Kategorie

Ubezpieczenia osób współpracujących przy prowadzeniu działalności lub wykonywaniu zlecenia

Beata Pawłowska
Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, szczególnie gospodarczą, często prowadząc swoje przedsiębiorstwo korzystają z pomocy członków rodziny. Jednak aby osoby te nie pozostały poza systemem ubezpieczeniowym, ustawodawca określił dla nich tytuł do ubezpieczeń. Dlatego też małżonkowie i dzieci osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, którzy niejako współprowadzą tę działalność, zostali objęci ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym. Podobnie jest z osobami współpracującymi przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy zlecenia.
Osoby współpracujące

Przepisy w zakresie ubezpieczeń precyzyjnie określiły, kto może być osobą współpracującą.

Osobami współpracującymi z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami mogą więc być tylko:
• małżonek,
dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione,
• rodzice, macocha i ojczym oraz
• osoby przysposabiające,
jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub zlecenia (art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Zasady te nie dotyczą osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

WAŻNE!
Osoba współpracująca podlega ubezpieczeniu społecznemu tylko wtedy, gdy pozostaje z prowadzącym działalność we wspólnym gospodarstwie domowym oraz faktycznie współpracuje przy tej działalności.

Najczęściej mamy do czynienia z osobami współpracującymi przy prowadzeniu pozarolniczej działalności. Bardzo rzadko spotyka się współpracę przy wykonywaniu umów cywilnoprawnych (np. zlecenia).

Podleganie ubezpieczeniom

Osoby współpracujące z prowadzącymi pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo:
• ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu – 19,52% podstawy wymiaru; rentowym – 10% podstawy wymiaru; wypadkowemu – obowiązują tu różne stopy procentowe – jeśli jednak zatrudnia się mniej niż 9 osób, składka wynosi 1,8%podstawy wymiaru),
• ubezpieczeniu zdrowotnemu (9% podstawy wymiaru),
• Funduszowi Pracy (2,45% podstawy wymiaru).

Dobrowolna jest składka na ubezpieczenie chorobowe (2,45% podstawy wymiaru). Nie ma natomiast obowiązku odprowadzania składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Osoby współpracujące ze zleceniobiorcami również podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i zdrowotnemu. Ubezpieczenie chorobowe ma dla nich charakter dobrowolny. Osoby te nie podlegają natomiast ubezpieczeniu wypadkowemu, jeżeli wykonują pracę poza siedzibą lub miejscem prowadzenia działalności zleceniodawcy.

Składki na Fundusz Pracy opłacane są tylko wówczas, gdy miesięczny przychód z umowy zlecenia odpowiada kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia (czyli od 1 stycznia 2007 r. 936 zł).

Podstawa wymiaru składek

Podstawą wymiaru składek dla osób współpracujących z prowadzącymi pozarolniczą działalność jest:
• na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału,
• na ubezpieczenie zdrowotne zadeklarowana kwota nie niższa niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału w sektorze przedsiębiorstw wraz z wypłatami z zysku.

WAŻNE!
Osób współpracujących z prowadzącymi pozarolniczą działalność nie dotyczy możliwość opłacania składek na tzw. preferencyjnych zasadach.

Osoby te nie mogą więc skorzystać z możliwości opłacania składek naliczanych od podstawy wymiaru nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Ulga obejmuje bowiem tylko osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.

Podstawą wymiaru składek dla osób współpracujących ze zleceniobiorcami jest:
• na ubezpieczenia społeczne zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia (czyli w 2007 r. nie mniej niż 936 zł),
• na ubezpieczenie zdrowotne również kwota nie niższa od minimalnego wynagrodzenia.

Finansowanie składek

Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe i wypadkowe osób współpracujących z prowadzącymi działalność finansuje w całości z własnych środków osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Tak samo jest ze składką na Fundusz Pracy.


Także składkę na ubezpieczenie zdrowotne za osobę współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność oblicza, odprowadza i finansuje ze środków własnych osoba prowadząca pozarolniczą działalność.

WAŻNE!
Składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne osób współpracujących finansuje w całości prowadzący pozarolniczą działalność, z którym ta osoba współpracuje.

