Kategorie

Jak zmniejszyć wymiar zwolnienia od pracy związkowca

Rafał Krawczyk
Pracownik od roku korzysta ze zwolnienia od pracy w pełnym wymiarze czasu pracy w związku z prowadzeniem działalności związkowej. Obecnie liczba członków związku zmniejszyła się do 120 pracowników. Do jakiego wymiaru możemy obniżyć pracownikowi zwolnienie od pracy? Czy zmniejszając wymiar tego zwolnienia musimy dochować specjalnych wymagań formalnych, jak ma to miejsce przy wypowiedzeniu zmieniającym warunki pracy?

Zmiana wymiaru zwolnienia od pracy działacza związkowego nie wymaga dokonywania wypowiedzenia warunków pracy. Zwolnienie takiego pracownika od obowiązku świadczenia pracy w związku z pełnieniem przez niego funkcji związkowych nie jest bowiem objęte treścią łączącego go z pracodawcą stosunku pracy. Przepisy nie przewidują również żadnego innego specjalnego trybu ograniczenia wymiaru zwolnienia związkowca. Państwa pracownikowi będzie przysługiwało zwolnienie od pracy w wymiarze 120 godzin miesięcznie.

UZASADNIENIE

Prawo do zwolnienia od pracy na czas sprawowania mandatu przysługuje pracownikowi, który został wybrany do zarządu zakładowej organizacji związkowej na okres kadencji. Liczba pracowników uprawnionych do zwolnienia zależy od liczby członków związku zatrudnionych w zakładzie pracy. W omawianym przypadku na początku kadencji pracownikowi przysługiwało uprawnienie do zwolnienia od obowiązku świadczenia pracy w pełnym wymiarze. Jest tak wtedy, gdy związek liczy od 150 do 500 członków zatrudnionych w zakładzie pracy (art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych). Zwolnienie od pracy przysługuje odpowiednio:

● dwóm pracownikom, gdy związek liczy od 501 do 1000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,

● trzem pracownikom, gdy związek liczy od 1001 do 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,

● kolejnemu pracownikowi za każdy rozpoczęty nowy tysiąc, gdy zakładowa organizacja związkowa liczy ponad 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy.

Jeśli jednak liczba członków związku zatrudnionych w zakładzie pracy jest mniejsza od 150, zwolnienie przysługuje tylko częściowo jednemu pracownikowi w miesięcznym wymiarze godzin równym liczbie zatrudnionych członków (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych).

Udzielenie zwolnienia pracownikowi od świadczenia pracy następuje na podstawie wniosku składanego przez zakładową organizację związkową. Powinien on zawierać:

  • wskazanie pracownika, któremu ma być udzielone zwolnienie od pracy,
  • wskazanie okoliczności uzasadniających udzielenie zwolnienia od pracy,
  • wskazanie, że zwolnienie od pracy ma być udzielone z zachowaniem prawa do wynagrodzenia albo bezpłatnie,
  • określenie wymiaru i okresu zwolnienia od pracy.

W czasie korzystania przez działacza związkowego ze zwolnienia od pracy, okoliczności wskazane we wniosku uzasadniające udzielenie zwolnienia mogą się zmienić. W szczególności dotyczy to liczby pracowników zrzeszonych w związku, co może, ale nie musi wpłynąć na wymiar udzielonego zwolnienia. Jeśli dojdzie do takiej sytuacji, zarząd zakładowej organizacji związkowej jest zobowiązany do poinformowania pracodawcy o zmianie lub ustaniu okoliczności uprawniających pracownika do korzystania ze zwolnienia od pracy bądź dających podstawę do ograniczenia mu wymiaru zwolnienia od pracy (§ 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy...). Obowiązkiem pracownika, któremu w wyniku zmniejszenia liczby członków związku ograniczono wymiar zwolnienia od pracy, jest przystąpienie do pracy.


Pracodawca nie musi w jakikolwiek sposób wypowiadać pracownikowi dotychczasowego wymiaru zwolnienia. Na wypadek ewentualnego sporu najbezpieczniej jest jednak w takiej sytuacji wydać pracownikowi na piśmie polecenie przystąpienia do pracy.

Korzyści

Pracodawca nie musi wręczać pracownikowi wypowiedzenia zmieniającego, jeżeli chce mu ograniczyć wymiar zwolnienia od pracy z tytułu prowadzenia działalności związkowej.

Reklama

Jeśli zwolnienie od pracy ma charakter częściowy, byłoby również pożądane uzgodnienie z pracownikiem konkretnych dni lub godzin, w których będzie ono przysługiwało. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się ponadto, że pracownik ma obowiązek przystąpienia do pracy w odpowiednim wymiarze także wtedy, gdy zarząd zakładowej organizacji związkowej nie poinformował pracodawcy o zmianie okoliczności uzasadniających udzielenie zwolnienia od pracy (uchwała z 20 stycznia 1999 r., III ZP 25/98, OSNP 1999/17/541). Spadek liczby członków danego związku zawodowego poniżej określonych ustawą limitów powoduje zatem automatycznie możliwość odmowy dalszego udzielania przez pracodawcę zwolnienia od obowiązku świadczenia pracy korzystającego z niego pracownika (lub pracowników) niezależnie od tego, czy zakładowa organizacja związkowa wypełni swój obowiązek i zawiadomi o tym fakcie pracodawcę.

W omawianym przypadku liczebność członków związku zawodowego spadła do 120 osób, dlatego w miejsce zwolnienia przysługującego pracownikowi w pełnym wymiarze zwolnienie to będzie przysługiwało tylko częściowo w miesięcznym wymiarze godzin równym liczbie zatrudnionych członków związku (tj. w wymiarze 120 godzin miesięcznie). W pozostałym zakresie należy wydać pracownikowi polecenie podjęcia pracy.

Pracodawca, który udziela pracownikom – związkowcom zwolnień od pracy, ma prawo kontrolować liczebność członków związku, od której zależy wymiar zwolnień pracowników. W opinii Sądu Najwyższego żądanie przez pracodawcę od zarządu zakładowej organizacji związkowej informacji dotyczących liczby zatrudnionych członków związku zawodowego nie stanowi naruszenia zasady niezależności związku zawodowego ani przejawu dyskryminacji pracowników ze względu na ich przynależność związkową (wyrok z 14 grudnia 1999 r. I PKN 459/99, OSNP 2001/10/340).

PRZYKŁAD

Jeden z pracowników wybranych do zarządu zakładowej organizacji związkowej i korzystający z tego tytułu ze zwolnienia od świadczenia pracy, w wyniku konfliktów personalnych zrezygnował z członkostwa w zarządzie i w samym związku. Od chwili zaprzestania sprawowania mandatu członka zarządu przestaje mu przysługiwać zwolnienie od świadczenia pracy. Taki pracownik ma obowiązek niezwłocznie i bez uprzedniego wezwania pracodawcy przystąpić do pracy. Identyczna sytuacja zachodzi po upływie kadencji związkowca. Niewykonanie tego obowiązku uprawnia pracodawcę do wyciągnięcia konsekwencji dyscyplinarnych, aż do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia włącznie, nie powoduje jednak wygaśnięcia stosunku pracy (wyrok SN z 4 kwietnia 2002 r. I PKN 233/01, OSNP 2004/6/96).

Podstawa prawna

  • art. 31 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.),
  • § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych i zwolnień od pracy przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy (Dz.U. Nr 71, poz. 336).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.