konsensus wyłącznie organizacji reprezentatywnych. Oznacza to, że zdanie niereprezentatywnej organizacji mającej odmienne stanowisko w przedmiocie zmian nie będzie brane pod uwagę. W świetle wyroku SN z 11 maja 1999 r. (I PKN 664/98) warunkiem obowiązywania regulaminu zfśs jest jego uzgodnienie ze wszystkimi organizacjami związkowymi działającymi w zakładzie. Dopiero niemożliwość poczynienia tego rodzaju ustaleń uprawnia organizacje reprezentatywne do przedstawienia własnego stanowiska, a brak konsensusu tych ostatnich upoważnia pracodawcę do samodzielnego podjęcia decyzji po 30 dniach od dnia przedstawienia zmian.


WAŻNE!

Zasada reprezentatywności nie ma zastosowania w odniesieniu do wszczynania sporów zbiorowych i strajków, a ponadto przy konsultacji w sprawach indywidualnych reprezentowanego pracownika. Oznacza to, że uprawnienia „reprezentacyjne” nie są w tym wypadku uzależnione od liczebności związku albo poziomu poparcia udzielonego mu przez załogę.

Uprawnienia organizacji ponadzakładowych reprezentatywnych w rozumieniu art. 24117 k.p.

Poza tym, że dla zakładowej organizacji związkowej korzystniej jest należeć do reprezentatywnej ponadzakładowej organizacji związkowej ze względu na reprezentatywność zakładową, to w tym wypadku reprezentatywność ma znaczenie na innym poziomie. Po pierwsze reprezentatywność organizacji ponadzakładowej stwierdza Sąd Okręgowy w Warszawie, a jednym z ważniejszych uprawnień takiej organizacji jest możliwość występowania z wnioskami o wydanie bądź zmianę ustawy albo innego aktu prawnego czy prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych (art. 19, 20 ustawy o zw. zaw.). Ponadto organizacja ma prawo uczestniczyć w pracach Trójstronnej Komisji.

Reprezentatywność przy tworzeniu rad pracowników

W najbliższym czasie stracą moc przepisy ustawy z 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji, które zdaniem Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 1 lipca 2008 r., K 23/07) są niekonstytucyjne w zakresie, w jakim określają tryb wyboru oraz odwołania rady pracowników w zależności od przynależności pracowników do reprezentatywnej organizacji związkowej. Ten tzw. tryb związkowy wyboru rady zastąpiony zostanie innym, w którym wpływ na wybór rady będą najprawdopodobniej mieli wszyscy pracownicy zakładu bez względu na przynależność związkową.

Podstawa prawna:

  • art. 3 ust. 3 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.),
  • art. 24125 § 3, art. 24125a, 24117 Kodeksu pracy,
  • art. 19, 20, art. 30 ust. 5 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.),
  • wyrok SN z 11 maja 1999 r. (I PKN 664/98, OSNAP 2000/14/540),
  • wyrok TK z 1 lipca 2008 r., K 23/07 (DzU nr 120, poz. 778).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Najwięcej ubezpieczonych cudzoziemców w historii - kwiecień 2021

    Cudzoziemcy pobili rekord - w kwietniu 2021 r. jest najwięcej ubezpieczonych w Polsce obcokrajowców w historii. Jak przedstawiają się liczby?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych 2022

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych wejdą w życie 1 stycznia 2022 r. Co się zmieni? Nowe emerytury i renty będą wypłacane tylko na konto. Rozwiąże się problem emerytur czerwcowych. Zmienią się zasady pobierania zasiłków.

    Brexit a ubezpieczenia i rozliczenia podatkowe pracowników

    Brexit - jakie są skutki w zakresie ubezpieczeń społecznych i rozliczeń podatkowych pracowników? Wszystko o zaświadczeniu A1.

    Odpis na ZFŚS na emerytów i rencistów - byłych pracowników

    Odpis na ZFŚS na emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami - jak obliczyć? Jak ustalić status tych osób i wysokość zwiększenia?

    Ostatni dzień na wdrożenie PPK!

    PPK - 10 maja 2021 r. to ostatni dzień na wdrożenie PPK czyli zawarcie umowy o prowadzenie PPK z wybraną instytucją finansową.

    Praca zdalna - przepisy prawne

    Praca zdalna - przepisy prawne regulujące home office znajdują się w ustawie covidowej. Kodeks pracy wciąż nie zawiera przepisów dotyczących pracy zdalnej.

