Mjanma: praca przymusowa, przemoc i tortury związkowców

Mjanma: praca przymusowa, przemoc i tortury związkowców

Według najnowszych doniesień z dnia 4 października 2023 r. komisja śledcza Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) ds. Mjanmy stwierdza daleko idące naruszenia konwencji dotyczących wolności zrzeszania się i pracy przymusowej. Komisja została ustanowiona przez Organ Zarządzający MOP  w marcu 2022 r., po przejęciu władzy przez władze wojskowe Mjanmy w lutym 2021 r. i stłumieniu przez wojsko prodemokratycznych protestów.

Działania są podejmowane już od lutego 2021 r. Prawa człowieka, swobody obywatelskie, zbiorowe prawa pracownicze - w tym prawo do działania związków zawodowych, zrzeszania się i reprezentowania interesów pracowniczych są regularnie łamane.

Komisja śledcza MOP wzywa władze wojskowe Mjanmy/Birmy do natychmiastowego zaprzestania wszelkich form przemocy, tortur i innego nieludzkiego traktowania związkowców oraz do położenia kresu wszelkim formom pracy przymusowej lub obowiązkowej. 

Konwencja nr 1948 dotycząca wolności związkowej i ochrony praw związkowych

Przepisy międzynarodowego prawa pracy, w szczególności konwencji nr 1948 dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych - gwarantują, że pracownicy i pracodawcy, bez jakiejkolwiek różnicy, mają prawo do zakładania organizacji. Tym samy możliwa jest realizacja zbiorowych praw i wolności pracowników oraz pracodawców.

Związki zawodowe pracowników i organizacje pracodawców mają zagwarantowane prawo do niezależnego, bezstronnego i samorządnego działania, gdyż w szczególności mają prawo do:

• uchwalania swoich konstytucji i regulaminów,
• swobodnego wyboru swoich przedstawicieli,
• organizowania administracji i działalności organów i przedstawicieli,
• formułowania swoich programów,
• tworzenia federacji i konfederacji oraz przystępowania do nich,
• popierania i obrony interesów pracowników lub pracodawców,
• występowania w imieniu i interesie pracowników lub pracodawców,
• organizowania akcji protestacyjnych, m.in. strajków.

Praca przymusowa a konflikty zbrojne

Komisja MOP stwierdziła, że Mjanma nie wywiązała się ze swoich zobowiązań dot. zakazu pracy przymusowej i wolności pracy. Zdaniem MOP: wojsko nadal stosuje różne rodzaje pracy przymusowej w kontekście konfliktów zbrojnych. Stwierdzono również, że brakuje odpowiedniego egzekwowania zakazu pracy przymusowej lub obowiązkowej.

Już od dawna obowiązuje Konwencja dotycząca pracy przymusowej lub obowiązkowej z 1930 r.

Konwencja wskazuje, że: termin "zmuszony" lub praca obowiązkowa oznacza wszelką pracę lub usługę która jest egzekwowana od każdej osoby pod groźbą jakiejkolwiek kary i której dana osoba nie wykonuje dobrowolnie.

Okazuje się, że w XXI w. wolność do pracy i od pracy nie są wszędzie uznawane, a co gorsza w wielu krajach, m.in. właśnie azjatyckich, zmusza się do pracy dzieci, młodzież, osoby niepełnosprawne, kobiety w ciąży i generalnie osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej. W demokratycznym państwie takie praktyki są nie do pomyślenia, jednak handel ludźmi do pracy przymusowej "kwitnie". 

Czego nie obejmuje praca przymusowa lub obowiązkowa?

W rozumieniu niniejszej Konwencji określenie "praca przymusowa lub obowiązkowa" nie obejmuje takich zagadnień:

• wszelkie prace lub usługi wymagane z tytułu obowiązkowego wojska; prawa służbowe do pracy o charakterze czysto wojskowym;
• wszelkie prace lub usługi, które stanowią część normalnego obywatelstwa; obowiązki obywateli w pełni samorządnego kraj;
• wszelkie prace lub usługi wymagane od jakiejkolwiek osoby w konsekwencji skazania przez sąd, pod warunkiem że wspomniana praca lub doręczenie odbywa się pod nadzorem i kontrolą organ publiczny oraz że wspomniana osoba nie jest zatrudniona do lub oddane do dyspozycji osób prywatnych, spółek lub Stowarzyszenia;
• wszelkie prace lub usługi wymagane w nagłych przypadkach, to znaczy w przypadku wojny, klęski lub groźby klęski żywiołowe, takie jak pożar, powódź, głód, trzęsienie ziemi, gwałtowne choroby epidemiczne lub epizootyczne, inwazja zwierząt, owadów lub szkodniki roślinne i ogólnie wszelkie okoliczności, które mogłyby zagrażać istnieniu lub dobru całości lub części ludność;
• drobne usługi komunalne, które są wykonywane przez członków Wspólnoty.

Zalecenia komisji MOP do Stałego Przedstawicielstwa Mjanmy 

W zaleceniach MOP wzywa się władze wojskowe do natychmiastowego zaprzestania wszelkich form przemocy, tortur i innego nieludzkiego traktowania przywódców i członków związków zawodowych; uwolnienie i wycofanie wszystkich zarzutów karnych przeciwko związkowcom zatrzymanym w związku z korzystaniem przez nich ze swobód obywatelskich i legalną działalnością związkową; oraz do pełnego przywrócenia ochrony podstawowych swobód obywatelskich zawieszonych od czasu zamachu stanu. Zalecenia wzywają również władze wojskowe do zaprzestania wymuszania wszelkich form pracy przymusowej lub obowiązkowej przez armię i powiązane z nią siły, a także przymusowego poboru do armii.

Sprawozdanie komisji śledczej zostało przesłane do Stałego Przedstawicielstwa Mjanmy w Genewie. Mjanma ma trzy miesiące na ogłoszenie, czy akceptuje zalecenia; a jeśli nie, to czy zamierza skierować sprawę do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości.