Kategorie

Nie tylko umowa o pracę i ewidencja czasu pracy dowodzi prawa do 50% kosztów pracowniczych

Anna Bejka
Od wielu lat podstawowym dowodem uzasadniającym prawo do zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodu przez pracowników – twórców są zapisy w umowie o pracę oraz ewidencja czasu pracy. Te dokumenty analizują organy podatkowe w czasie kontroli pracodawców. WSA w Warszawie 15 stycznia 2010 r. zgodził się na inne dowody niż umowa o pracę i ewidencja czasu pracy rozliczanej jako podlegająca prawu autorskiemu. Są dopuszczalne pod warunkiem, że pozwalają wydzielić z pensji część wynagrodzenia za korzystanie przez pracownika z praw autorskich lub rozporządzenie nimi. Wyrok ma charakter przełomowy.

Skorzystanie przez twórców z 50% zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodu wymaga spełnienia wymagań prawa podatkowego i prawa autorskiego. Ale od lat, aby udowodnić prawo pracownika do 50% kosztów uzyskania przychodów i prawidłowość rozliczenia ich przez pracodawcę jako płatnika, organy podatkowe domagają się odpowiednich zapisów w umowie o pracę oraz prowadzenia ewidencji czasu pracy twórczej.

Co stanowią przepisy podatkowe

Koszty uzyskania przychodu w wysokości 50% przysługują z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i przez artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami (art. 22 ust. 9 pkt 3 updof). Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga, aby:

  • twórca skorzystał z praw autorskich lub
  • rozporządził tymi prawami.

W czasie kontroli pracodawcy organy podatkowe przyjmują dodatkowo, że odpowiednie zapisy w umowie o pracę oraz ewidencja czasu pracy twórczej to naturalny dowód na rozdzielenie części wynagrodzenia pracownika podlegającej prawu autorskiemu od nierozliczanej w ten sposób.

Fiskus domaga się zapisów w umowie o pracę i ewidencji

Reklama

Przykład stanowiska organów podatkowych w sprawie 50% kosztów podatkowych opisano w uzasadnieniu do wyroku WSA w Gliwicach z 15 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Gl 903/07). Pracownik wykonując prace twórcze otrzymywał wynagrodzenie dwuelementowe. Organy podatkowe uważały, że to, jaka część wynagrodzenia stanowi honorarium, powinno zostać określone w zawartej z pracownikiem umowie o pracę. Tylko taki podział wynagrodzenia dawałby podstawę do zastosowania 50% kosztów. Ponadto zakres wykonywanych przez pracownika prac o charakterze twórczym powinien znaleźć odzwierciedlenie w prowadzonej przez pracodawcę ewidencji prac twórczych. Zgodnie z zakresem czynności, stanowiącym załącznik do umowy o pracę, pracownik w ramach swoich obowiązków świadczył pracę twórczą, która miała zajmować 60% jego czasu pracy. Pracodawca uważał, że 50% stawka zryczałtowanych kosztów powinna być stosowana do 60% wynagrodzenia uzyskanego ze stosunku pracy. W firmie wobec braku podstawy prawnej nie prowadzono ewidencji prac twórczych. Dodatkowym problemem było to, że tworzenie przez pracownika dzieł przekraczało okres miesiąca, w którym to okresie rozliczano dochody pracownika. Fiskus zakwestionował zasadność zastosowania 50% kosztów. Stwierdził, że zapis z dokumentu określającego, że praca twórcza obejmuje 60% czasu pracy pracownika, nie przesądza, jaka konkretnie część wynagrodzenia została podatnikowi wypłacona za prace twórcze. Sąd zgodził się, że pracodawca i pracownik nie potrafią wyodrębnić części odpowiadającej honorarium za prace twórcze z ogólnego wynagrodzenia otrzymywanego na podstawie umowy. Dodatkowo nie wiadomo było, w jakim okresie i ile dzieł powstało. Sąd stanął po stronie organów podatkowych.

WSA w Gliwicach stwierdził, że: „Zebrany w sprawie materiał dowodowy usprawiedliwia konstatację, że brak jakiegokolwiek dowodu, z którego wynikałoby, jaka wielkość wynagrodzenia przypadała podatnikowi za wykonane prace twórcze. Rację mają skarżący wskazując, że nie ma regulacji prawnej nakładającej na pracodawcę obowiązek prowadzenia ewidencji prac twórczych, to jednak – zdaniem Sądu – przyjęcie takich procedur – wobec braku innych dowodów – pozwoliłoby na jednoznaczne ustalenie partycji wynagrodzenia na część odpowiadającą honorarium za prace twórcze oraz część pozostałą. Jak już wcześniej zaznaczono, brak możliwości wyodrębnienia z ogólnego wynagrodzenia K.H. konkretnej części, odpowiadającej honorarium za prace twórcze, eliminuje możliwość zastosowania art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”.


Dopuszczalne są inne dowody

Takie wyroki, jak powołany wyżej wyrok WSA w Gliwicach, od wielu lat są interpretowane w ten sposób, że sądy stają w nich po stronie organów podatkowych w zakresie ścisłego związku między prawem do skorzystania z 50% kosztów a odpowiednimi zapisami w umowie o pracę oraz prowadzeniem ewidencji czasu pracy twórczej. Rzeczywiście, sądy często popierały fiskusa negującego prawo do 50% kosztów uzyskania przychodu. Czyniły to jednak dlatego, że pracodawca i pracownik nie potrafili w czasie kontroli wykazać:

  • faktu wykonania dzieła,
  • wartości wynagrodzenia za stworzenie dzieła i przekazanie praw do niego pracodawcy w ogólnej wartości całej pensji.

Wiele wyroków w sprawie 50% kosztów uzyskania przychodów przeciwko pracodawcom było nie tyle poparciem stanowiska organów podatkowych, co poparciem zasady, że prawo do skorzystania z przywileju podatkowego, jakim na pewno są 50% zryczałtowane koszty uzyskania przychodu, trzeba udowodnić. Przy czym dopuszczalne są inne dowody niż zapisy umowy o pracę oraz ewidencja czasu pracy. Potwierdził to WSA w Warszawie w wyroku z 15 stycznia 2010 r. (sygn. akt III SA/Wa 1314/09). Sprawa dotyczyła firmy prowadzącej działalność audytorską oraz doradztwo podatkowe, doradztwo finansowe i ekonomiczno-gospodarcze.

Interpretacja przepisów przez pracodawcę

Reklama

Pracownicy firmy, której spór z fiskusem rozstrzygnął WSA w Warszawie, sporządzali opinie i analizy podatkowe (w tym analizy due diligence), które jako rezultat pracy twórczej są utworami w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W treści umów o pracę nie sprecyzowano jednak szczegółowo zakresu zadań pracowników. Zamiast tego ich obowiązki zostały wymienione w regulaminach dotyczących polityki personalnej pracodawcy.

Czas przeznaczony na pracę twórczą ewidencjonowany był przez pracowników w specjalnie do tego przeznaczonym programie. Pracodawca stworzył więc system, na podstawie którego można ustalać czas pracy poświęcony na tworzenie utworu w rozumieniu prawa autorskiego. Nie była to jednak klasyczna ewidencja czasu pracy twórczej prowadzona w papierowej formie z podpisami pracownika i jego przełożonego potwierdzającymi fakt wykonania pracy twórczej i jej wymiar.

Pracodawca zgadzał się z fiskusem, że stworzenie danego dzieła musi należeć do zakresu zadań (obowiązków) pracownika. Uważał jednak, że obowiązki te nie muszą być sprecyzowane w umowie o pracę. Zdaniem pracodawcy, dopuszczalne są też bezpośrednie polecenia służbowe (wydane w granicach obowiązków pracowniczych danego twórcy) oraz zapisy w układach zbiorowych i normach wewnątrzzakładowych. Pracodawca wskazał, że przepisy regulujące przejście majątkowych praw autorskich na pracodawcę nie formalizują tego procesu. Utwór powstaje bowiem w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy nie tylko wtedy, gdy jest rezultatem pracy wykonanej zgodnie ze sformułowanymi w umowie obowiązkami dotyczącymi twórczości autorskiej danego pracownika, lecz także wówczas, gdy przyczynę powstania tego utworu stanowi obowiązek, który można wywieść sięgając do celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.


Interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie

Warunkiem zastosowania podwyższonych 50% kosztów uzyskania przychodu (zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 updof) jest:

  • wykonywana przez pracownika praca będąca przedmiotem prawa autorskiego, kiedy pracownik jest twórcą w rozumieniu tej ustawy i uzyskuje przychód z korzystania przez twórcę z praw autorskich lub rozporządzania nimi,
  • umowa o pracę, która przewiduje zróżnicowanie wynagrodzenia należnego pracownikowi na część związaną z korzystaniem z praw autorskich i część związaną z wykonywaniem typowych obowiązków pracowniczych,
  • szczegółowa ewidencja czasu pracy twórczej pracownika prowadzona przez pracodawcę.

Minister Finansów wskazał, że te przesłanki muszą być spełnione łącznie i wynika to z faktu, że ustawa o pdof nie przewiduje szacunkowego ustalania ilości pracy twórczej w całej ilości pracy danego pracownika – twórcy. Na podstawie szacunkowego (procentowego) określenia ilości wykonywanych przez pracownika prac objętych prawami autorskimi nie można ustalić, jaka konkretna część wynagrodzenia jest związana z korzystaniem z praw autorskich.

Stanowisko WSA w Warszawie

WSA nie zgodził się z tezami Ministra Finansów. Sąd wskazał, że żadne przepisy nie przewidują takich warunków dokumentowania okoliczności, że pracownik świadczy pracę, w wyniku której powstają utwory w rozumieniu prawa autorskiego, a otrzymane przez niego wynagrodzenie w części jest wynagrodzeniem z tytułu rozporządzenia prawami autorskimi do tych utworów. WSA stwierdził, że utwór w rozumieniu prawa autorskiego powstaje niezależnie od towarzyszących mu formalnych okoliczności. Ustawodawca, nie wprowadzając do art. 22 ust. 9 pkt 3 updof żadnych warunków formalnych, miał na celu umożliwienie każdemu twórcy utworów skorzystania z 50% kosztów uzyskania przychodów. Sąd jednocześnie podkreślił, że prawo do skorzystania z 50% kosztów uzyskania przychodów trzeba udowodnić. Ustawodawca nie przesądził, za pomocą jakich dokumentów należy udokumentować ten fakt. W przypadku 50% kosztów wskazał jedynie, co należy udowodnić. Pracodawca ma swobodę w zakresie tego, jak przeprowadzi dowód co do wyodrębnienia z całości wynagrodzenia kwoty wynagrodzenia z tytułu praw autorskich, do którego mogą być zastosowane 50% koszty uzyskania przychodów. Z orzeczenia wynika, że jeżeli taki dowód pracodawca może przeprowadzić bez ewidencji czasu pracy twórczej, jest to dopuszczalne. Sąd jednak przyznał, że skoro fakt uzyskiwania określonych przychodów z pracy twórczej wymaga udokumentowania, to w przypadku pracowników zwykle będzie się to łączyło z obowiązkiem ewidencjonowania tego czasu pracy. Takie stanowisko nie oznacza, że sąd po skomplikowanych wywodach prawniczych wrócił do punktu wyjścia, którym był obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy rozliczanej jako podlegającej prawu autorskiemu. W zależności od typu utworów tworzonych przez pracownika, sposobu zorganizowania pracy w firmie, obiegu dokumentów czy posiadanych systemów informatycznych pracodawca może wybrać inny sposób przeprowadzenia dowodu prawidłowości skorzystania z 50% kosztów pracowniczych

WSA stwierdził, że: „W ocenie Sądu przepis art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f. nie ma zastosowania, jeżeli w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego nie można ustalić, jaka część wynagrodzenia, uzyskiwanego przez pracownika ze stosunku pracy, dotyczy wynagrodzenia za wykonywanie prac o charakterze twórczym (korzystanie przez twórcę z autorskich praw majątkowych). Nie może to być jednak utożsamiane z założeniem, że tylko umowa o pracę jest źródłem powyższych danych i że bez stosowanych zapisów w umowie ewidencja czasu pracy twórczej oraz zakładowe unormowania dotyczące zakresu obowiązków pracowniczych są nieprzydatne”.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?