Kategorie

Wyrok SN z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. III UK 213/04

Rolnik podejmujący zatrudnienie w kwartale następującym po okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jest objęty tym ubezpieczeniem do końca tego kwartału (art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.).

Rolnik podejmujący zatrudnienie w kwartale następującym po okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jest objęty tym ubezpieczeniem do końca tego kwartału (art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.).

Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski

Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Katarzyna Gonera

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2005 r. sprawy z odwołania Janusza B. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w B. o objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników, na skutek kasacji odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16 czerwca 2004 r. [...]

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Reklama

Decyzją z dnia 22 kwietnia 2002 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w B. ustaliła, że wnioskodawca Janusz B. podlegał rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu w okresach od 5 listopada 1996 r. do 30 czerwca 1997 r. i od 26 października 1997 r. do 31 marca 1998 r.

Reklama

Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zamościu wyrokiem z dnia 24 marca 2003 r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iż wnioskodawca nie podlegał rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu w okresach od 26 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r. i od 9 marca 1998 r. do 31 marca 1998 r., a w pozostałej części odwołanie oddalił. Sąd ustalił, że wnioskodawca prowadził gospodarstwo rolne, którego jest właścicielem. Z tego tytułu po ustaniu zatrudnienia w dniu 4 listopada 1996 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu rolniczemu. W okresie od 26 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r. wnioskodawca pobierał zasiłek dla bezrobotnych, a w okresie od 9 marca 1998 r. do 31 marca 1998 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Ponieważ w tych okresach wnioskodawca podlegał innemu ubezpieczeniu społecznemu, okresy te podlegają wyłączeniu z ubezpieczenia rolniczego na podstawie art. 7 ust.1 i 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.)

Na skutek apelacji organu rentowego od wyroku w części zmieniającej decyzję, Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2002 r. [...], zmienił zaskarżony wyrok i odwołanie oddalił. Sąd Apelacyjny powołał się na przepis art. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym ubezpieczenie ustaje z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 124, poz. 585) i wszedł w życie 1 stycznia 1997 r. Celem tej regulacji - poza wydłużeniem okresu trwania ubezpieczenia do końca kwartału, za który i tak z mocy art. 4 ust. 2 musiała być opłacona składka - było umożliwienie osobom, których obowiązek ubezpieczenia ustał, a które chcą skorzystać z dobrowolnego ubezpieczenia, kontynuowania tego ubezpieczenia nieprzerwanie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 1999 r. II UKN 672/98, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 198). Ubezpieczenie rolnika przebiega w jednostkach wyznaczonych kwartałami, stąd obowiązek opłacenia składki powstaje z pierwszym dniem kwartału, w którym powstało ubezpieczenie, a ustaje z ostatnim dniem kwartału, w którym ustało ubezpieczenie, niezależnie od tego ile faktycznie dni w kwartale trwało podleganie ubezpieczeniu rolniczemu. Jednak fakt ten nie może być odczytywany jako naruszenie konstytucyjnej zasady równości, ponieważ prawo do szeregu świadczeń przewidzianych ustawą zależne jest od wykazania, że ubezpieczony podlegał ubezpieczeniu przez określoną ilość kwartałów. W dniu 7 czerwca 2004 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nakładające na nich składki ubezpieczeniowe w wymiarze kwartalnym bez względu na to, czy rolnik podlegał innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie są niezgodne z Konstytucją. Rolnicy już przez sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego podlegają obowiązkowi rolniczego ubezpieczenia. Na obowiązek ten nie wpływa sytuacja, w której rolnik częściowo podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, szczególnie, że na wysokość składki nie wpływa dochód uzyskiwany przez rolników. Mimo objęcia wnioskodawcy w okresach wymienionych w zaskarżonym wyroku innym ubezpieczeniem społecznym, rolnicze ubezpieczenie społeczne trwało do końca kwartału, w którym przypadały te okresy.