Natomiast zasady finansowania składek na ubezpieczenia społeczne osób współpracujących ze zleceniobiorcami są takie same jak samych zleceniobiorców, tj.:
• składkę na ubezpieczenie emerytalne finansują po połowie osoba współpracująca i płatnik,
• składkę na ubezpieczenia rentowe finansuje w części 3,5% podstawy wymiaru ubezpieczony, a płatnik w części 6,5% podstawy wymiaru,
• składkę na ubezpieczenie chorobowe finansuje sama osoba współpracująca,
• składkę na ubezpieczenie wypadkowe finansuje w całości płatnik,
• także składkę na Fundusz Pracy finansuje płatnik.

Za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług, jak też za osobę z nią współpracującą składkę na ubezpieczenie zdrowotne jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający, czyli zleceniodawca.

Przykład:
Firma zawarła umowę zlecenia z osobą fizyczną. Rodzaj umówionej pracy nie wymaga osobistego jej wykonania, dlatego zleceniobiorca część tej pracy wykonuje przy pomocy małżonka.
W tej sytuacji zleceniodawca zobowiązany jest zgłosić tego członka rodziny do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz opłacić należne składki na te ubezpieczenia.

Zatrudnianie członków najbliższej rodziny na podstawie umowy o pracę

Pracownikiem jest każda osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Kodeks pracy nie wypowiada się na temat zawierania umów o pracę z członkami rodziny przedsiębiorcy. Umowy takie mogą więc być zawierane, byleby tylko zachowane były cechy umowy o pracę.

Jednak ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje pewien wyjątek, jeśli chodzi o obejmowanie ubezpieczeniami społecznymi pracowników będących członkami rodziny pracodawcy.

Są oni wprawdzie pracownikami w sensie prawa pracy, jednak w pewnych sytuacjach mogą nie podlegać „pracowniczym” ubezpieczeniom społecznym.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, do celów obejmowania ubezpieczeniami społecznymi, zawiera bowiem swoją definicję pojęcia pracownika. Za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy. Jeżeli jednak pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, do celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca (art. 8 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Jeśli osoba prowadząca pozarolniczą działalność, np. gospodarczą, zatrudnia swojego małżonka, to dla celów ubezpieczeniowych małżonek ten często nie będzie traktowany jako pracownik. Aby tak było, muszą być jednak spełnione jeszcze dwie przesłanki.

Te warunki konieczne to:
• osoby te prowadzą wspólne gospodarstwo domowe (tj. wspólnie zamieszkują i zaspokajają swoje potrzeby) oraz
• osoby te współpracują przy prowadzeniu tej działalności.

Dlatego też często np. małżonek, pomimo że jest pracownikiem z punktu widzenia prawa pracy (jest opodatkowany jako pracownik, korzysta z praw i wypełnia obowiązki wynikające z Kodeksu pracy), podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza z grona osób współpracujących dzieci przedsiębiorcy zatrudnione w celu przygotowania zawodowego, na podstawie art. 195 Kodeksu pracy.

Współpraca członków rodziny wspólników spółek osobowych

W przypadku gdy stronami stosunku pracy są – z jednej strony członek rodziny jednego ze wspólników, a z drugiej strony spółka cywilna czy inna spółka osobowa (komandytowa, partnerska, jawna), nie ma wątpliwości, że osobę taką należy uznać za pracownika w świetle ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przykład:
Spółka cywilna zatrudniła na podstawie umowy o pracę żonę jednego ze wspólników. Nawet jeśli małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, to zatrudniona osoba, dla celów ubezpieczeniowych, traktowana jest jako pracownik (spółki cywilnej), a nie jako osoba współpracująca.

Członek rodziny jako zleceniobiorca

Opisywane wyżej problemy i wątpliwości nie mają miejsca, gdy członek najbliższej rodziny przedsiębiorcy zostanie zatrudniony na podstawie umowy zlecenia. Zasady odnoszące się do osób współpracujących dotyczą bowiem tylko pracowników.

Jeśli więc przedsiębiorca zatrudni w swojej firmie np. żonę na podstawie umowy zlecenia, będzie mógł opłacać za nią składki na takich zasadach, jakie przewidziane zostały dla zleceniobiorców.


Podstawa prawna:
• art. 4 pkt 2 lit. r), art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 8 ust. 2 i 11, art. 16 ust. 1 pkt 9 i ust. 5a, art. 18 ust. 7 i 8 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.), 
• art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i e), art. 85 ust. 4 i 14 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU nr 210, poz. 2135 ze zm.). 

 
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?