Opodatkowanie bonów towarowych

Pojęcie bonów występuje w przepisach podatkowych i w zależności od tego, z jakim podatkiem mamy do czynienia, wywołuje określone skutki. Ustawodawca nie zawarł w ustawach podatkowych legalnej definicji bonu. Inaczej mówiąc, nie określił wprost, co przez to pojęcie należy rozumieć. Organy podatkowe w razie potrzeby odwołują się do jego słownikowego znaczenia. Bon to dowód uprawniający do otrzymania w oznaczonym terminie pewnych towarów, sumy pieniędzy lub korzystania z usług.

Podatek od pracownika

Na tle przepisów dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych bony niestety wiążą się z koniecznością zapłaty podatku. Przekazanie bonu towarowego na rzecz pracowników spowoduje konieczność wywiązania się z obowiązku podatkowego. Co prawda ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera też obszerny katalog zwolnień, jednak w zakresie bonów zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku zostało bardzo ściśle i wąsko określone. Ustawa stanowi, że zwolnieniu przedmiotowemu od podatku dochodowego podlega wartość rzeczowych świadczeń otrzymywanych przez pracownika, sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 380 zł; według tego przepisu rzeczowymi świadczeniami nie są bony, talony i inne znaki, uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi. W związku z tym otrzymane przez pracowników bony towarowe podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zwolnieniu podlegają świadczenia rzeczowe lub ekwiwalenty pieniężne w zamian tych świadczeń otrzymywane - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł. Oznacza to, że podatku nie trzeba będzie płacić, jeżeli wartość bonów otrzymanych w ciągu roku nie przekroczy kwoty limitu. Jest tylko jeden problem. Zwolnienie dotyczy tylko świadczeń na rzecz emerytów i rencistów, które otrzymują oni w związku z łączącym ich poprzednio z zakładami pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy oraz od związków zawodowych. Bony przekazane emerytom i rencistom (byłym pracownikom) w granicach limitu będą objęte zwolnieniem.

Bony przekazane pracownikom będą zaś podlegały opodatkowaniu jako świadczenie ze stosunku pracy. Co prawda ustawodawca zwolnił od podatku dochodowego wartość rzeczowych świadczeń otrzymywanych przez pracownika, które zostały sfinansowane w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych. Ale, po pierwsze, zwolnienie ograniczono rocznym limitem 380 zł. A po drugie, przepis jasno stanowi, że rzeczowymi świadczeniami nie są bony, talony i inne znaki, uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi. W praktyce oznacza to, że pracodawca może bez podatku przekazać na rzecz pracownika świadczenia rzeczowe do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym wartości 380 zł, pod warunkiem że zostały one sfinansowane w całości ze wskazanych wyżej funduszy i, że nie są to bony, talony itp.

Pracodawca jako płatnik będzie musiał opodatkować i pobrać podatek od nadwyżki ponad limit świadczeń rzeczowych przekazanych na rzecz pracownika, a także od wartości przekazanych bonów, które nie są traktowane jako świadczenie rzeczowe. Dla pracownika będzie to bowiem przychód ze stosunku pracy, opodatkowany według zasad ogólnych, czyli skali podatkowej.

Bon bez VAT

Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą również spotykają się z bonami towarowymi. W wielu branżach bony stanowią element strategii promocyjnej, który ma zachęcić klienta czy kontrahenta do skorzystania z usług danej firmy. Pojawia się jednak problem, jakie skutki przekazanie i realizacja bonu wywołuje na gruncie ustawy o VAT.

Trzeba przypomnieć, że zgodnie z nową ustawą z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług opodatkowaniu VAT podlegają:
• odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
• eksport towarów;
• import towarów;
• wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
• wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Towarem są rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu VAT, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty. Dostawa towarów w rozumieniu ustawy o VAT to przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Żeby sprawdzić, jaki należy traktować przekazanie bonu towarowego, należy przypomnieć także definicję świadczenia usług. Jest to każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

Ponieważ bon towarowy jest dokumentem uprawniającym posiadacza do nabycia towarów w oznaczonym terminie, w określonym miejscu (firmie) nie może być uznany za towar w rozumieniu ustawy o VAT. Jest to tylko dokument uprawniający do zakupu określonych towarów. Jest on substytutem pieniądza. Przekazanie bonu nie będzie też ani świadczeniem usługi, ani dostawą towarów. Dlatego otrzymanie bonu towarowego nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.

Koszty uzyskania

Firmy, które wykorzystują bony towarowe jako nagrody dla kontrahentów w ramach akcji promocyjnych, mogą wydatki z tym związane zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Wszystko zależy od tego, czy podatnik będzie potrafił wskazać, że wydatki miały związek z przychodem firmy. Obecnie jest to nieco łatwiejsze. Należy podkreślić, że od 1 stycznia 2007 r. definicja kosztów została poszerzona o koszty poniesione w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Z definicji wynika, że podatnik podatku od osób prawnych ma prawo zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wszelkich wydatków, pod warunkiem że mają one pośredni lub bezpośredni związek z przychodem i prowadzoną działalnością oraz nie są to wydatki wymienione w ustawie jako wyłączone z kosztów uzyskania przychodów. Kosztami uzyskania przychodu będą więc wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów. Jeżeli wykorzystanie bonów towarowych będzie miało pośredni lub bezpośredni wpływ na przychód firmy, wydatek z nimi związany można będzie uznać za koszt uzyskania przychodu.

CO JEST PRZYCHODEM

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. W szczególności przychodem ze stosunku pracy będzie:
• wynagrodzenie zasadnicze,
• wynagrodzenie za godziny nadliczbowe,
• różnego rodzaju dodatki,
• nagrody,
• ekwiwalenty za niewykorzystany urlop
• wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona,
• świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika,
• wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Podstawa prawna:
• ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 12, art. 21 ust. 1 pkt 38 i 67 (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.),
• ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, art. 15 ust. 1 (Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.),
• ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).