Kategorie

Czy wypłata odprawy pośmiertnej jest obowiązkowa

Arkadiusz Mika
Pracodawca, którego pracownik zmarł, musi wypłacić rodzinie odprawę. W pewnych sytuacjach pracodawca może uwolnić się od tego obowiązku. Stanie się tak np. w sytuacji, gdy pracodawca ubezpieczy pracownika na wypadek śmierci.

W razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby rodzinie przysługuje od pracodawcy odprawa pośmiertna.

Odprawę pośmiertną otrzymają następujący członkowie rodziny pracownika:

  • małżonek,
  • inni członkowie rodziny spełniający warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z FUS.

Wypłata odprawy pośmiertnej to duże obciążenie dla pracodawcy. Jest tym wyższa, im dłużej w danym zakładzie był zatrudniony pracownik i wynosi odpowiednio przy stażu zakładowym:

  • poniżej 10 lat – równowartość 1-miesięcznego wynagrodzenia,
  • co najmniej 10 lat, lecz mniej niż 15 – równowartość 3-miesięcznego wynagrodzenia,
  • 15 lat i więcej – równowartość 6-miesięcznego wynagrodzenia.

Jeżeli po zmarłym pracowniku pozostała tylko jedna osoba uprawniona do otrzymania odprawy – wypłaca się ją w połowie wysokości.

Odprawa w związku ze śmiercią pracownika nie musi być wypłacana w przypadku, gdy:

  • pracownik nie miał małżonka lub członków rodziny spełniających kryteria do uzyskania renty rodzinnej z FUS,
  • pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a wypłacone odszkodowanie jest co najmniej równe przysługującej odprawie.

Brak osób uprawnionych do odprawy

Obowiązek wypłaty odprawy pośmiertnej jest ściśle związany z istnieniem osób uprawnionych do jej otrzymania. Brak tych osób wyłącza konieczność jej wypłacenia. Odprawa pośmiertna w przeciwieństwie do wynagrodzenia za pracę zmarłego i ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop może być przekazana jedynie zamkniętemu kręgowi osób. Tymczasem prawa majątkowe po zmarłym (jakimi są wynagrodzenie i ekwiwalent) w razie braku małżonka lub osób uprawnionych do renty rodzinnej wchodzą do spadku.

Małżonek jest osobą, której przyznano prawo do odprawy pośmiertnej (jej części) wprost, bez konieczności spełniania kryteriów ustalonych dla uzyskania renty rodzinnej po zmarłym.

Ubezpieczenie na życie

Reklama

Zakład pracy, chcąc uniknąć konieczności ponoszenia nieprzewidywalnego, nagłego obciążenia finansowego, jakim jest wypłata odprawy pośmiertnej, może ubezpieczyć pracownika na życie. Jeżeli przysługujące pracodawcy w razie śmierci pracownika odszkodowanie jest nie niższe niż odprawa pośmiertna, jaką należałoby wypłacić rodzinie zmarłego, pracodawca zwalnia się w ten sposób z obowiązku wypłacenia odprawy.

Popularną formą pracowniczych ubezpieczeń na życie są ubezpieczenia grupowe. Umowę takiego ubezpieczenia zawiera instytucja ubezpieczeniowa (ubezpieczyciel) z pracodawcą (ubezpieczający). Nie zawsze samo zawarcie takiej umowy i ustalenie w umowie ubezpieczenia świadczenia na wypadek śmierci pracownika (ubezpieczonego) w wysokości co najmniej równej odprawie pośmiertnej zwalnia pracodawcę z obowiązku jej wypłaty.


Pracodawca ma obowiązek wypłaty odprawy pośmiertnej, jeżeli zmarły pracownik sam finansował składki na ubezpieczenie.

Kodeks pracy nie reguluje umowy ubezpieczenia, jednak zgodnie z art. 300 k.p. w sprawach nieuregulowanych jego przepisami stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

Przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku (w tym śmierci pracownika), a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę (art. 805 k.c.). Przez zapłatę, zgodnie ze słownikowymi definicjami, należy rozumieć „danie pieniędzy”, nie mieści się więc pod tym pojęciem przekazywanie ubezpieczycielowi składek finansowanych przez ubezpieczonych (wpłacanych przez nich lub potrącanych im z pensji). Należy więc przyjąć, że taka forma ubezpieczenia nie jest umową ubezpieczenia na życie, do której odwołuje się Kodeks pracy. Samo nazwanie jednej ze stron umowy (pracodawcy) ubezpieczającym nie przesądza o jego rzeczywistej roli. W tym przypadku zarówno faktycznym ubezpieczającym, jak i ubezpieczonym będzie pracownik.

Wskazanie przez pracownika uprawnionych do odszkodowania

Umowy ubezpieczenia na życie często dają pracownikowi swobodę we wskazaniu uprawnionych do otrzymania świadczenia na wypadek jego śmierci.

Reklama

Po śmierci pracownika może się okazać, że jego najbliżsi nie zostali przez niego uprawnieni do otrzymania odszkodowania, a uposażony został np. dalszy krewny. Powstaje wtedy pytanie, czy w tej sytuacji rodzinie należy się odprawa na normalnych zasadach. Należy przyjąć, że w takim przypadku świadczenie jest nienależne. Wprawdzie regulacja odprawy pośmiertnej ma na celu wsparcie finansowe osób, do których utrzymania przyczyniał się pracownik, z drugiej jednak strony przepis nie wskazuje, że te same osoby muszą być uprawnione do otrzymania odszkodowania od ubezpieczyciela, ani nie wskazuje sposobu podziału tego świadczenia pomiędzy uprawnionych, jak w przypadku odprawy (części równe). Nie można także wykluczyć, że pracownik przyczyniał się do utrzymania również tej osoby, którą uposażył w polisie, np. osoby pozostającej z nim w związku nieformalnym. Kolejnym argumentem jest fakt, że przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do nałożenia nieuzasadnionych obciążeń na pracodawcę. Zakład pracy z jednej strony łożyłby co miesiąc na składki na ubezpieczenie na życie pracownika, a i tak byłby zobowiązany do wypłaty odprawy pośmiertnej.

Fakt, że odszkodowanie przypadnie innym osobom niż uprawnione do otrzymania odprawy pośmiertnej, nie będzie powodował zobowiązania pracodawcy do wypłaty odprawy, gdyż pozbawienie najbliższych pracownika prawa do tego świadczenia od ubezpieczyciela będzie konsekwencją działania zmarłego.

Uzupełnienie odszkodowania

Bez względu na to, komu instytucja ubezpieczeniowa wypłaciła odszkodowanie, jeżeli łączna kwota wypłaconego świadczenia jest niższa niż przysługująca uprawnionym członkom rodziny odprawa pośmiertna, pracodawca ma obowiązek wypłacić uprawnionym członkom rodziny różnicę między tymi świadczeniami.

Wysokość należnej odprawy pośmiertnej ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy (§ 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z 29 maja 1996 r.).

Podstawa prawna:

  • art. 93, 300 Kodeksu pracy,
  • art. 805 Kodeksu cywilnego,
  • § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (DzU nr 62, poz. 289 ze zm.).

 

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.