Kategorie

W jaki sposób zrekompensować dyżur pracowniczy

Monika Frączek
Czas dyżuru, co do zasady, nie jest czasem pracy. Jeżeli jednak podczas dyżuru pracownik będzie faktycznie wykonywał pracę, ten czas należy zaliczyć do czasu pracy i odpowiednio opłacić. Pracownikowi należy zrekompensować także czas pełnienia dyżuru niezaliczonego do czasu pracy.

Przez dyżur należy rozumieć czas pozostawania pracownika poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (art. 1515 § 1 Kodeksu pracy). Za inne miejsce pełnienia dyżuru można uznać np. miejsce w terenie czy mieszkanie pracownika. Ponieważ pracownik pełni dyżur poza normalnymi godzinami pracy, praca wykonywana w tym czasie będzie pracą nadliczbową.

PRZYKŁAD

Pracownik został zobowiązany do pełnienia dyżuru pod telefonem w swoim domu. Pracownik w tym dniu był już w pracy przez 8 godzin. Po godzinie od powrotu z pracy do domu pracodawca wezwał pracownika do firmy, aby ten zakończył naprawę systemu grzewczego (dostarczono brakujące części). Naprawa zajęła 2 godziny. Ten czas należy zaliczyć do czasu pracy pracownika i uznać za pracę w godzinach nadliczbowych.

WAŻNE!

Czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku dobowego i tygodniowego.

Rekompensowanie dyżuru

Za czas dyżuru pracownikowi przysługuje:

  • w pierwszej kolejności – czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, czyli w proporcji 1 : 1 (za jedną godzinę dyżuru jedna godzina czasu wolnego), lub
  • w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego – wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania pracownika, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania, przysługuje 60% wynagrodzenia (art. 1515 § 3 Kodeksu pracy).

W przypadku pracowników wynagradzanych stawką miesięczną, stawkę za 1 godzinę dyżuru należy ustalać dzieląc płacę zasadniczą pracownika przez nominalny wymiar czasu pracy przypadający do przepracowania w miesiącu wystąpienia dyżuru (§ 4a rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy...). Zgodnie z dominującym poglądem, przy ustalaniu wynagrodzenia za dyżur nie należy uwzględniać innych składników wynagrodzenia, nawet o stałym charakterze. Inaczej w tej sprawie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 30 grudnia 1986 r. (III PZP 42/86, OSNC 1987/8/106), w której uznał, że wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania obejmuje również dodatek funkcyjny.

PRZYKŁAD

Reklama

Pracownik otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 3500 zł, dodatek stażowy 150 zł i dodatek dla brygadzisty 50 zł. W lutym br. przez 4 godziny pełnił dyżur w zakładzie pracy. Za czas dyżuru pracownikowi przysługuje wynagrodzenie obliczone w następujący sposób: 3500 zł : 168 godzin (wymiar czasu pracy w lutym br.) = 20,83 zł (stawka za 1 godzinę dyżuru); 20,83 zł x 4 godziny = 83,32 zł. Zatem pracownik powinien otrzymać łącznie 3783,32 zł, tj. 3500 zł + 150 zł + 50 zł + 83,32 zł.

Rekompensata za dyżur (zarówno w formie czasu wolnego, jak i wynagrodzenia) nie przysługuje pracownikom, którzy pełnili go w domu. Wynagrodzenie za czas dyżuru nie przysługuje również pracownikom zarządzającym w imieniu pracodawcy zakładem pracy, bez względu na miejsce pełnienia dyżuru.

PRZYKŁAD

Główny księgowy został wezwany do firmy i dyżuruje w biurze w siedzibie pracodawcy, ponieważ w firmie odbywa się kontrola skarbowa (kontroler może zażądać dodatkowych dokumentów lub informacji). Za czas dyżuru głównemu księgowemu nie przysługuje rekompensata ani w formie wynagrodzenia, ani czasu wolnego, bez względu na to, że dyżurował w siedzibie firmy.

Czas wolny za dyżur a wynagrodzenie za pracę

Jeśli pracownik za czas dyżuru, podczas którego nie była wykonywana praca, otrzymuje czas wolny, dochodzi do sytuacji, w której nie przepracuje on pełnego wymiaru czasu pracy, jaki obowiązuje w danym okresie rozliczeniowym.

Może wówczas pojawić się problem z ustaleniem wynagrodzenia za ten miesiąc.

Reklama

Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (sygn. DPR-III-079–123/TW/08), jeżeli w wyniku udzielenia przez pracodawcę czasu wolnego za dyżur pracownik przepracuje mniejszą liczbę godzin, niż wynikałoby to z wymiaru czasu pracy ustalonego na podstawie art. 130 Kodeksu pracy, nie powinno to spowodować obniżenia wynagrodzenia pracownika.

Natomiast zdaniem PIP (sygn. GNP-302–4560–06/PE), za czas wolny udzielony za pełniony dyżur wynagrodzenie nie przysługuje: „(...) w przypadku udzielenia dnia wolnego (...) powszechnie obowiązujące przepisy prawa pracy nie przewidują prawa do wynagrodzenia za ten czas. Brak jest podstaw prawnych do ustalenia wynagrodzenia za ten okres, a niepłatny czas wolny jest w tym wypadku jedyną formą rekompensaty za pełnienie dyżuru poza domem pracownika (...)”.

WAŻNE!

Według PIP wynagrodzenie nie przysługuje za czas wolny udzielony w zamian za pełnienie dyżuru.

W opinii PIP, w takim przypadku będzie miał zastosowanie § 12 rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy..., który stanowi, że w celu obliczenia wynagrodzenia, ustalonego w stawce miesięcznej w stałej wysokości, za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik w tym miesiącu był nieobecny w pracy z innych przyczyn niż niezdolność do pracy spowodowana chorobą i za czas tej nieobecności nie zachowuje prawa do wynagrodzenia – miesięczną stawkę wynagrodzenia należy podzielić przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu i otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę godzin nieobecności pracownika w pracy z tych przyczyn. Tak obliczoną kwotę wynagrodzenia należy odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc. Taka wykładnia przepisów jest korzystna dla pracodawcy, przy czym jej stosowanie może okazać się ryzykowne i spowodować roszczenie pracownika. Lepiej zatem zastosować wykładnię przepisów przedstawioną przez MPiPS.

PRZYKŁAD

Po 8-godzinnym dniu pracy pracownik dyżurował 2 razy w lutym br. w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (innym niż dom pracownika). Dyżur trwał po 5 godzin i pracownik otrzymał z tego tytułu 10 godzin czasu wolnego w tym samym miesiącu. Pracownik jest wynagradzany stałą stawką w wysokości 3500 zł.

Zgodnie z wykładnią resortu pracy, w lutym br. pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie w pełnej wysokości, tj. 3500 zł, mimo że przepracował 158 godzin ze 168 godzin obowiązującego wymiaru.

Natomiast zgodnie ze stanowiskiem PIP, w lutym br. pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie wyłącznie za czas przepracowany, tj. 3291,70 zł, czyli 3500 zł : 168 godzin (wymiar czasu pracy w lutym br.) = 20,83 zł (stawka z 1 godzinę); 20,83 zł x 10 godzin = 208,30 zł (wynagrodzenie za godziny „niedopracowane”); 3500 zł – 208,30 zł = 3291,70 zł.

Podstawa prawna:

  • art. 130, art. 132–133, art. 151 § 1, art. 1515 Kodeksu pracy,
  • § 4–4a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 62, poz. 289 ze zm.).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?