Czy data złożenia wniosku o emeryturę ma wpływ na jej wysokość

Pracownica powinna złożyć wniosek o emeryturę przed 6 kwietnia 2012 r., czyli przed ukończeniem 60 lat. Jeżeli złoży wniosek po ukończeniu 60 lat, ZUS przyzna jej prawo do emerytury na nowych zasadach. Wysokość emerytury obliczy wówczas w części według starych zasad, a część emerytury zostanie obliczona według nowych zasad (potocznie zwana emerytura mieszana). Na podstawie wniosku złożonego po 5 kwietnia 2012 r. pracownica otrzymałaby 35% emerytury wyliczonej na starych zasadach i 65% według nowych zasad. Nawet jeżeli pracownica złoży wniosek w 2013 r., to i tak ZUS zastosuje proporcje do wyliczenia emerytury wynoszące odpowiednio 35% i 65%.

UZASADNIENIE

Pracownica urodziła się po 31 grudnia 1948 r. Do przyznania wcześniejszej emerytury musiała spełnić warunki nie później niż 31 grudnia 2008 r. i na ten dzień spełniła wszystkie warunki. Pracownica ukończyła wymagany do 31 grudnia 2008 r. wiek – 55 lat. Udokumentowała również wymagany 20-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15-letni okres wykonywania pracy w szczególnym charakterze. Nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego.

ZUS przyzna pracownicy prawo do wcześniejszej emerytury, jeżeli wniosek o jej przyznanie złoży ona nie później niż przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, tj. przed osiągnięciem 60 lat. Wówczas ZUS obliczy emeryturę według dotychczasowych zasad.

O wysokości emerytury przyznanej na dotychczasowych zasadach decyduje m.in. staż pracy, zarobki, a także kwota bazowa. Emerytura wynosi:

• 24% kwoty bazowej (w tym przypadku obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę; od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r. kwota ta wynosi 2578,26 zł),
• po 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok okresów składkowych,
• po 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych.

Podstawę wymiaru emerytury według zasad obowiązujących dotychczas ZUS oblicza mnożąc wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przez kwotę bazową. Zarobki, które ZUS uwzględnia w podstawie wymiaru, przyjmuje z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o emeryturę albo z 20 lat dowolnie wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym przed rokiem zgłoszenia wniosku o emeryturę.

WAŻNE!

ZUS nie uwzględnia w podstawie wymiaru wynagrodzenia za rok, w trakcie którego został złożony wniosek o emeryturę.

ZUS nie uwzględnia w podstawie wymiaru wynagrodzenia za rok, w trakcie którego został złożony wniosek o emeryturę. Aby uwzględnić ten rok, musiałby być zgłoszony wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru w trybie art. 110 lub 111 ustawy emerytalnej.

Pracownica powinna złożyć wniosek o emeryturę najpóźniej do końca 2009 r., gdy chce do obliczenia podstawy wymiaru wskazać zarobki z 10 kolejnych lat 1989–1998. Natomiast jeżeli najkorzystniejsze zarobki w porównaniu do średniej krajowej uzyskiwała w latach 1990–1999, to wniosek o emeryturę powinna zgłosić w 2010 r.

Jeżeli najkorzystniejszy wskaźnik wysokości wynagrodzenia przypada na lata 1991– –2000, to aby te zarobki były uwzględnione w podstawie wymiaru emerytury, wniosek o emeryturę pracownica powinna złożyć w 2011 r.

Złożenie wniosku o emeryturę rodzi w konsekwencji dalsze ewentualne możliwości ponownego obliczenia podstawy wymiaru, a także i wysokości emerytury.

PRZYKŁAD

Pracownica zgłosiła wniosek o emeryturę w lipcu 2009 r. Do obliczenia podstawy wymiaru wskazała zarobki z 10 kolejnych lat wybranych z 20 lat poprzedzających rok zgłoszenia wniosku (1992 – 2001), gdzie wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 145,12%. Jednak dla pracownicy najkorzystniejszy byłby wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z lat 1989 – 1998, który wynosi 167,80%.