    Bezrobocie w kwietniu 2021 r.

    Bezrobocie - w kwietniu 2021 r. w Polsce odnotowano spadek bezrobocia. Gdzie jest najwyższe bezrobocie, a gdzie najniższe?

    Emerytury stażowe - obywatelska inicjatywa ustawodawcza

    Emerytury stażowe będą przedmiotem obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. NSZZ "Solidarność" apeluje o liczne podpisy.

    4 urlopy dla ojca po urodzeniu dziecka

    Urlopy dla ojca - po urodzeniu dziecka ojciec może skorzystać z 4 rodzajów urlopów - ojcowskiego, okolicznościowego, tacierzyńskiego i rodzicielskiego.

    Przymusowy urlop wypoczynkowy - jaka forma?

    Przymusowy urlop wypoczynkowy - w jakiej formie pracodawca powinien polecić pracownikowi wykorzystanie urlopu wypoczynkowego?

    Idealny pierwszy dzień pracy - model First Day Experience

    Pierwszy dzień w nowej pracy - jak wygląda w modelu First Day Experience? Jak mógłby wyglądać idealny pierwszy dzień pracy?

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym wchodzi w życie - Izrael i Turcja

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym podpisana między Polską i Izraelem oraz umowa podpisana między Polską a Turcją wchodzą w życie dnia 1 maja i 1 czerwca 2021 r.

    Czym jest informacja starosty?

    Informacja starosty to dokument związany z zatrudnianiem cudzoziemców. To tzw. test rynku pracy. Czemu służy? Kiedy jest wymagana, a kiedy nie?

    Badanie pracowników na obecność alkoholu i narkotyków a prawo

    Badanie pracowników na obecność alkoholu i narkotyków będzie zgodne z prawem? MRPiT pracuje nad projektem ustawy.

    Zgłoszenie do ubezpieczeń - zmiana od 16 maja 2021 r.

    Zgłoszenie do ubezpieczeń - jaka zmiana od 16 maja 2021 r.? W ZUS ZUA i ZUS ZZA należy wskazać kod zawodu. Będą nowe wzory formularzy ZUS.

    Urlopy rodzicielskie 2022 - ważne zmiany

    Urlopy rodzicielskie w 2022 r. czekają ważne zmiany. Urlop rodzicielski dla ojca będą określać nowe zasady. Polska musi dostosować Kodeks pracy do unijnej dyrektywy work-life balance.

    Czy postojowe to pomoc publiczna?

    Postojowe z ZUS - czy to jest pomoc publiczna? Odpowiedź znajduje się w art. 15zzzh ust 1 ustawy covidowej.

    Zarobki studentów w 2021 r. [RAPORT]

    Zarobki studentów w 2021 r. zmalały. Ile zarabiają studenci w czasie pandemii? Jakie mają problemy?

    Kogo pracodawca powinien zapisać do PPK?

    PPK - kogo pracodawca powinien zapisać? 10 maja 2021 r. mija termin na zawarcie umowy o prowadzenie PPK. To już ostatni etap wdrażania PPK.

    Jak wybrać system kadrowo-płacowy?

    System kadrowo-płacowy powinien być dostosowany do działalności firmy. Jak wybrać? Oto garść użytecznych wskazówek.

    O co chodzi z tym kapitałem początkowym?

    Kapitał początkowy ma wpływ na wysokość emerytury. Jak to się dzieje? O co w tym wszystkim chodzi?

    Kodeks pracy 2021 a praca zdalna - zmiany

    Kodeks pracy w 2021 r. czekają zmiany. Znajdzie się w nim praca zdalna. Co się zmieni?

    Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przedłużony do 23 maja 2021 r.

    Dodatkowy zasiłek opiekuńczy będzie przedłużony do 23 maja 2021 r. Kiedy przysługuje?

    Niedziela handlowa - maj 2021

    Niedziela handlowa - maj 2021 r. ma aż 5 niedziel. Czy 2 maja, 9 maja, 16 maja, 23 maja lub 30 maja jest niedziela handlowa? Czy dzisiaj/jutro jest niedziela handlowa?

    Wynagrodzenia wypłacane "pod stołem" [RAPORT]

    Wynagrodzenia wypłacane "pod stołem" - ile wynagrodzeń w Polsce wypłacanych jest na czarno? Jakie są skutki takiego procederu?