Kategorie

Czy w czasie kontroli ZUS może kwestionować rodzaj zawieranych umów cywilnych

Joanna Stolarska
Jestem prezesem zarządu dużej spółki z o.o. W naszej firmie właśnie jest przeprowadzana kontrola ZUS. Inspektor prowadzący kontrolę zakwestionował zawierane przez nas umowy o dzieło i próbuje dowieść, że faktycznie były to umowy zlecenia. Na jakiej podstawie inspektor ingeruje w treść zawieranych przez nas umów i czy badanie tego rodzaju spraw nie wykracza poza zakres kontroli, do której jest uprawniony ZUS? Kontrolujący chce przesłuchiwać świadków – aktualnych i byłych pracowników i zleceniobiorców zatrudnionych w spółce. Czy ma do tego prawo? Nie chciałbym, aby wszystkie te osoby były wprowadzane w wewnętrzne sprawy firmy.

Inspektor kontroli ma prawo badać, czy zatrudniane w Państwa firmie osoby powinny zostać zgłoszone do ZUS, a sprowadza się to do oceny zapisów zawartych w zawieranych przez Państwa umowach cywilnoprawnych oraz do badania faktycznego charakteru czynności wykonywanych przez zatrudniane przez Państwa osoby. Kontrolujący ma również prawo przeprowadzić w toku postępowania dowód z zeznań świadków. Przepisy nie ograniczają liczby osób, które mogą być przesłuchane. O terminie i miejscu przesłuchania świadków kontrolujący musi wcześniej powiadomić płatnika, a płatnik ma prawo uczestniczyć w tym przesłuchaniu.

Kontrola ZUS, zgodnie z zakresem wskazanym w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmuje:

  • prawidłowość zgłaszania do ubezpieczeń społecznych,
  • prawidłowość obliczania, potrącania oraz opłacania składek i wpłat, do których poboru jest zobowiązany ZUS,
  • ustalanie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, ich wysokości, prawidłowości wypłat oraz rozliczeń z tego tytułu,
  • prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków emerytalnych i rentowych,
  • prawidłowość wystawianych zaświadczeń oraz zgłaszania danych do celów ubezpieczeń społecznych,
  • dokonywanie oględzin składników majątku płatnika zalegającego z należnościami na rzecz ZUS (do celów postępowania egzekucyjnego).
Reklama

Inspektor kontroli zakwestionował w Państwa firmie prawidłowość danych zgłaszanych do celów ubezpieczeń społecznych. Nie zgłosili Państwo do ubezpieczeń wykonawców dzieła, którzy – zdaniem ZUS – faktycznie są zleceniobiorcami i jako tacy powinni zostać zgłoszeni do ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 04 11 xx, a ich przychody powinny zostać oskładkowane. Kontrolujący w żadnym przypadku nie może ingerować w treść zawieranych przez Państwa umów, ale ma prawo stwierdzić, że ich treść nie odpowiadała danym zgłoszonym do ZUS (bądź że z ich treści wynikał obowiązek zgłoszenia danych, którego płatnik nie dopełnił). ZUS może jednak dowodzić, że czynności faktycznie wykonywane przez zatrudnione osoby nie były wykonywaniem dzieła, lecz zlecenia, co skutkuje obowiązkiem zgłoszenia ich do ubezpieczeń, na zasadach dotyczących zleceniobiorców.

Prowadząc postępowanie kontrolne inspektor ZUS dysponuje bardzo szerokim zakresem uprawnień. Sprawdzając prawidłowość rozliczeń płatnika z ZUS może badać całą związaną z zakresem kontroli dokumentację finansową, księgową, płacową, osobową. Oczywiście wśród innych dokumentów może również badać treść zawieranych przez Państwa umów. Dokumentacja ta jest badana przez inspektora ZUS w pierwszej kolejności. Jeżeli jednak po wyczerpaniu tego rodzaju środków dowodowych (lub wobec ich braku) pozostały jeszcze okoliczności niewyjaśnione, a mające wpływ na wynik postępowania kontrolnego, wówczas do złożenia zeznań często zostają wezwani świadkowie. Jeśli wymagają tego okoliczności i nie ma możliwości ustalenia stanu faktycznego w inny sposób, przesłuchany może zostać również sam płatnik – w charakterze strony postępowania (art. 87 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy systemowej).


Płatnik składek ma prawo czynnie uczestniczyć w postępowaniu kontrolnym, na każdym jego etapie. Inspektor musi zatem poinformować go również o zamiarze przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków (art. 89 ust. 5 ustawy systemowej). Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli okoliczności faktyczne uzasadniają natychmiastowe podjęcie tej czynności, a płatnik jest nieobecny. Fakt nieobecności płatnika odnotowuje się wówczas w protokole przeprowadzonej kontroli. Co do zasady jednak płatnik składek powinien znać wcześniej termin przesłuchania i ma prawo w nim uczestniczyć, chociaż nie może ingerować w przesłuchanie ani go zakłócać.

Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka. Ta ogólna zasada nie dotyczy jedynie:

  • małżonka strony,
  • wstępnych, zstępnych i rodzeństwa strony,
  • powinowatych pierwszego stopnia,
  • osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

Osoba zeznająca jako świadek może jednak odmówić odpowiedzi na niektóre pytania, gdy taka odpowiedź mogłaby narazić ją lub jej bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią szkodę majątkową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej (art. 83 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Świadkami nie mogą być:

  • osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń,
  • osoby zobowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych na okoliczności objęte tajemnicą, jeżeli nie zostały w trybie określonym obowiązującymi przepisami zwolnione od obowiązku zachowania tej tajemnicy,
  • duchowni co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi.

Inspektor kontroli ZUS ma prawo legitymować osoby w celu ustalenia ich tożsamości, jeśli jest to niezbędne podczas kontroli – m.in. na potrzeby przeprowadzanego przesłuchania. Zarówno świadkowie, jak i strona zeznają pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 233 § 1 Kodeksu karnego). O tym fakcie, a także o sankcjach za złożenie fałszywych zeznań oraz o możliwości odmowy zeznań w określonych okolicznościach muszą zostać poinformowani przed rozpoczęciem składania zeznań. Przyjęcie do wiadomości tych informacji potwierdzają własnoręcznym podpisem na pierwszej stronie protokołu przesłuchania. Ponadto w protokole przesłuchania znajdują się dane osobowe osoby zeznającej, imię i nazwisko inspektora prowadzącego postępowanie, adres miejsca przesłuchania, dane osób obecnych przy przesłuchaniu.

WAŻNE!

Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Przesłuchanie przeprowadza inspektor kontroli – zadaje pytania i zapisuje odpowiedzi, które padają ze strony płatnika lub świadka. Treść zeznań zostaje wiernie, wręcz drobiazgowo utrwalona w protokole przesłuchania. Osoba zeznająca ma prawo zapoznać się z nią po zakończeniu przesłuchania i zgłosić ewentualne uwagi, sprostowania lub dopowiedzenia. Na koniec, gdy protokół jest w pełni zgodny z zeznaniem, zostaje potwierdzony podpisem przez kontrolującego oraz przez osobę przesłuchiwaną (świadka lub płatnika). Dopiero tak sporządzony protokół przesłuchania może stanowić dowód w sprawie, zarówno na etapie postępowania przed ZUS, jak i na etapie postępowania sądowego.

Podstawa prawna:

  • art. 86 ust. 2, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 5 i ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.),
  • art. 83 Kodeksu postępowania administracyjnego,
  • art. 233 § 1 Kodeksu karnego.
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?