Kategorie

Czy można dokonywać potrąceń ze świadczeń z funduszu socjalnego

Ryszard Sadlik
Ryszard Sadlik
W praktyce budzi wątpliwości określenie, czy świadczenia wypłacane pracownikom z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych podlegają takiej ochronie jak z wynagrodzenia za pracę. Dotyczy to zwłaszcza możliwości dokonywania z nich przez pracodawcę potrąceń.

Przepisy Kodeksu pracy przewidują szczególną ochronę przed potrąceniami wypłat dokonywanych na rzecz pracowników. Ochrona ta dotyczy przy tym nie tylko wynagrodzenia, ale i innych należności wypłacanych pracownikom.

Zakres tej ochrony określają przepisy art. 84–91 k.p. mające charakter norm bezwzględnie obowiązujących, których celem jest stworzenie podstaw egzystencji pracownika przez pozostawienie mu przynajmniej części jego wynagrodzenia w sytuacji, gdy zachodzą podstawy do potrącenia. Przepisy te mają przy tym pierwszeństwo przed normami Kodeksu cywilnego dotyczącymi potrącania wierzytelności i wyłączają ich zastosowanie.

Należy przy tym zaznaczyć, że przepisy Kodeksu pracy używają pojęcia „potrącenie” na określenie jednostronnej czynności pracodawcy polegającej na odliczeniu od przysługującego pracownikowi wynagrodzenia oznaczonych kwot.

WAŻNE!

Reklama

O ile przepisy Kodeksu pracy wprost stanowią tylko o wynagrodzeniu, o tyle w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że zasady zawarte w tych przepisach dotyczą nie tylko samego wynagrodzenia w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale odnoszą się także do innych świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy mających zapewnić pracownikowi środki utrzymania.

Wskazywał na to Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z 14 listopada 1996 r. (I PKN 3/96), który dotyczył ochrony odprawy pieniężnej wypłacanej z tytułu zwolnienia z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, oraz w wyroku z 17 lutego 2004 r. (I PK 217/03), stwierdzając, że odprawa emerytalna (art. 921 k.p.) oraz nagroda jubileuszowa podlegają ochronie przed potrąceniami (art. 87 k.p.) jak wynagrodzenie za pracę. Oznacza to, że w praktyce niemal wszystkie wypłaty na rzecz pracowników powinny korzystać ze szczególnej ochrony przed potrąceniami. Pracodawca powinien więc stosować do nich zasady określone w ww. przepisach Kodeksu pracy, co stanowi znaczne ograniczenie jego swobody.

Wątpliwości dotyczące świadczeń z zfśs

Pojawiają się jednak wątpliwości, czy do świadczeń związanych ze stosunkiem pracy, z których można dokonywać potrąceń tylko na zasadach określanych w Kodeksie pracy, należy zaliczyć również pieniężne świadczenia socjalne wypłacane pracownikowi ze środków zfśs.

Świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych są wypłacane przez pracodawców na podstawie przepisów ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.


Reklama

Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu (art. 8 tej ustawy). Przy czym zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu oraz zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie uzgadnianym ze związkami zawodowymi. Natomiast pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów. A zatem świadczenia z funduszu świadczeń socjalnych są przyznawane na zasadach określonych w regulaminie w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej, a zwłaszcza materialnej osób uprawnionych. Często są to dopłaty do wypoczynku wakacyjnego, zapomogi, pożyczki czy dotacje na rzecz osób uprawnionych. Kontrowersje w praktyce budzi możliwość potrącania z nich należności na rzecz pracodawcy lub innych wierzycieli. Podnoszone jest bowiem, że powinny one podlegać potrąceniom jedynie w ograniczonym zakresie tak jak wynagrodzenia za pracę.

Moim zdaniem jednak pogląd ten nie jest słuszny. Przede wszystkim świadczenia socjalne nie mają charakteru wynagrodzenia za pracę, nie są też związane ze świadczeniem pracy. Świadczenia socjalne to bowiem korzyści niezwiązane bezpośrednio z obowiązkami pracownika wynikającymi ze stosunku pracy i należytym ich wykonywaniem. Nie mają one zatem cech wynagrodzenia za pracę w rozumieniu przepisu art. 78 § 1 k.p. Ponadto mogą być one przyznawane nie tylko pracownikom, ale także innym osobom uprawnionym (chodzi tu np. o emerytów i rencistów – byłych pracowników i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych – art. 2 pkt 5 ustawy o zfśs). Pomoc socjalna ma ponadto charakter uznaniowy, a przy jej przyznawaniu stosuje się wyłącznie kryteria socjalne. Istotne jest także, że świadczenia te nie są przyznawane ze środków własnych pracodawcy, lecz ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Pracodawca bowiem jedynie administruje środkami tego funduszu (art. 10 ustawy o zfśs), nie jest natomiast ich właścicielem. To także różni je od wynagrodzenia za pracę. Dlatego też – moim zdaniem – świadczenia z zfśs nie korzystają z ochrony tak jak wynagrodzenie za pracę. Nie mają więc do nich zastosowania art. 87–91 k.p. Oznacza to, że mogą być one potrącane w pełnej wysokości tak jak i inne wierzytelności. Warto też zauważyć, że świadczenia te nie zostały wyłączone z egzekucji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem wyliczenie zawarte w art. 829–831 k.p.c. nie wymienia świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

Przykład

Pani Alicja nie spłaciła zaciągniętej pożyczki. Komornik na wniosek wierzyciela dokonał zajęcia jej wynagrodzenia za pracę oraz innych jej wierzytelności i zwrócił się do pracodawcy pani Alicji o dokonanie potrącenia. Pracodawca pani Alicji przyznał jej świadczenie pieniężne z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w kwocie 700 zł. Pracodawca całą tę kwotę przekazał na rachunek komornika, który przeznaczył ją na pokrycie niespłaconej pożyczki. Pani Alicja, nie zgadzając się z tym, złożyła pozew przeciwko pracodawcy, twierdząc, że nie mógł on dokonać potrącenia przyznanego świadczenia w pełnej wysokości, gdyż podlega ono szczególnej ochronie tak jak wynagrodzenie za pracę. Sąd jednak oddalił jej powództwo, gdyż pracodawca postąpił prawidłowo. Świadczenia z zfsś nie korzystają bowiem z takiej samej ochrony przed potrąceniami jak wynagrodzenie za pracę.

Podstawa prawna:

  • art. 84–91 Kodeksu pracy,
  • art. 829, art. 833 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego,
  • art. 8 ust. 1, art. 2 pkt 5, art. 10 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm.).

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 14 listopada 1996 r. (I PKN 3/96, OSNAPiUS 1997/11/193),
  • wyrok SN z 17 lutego 2004 r. (I PK 217/03, OSNP 2004/24/419).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?