Wyrok ten zaskarżył kasacją wnioskodawca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Jako podstawę kasacji wskazał naruszenie prawa materialnego „a mianowicie art. 3 ust.1, 7 ust.1 oraz 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników”. W uzasadnieniu kasacji podniósł, że zgodnie z powołanymi przepisami wnioskodawca nie mógł podlegać jednocześnie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu w czasie wykonywania zatrudnienia i pobierania zasiłku dla bezrobotnych i rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji przedstawił następujące zagadnienie prawne: czy okresy ubezpieczenia z tytułu umowy o pracę i ubezpieczenia z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego dotyczące tego samego okresu nie wyłączają się wzajemnie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczeniu na podstawie ustawy podlega rolnik i domownik rolnika. W odniesieniu do rolnika podstawą objęcia obowiązkiem ubezpieczenia jest posiadanie gospodarstwa rolnego i prowadzenie działalności rolniczej . Przepisy określające obowiązek ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego i obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego wyłączają z tego ubezpieczenia rolników, którzy podlegają innemu ubezpieczeniu społecznemu lub mają ustalone prawo do emerytury lub renty - art. 7 ust. 1 i 16 ust. 3. Jest zatem zasadą że osoby objęte innym ubezpieczeniem społecznym, na przykład ubezpieczeniem pracowniczym, nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników. Można zatem powiedzieć, że podjęcie przez rolnika zatrudnienia lub innej działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia wyłącza obowiązek ubezpieczenia społecznego. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie daty początkowej tego wyłączenia, w szczególności tego, czy ubezpieczenie rolnicze ustaje z chwilą powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), który to obowiązek w stosunku do pracowników powstaje od dnia nawiązania stosunku pracy (art. 13 pkt 1), a w stosunku do bezrobotnych od dnia nabycia prawa do zasiłku (art. 13 pkt 9). Do czasu wprowadzenia z dniem 1 stycznia 1997 r. do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przepisu art. 3a rolnicze ubezpieczenie społeczne ustawało z chwilą powstania innego ubezpieczenia społecznego. Spór w niniejszej sprawie dotyczy okresów przypadających już pod rządem tego przepisu, który wprowadził regulację odmienną od dotychczasowych zasad. Stanowi on w ust. 1, że ubezpieczenie ustaje z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu. Przepis ten był podstawą rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku, a w kasacji nie ma zarzutu jego błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Zarzut dotyczy naruszenia art. 3 ust. 1, który stanowi, że ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy albo na wniosek. Jest to przepis ogólny, który samodzielnie nie daje podstawy do objęcia jedną z wymienionych w nim form ubezpieczenia. Trudno zatem mówić o jego naruszeniu, zwłaszcza że zawarte w kasacji wywody nie uzasadniają tego zarzutu.

Ponieważ sprawa może być rozpoznana tylko w granicach podstaw kasacyjnych (art. 39311 § 1 k.p.c), należy ograniczyć się do zbadania zasadności zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jednakże sformułowanej w tych przepisach zasady wyłączenia z rolników ubezpieczenia osób podlegających innemu ubezpieczeniu nie można stosować z pominięciem regulacji zawartej w art. 3a ust. 1. Ustanie okoliczności uzasadniających podleganie ubezpieczeniu w rozumieniu tego przepisu oznacza nie tylko ustanie przesłanek pozytywnych (na przykład zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej), lecz także wystąpienie przesłanek negatywnych (na przykład objęcie innym ubezpieczeniem społecznym). W obu wypadkach rolnicze ubezpieczenie społeczne ustaje z końcem kwartału, w którym wystąpiły te okoliczności, a nie w dacie ich wystąpienia. Dlatego rolnik podejmujący zatrudnienie w trakcie kwartału następującego po okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega nadal temu ubezpieczeniu do końca kwartału. Po upływie tego kwartału, jeżeli zatrudnienie jest nadal kontynuowane, rolnicze ubezpieczenie społeczne ustaje. Tego rodzaju regulacja wynika z zasady ustalania w jednostkach kwartalnych zarówno okresów uprawniających do świadczeń przewidzianych w ustawie, jak i okresów podlegania ubezpieczeniu. Skoro ubezpieczenie z innego tytułu następuje z chwilą spełnienia warunków do objęcia tym ubezpieczeniem, może wystąpić sytuacja, że w niewielkim przedziale czasowym (do końca kwartału) okresy ubezpieczenia rolniczego pokrywają się z innym ubezpieczeniem. Podleganie ubezpieczeniu rolniczemu do końca kwartału równolegle z innym ubezpieczeniem nie ma dla rolnika żadnych ujemnych skutków, w szczególności w zakresie wysokości składki. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników obowiązek opłacania składki powstaje z pierwszym dniem kwartału, w którym powstało ubezpieczenie, a ustaje w z ostatnim dniem kwartału, w którym ustało ubezpieczenie. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2004 r, P 4/03 (Dz.U. Nr 141, poz. 1501) Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis ten jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie tego przepisu składka musi być uiszczona za cały kwartał, nawet gdy ubezpieczenie powstało po rozpoczęciu kwartału a ustało przed jego końcem. Ustalenie, że ubezpieczenie wnioskodawcy ustało przed końcem kwartału, nie miałoby wpływu na wysokość należnej składki, a podstawą jego odwołania było właśnie żądanie obniżenia składki. Natomiast przyjęcie koncepcji, że przepis art. 3a ust. 1 ma zastosowanie do rolnika podejmującego w trakcie kwartału zatrudnienie lub inną działalność podlegającą ubezpieczeniu, jest dla niego korzystne. Wprawdzie przy przyznawaniu świadczeń emerytalno-rentowych okres podwójnego ubezpieczenia nie jest liczony podwójnie, jednak do końca kwartału rolnik jest ubezpieczony od wypadków przy pracy rolniczej i może ubezpieczenie to kontynuować na wniosek, jeżeli spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2.

Podniesione w kasacji zarzuty okazały się nieuzasadnione i z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c. oddalił kasację.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?