ZUS przyzna pracownicy emeryturę na podstawie wniosku złożonego w 2009 r. emeryturę i obliczy jej wysokość od kwoty bazowej 2578,26 zł (zarówno licząc część socjalną, jak i podstawę wymiaru). Z uwagi na fakt, iż pracownica osiąga przychód w wysokości przekraczającej 130% przeciętnego wynagrodzenia, emerytura zostanie zawieszona.

Pracownica złożyła wniosek o emeryturę przed ukończeniem 60 lat, a ponadto od dnia przyznania świadczenia nie pobrała go ani za jeden dzień, dlatego po ukończeniu tego wieku (po 5 kwietnia 2012 r.) będzie miała 3 możliwości zmiany wysokości emerytury.

Po pierwsze, będzie mogła wystąpić o podjęcie wypłaty emerytury w ustalonej wysokości w 2009 r., z uwzględnieniem waloryzacji, które miały miejsce od przyznania emerytury wcześniejszej do miesiąca zgłoszenia wniosku o podjęcie jej wypłaty.

Druga możliwość to przeliczenie podstawy wymiaru, z uwzględnieniem zarobków najkorzystniejszych z lat 1989 – 1998 i wznowienie wypłaty emerytury (przeliczenie podstawy wymiaru nastąpi w trybie art. 111 ustawy emerytalnej). To oznacza, że do obliczenia podstawy wymiaru zostanie uwzględniona kwota bazowa ostatnio przyjęta do obliczenia świadczenia, a więc obowiązująca od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r.

Trzecia możliwość, jaką będzie miała pracownica, to przeliczenie podstawy wymiaru z 10 kolejnych lat kalendarzowych przypadających w okresie od 1992 r. do 2011 r. albo z 20 lat kalendarzowych dowolnie wybranych przypadających do 2011 r. włącznie, lecz z uwzględnieniem zarobków przypadających przynajmniej w części po przyznaniu emerytury (a więc z uwzględnieniem 2009 r. albo 2009 r. i 2010 r. albo 2009 r. i 2010 r. i 2011 r. albo 2009 r. i 2011 r., albo 2010 r., albo 2011 r.) oraz po złożeniu wniosku o wznowienie wypłaty emerytury.

Do wyliczenia wysokości emerytury ZUS może przyjąć kwotę bazową obowiązującą w miesiącu zgłoszenia wniosku o ponowne obliczenie podstawy wymiaru emerytury (przeliczenie podstawy wymiaru w ramach art. 110 ustawy emerytalnej), albo obowiązującą w dniu przyznania emerytury (przeliczenie podstawy wymiaru w ramach art. 111 ustawy emerytalnej), w zależności od tego, co dla wnioskodawcy byłoby najkorzystniejsze.

Pracownica może złożyć również wniosek o przyznanie emerytury na nowych zasadach. Jeżeli taki wniosek złoży po osiągnięciu wieku emerytalnego, a jednocześnie nie podejmie wypłaty emerytury wcześniej przyznanej, to ZUS obliczy wysokość emerytury według mieszanego sposobu, tj. w części na nowych, a w części na dotychczasowych zasadach. ZUS będzie wypłacał emeryturę według korzystniejszego wariantu. Do obliczenia emerytury według mieszanego sposobu, w części ustalanej według dotychczasowych zasad, ZUS przyjmie podstawę wymiaru dotychczas przyznanej emerytury wcześniejszej, a część socjalną (24% kwoty bazowej) obliczy od kwoty bazowej obowiązującej w miesiącu zgłoszenia wniosku o emeryturę.

Podstawa prawna

• art. 46 w zw. z art. 32, z art. 24, z art. 53, art. 110–111, art. 183 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 39, poz. 353 ze zm.).