Kategorie

Podzlecanie pracowników - kontrowersyjna uchwała SN

Marcin Szakiewicz
Podmiot wykonujący usługi na rzecz pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, powinien być płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy.

„Pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (uchwała SN z 2 września 2009 r., II UZP 6/09)”.

Podleganie ubezpieczeniom przez pracownika

Pracownicy podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku (art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej ustawą systemową).

Ustawodawca posługuje się przy tym własną, nieco odmienną od kodeksowej, definicją, zgodnie z którą za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, a także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy (art. 8 ust 2a ustawy systemowej).

Konsekwencją poszerzenia pojęcia „pracownik” na potrzeby ubezpieczeń społecznych i uznania za pracownika osobę, która faktycznie wykonuje czynności w ramach umowy cywilnoprawnej na rzecz swojego pracodawcy, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi tak jak pracownika.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyłączeniami określonymi odrębnymi przepisami.

Natomiast dla osób wykonujących pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej – jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy – w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód uzyskany z tytułu zawartej umowy cywilnoprawnej. Oznacza to, że od przychodu z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej składki powinny być naliczone na zasadach określonych dla pracowników.


Konsekwencje związane ze stosowaniem uchwały SN

Przyjęcie, że pracodawca jest płatnikiem składek za osoby wykonujące umowy cywilnoprawne zawarte z innym podmiotem, w przypadku gdy umowy te wykonywane są na rzecz własnego pracodawcy, powoduje praktycznie niemożliwe do przezwyciężenia problemy.

Twierdzenie to jest poparte m.in. tym, że żaden przepis powszechnie obowiązujący nie uprawnia pracodawcy, którego pracownik zawarł z innym podmiotem umowę cywilnoprawną, do pozyskania informacji o zawarciu takiej umowy, jak również o wysokości uzyskiwanego z tego tytułu przychodu. Z tej przyczyny pracodawca (według definicji kodeksowej) nie ma możliwości prawidłowego ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek. Nie ma także podstaw prawnych do żądania podania takich informacji od ubezpieczonego.

Podkreślenia wymaga również ta okoliczność, że nawet gdyby ubezpieczony dane takie podał dobrowolnie, to pracodawca nie ma żadnych gwarancji, że są one zgodne ze stanem faktycznym.

W konsekwencji to pracodawca będzie odpowiedzialny za prawidłowość rozliczenia i opłacenia składek.

Stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy nie budziłoby wątpliwości interpretacyjnych, gdyby w każdym przypadku przychód z tytułu stosunku pracy był wystarczający na sfinansowanie składek w części podlegającej sfinansowaniu ze środków ubezpieczonego należnych z obu tytułów. Często jednak tak nie jest.

Uchwała a praktyka

W praktyce zarówno z punktu widzenia ZUS jako organu ubezpieczeniowego, jak i samych płatników składek może się okazać, że przychód uzyskany przez pracownika w ramach stosunku pracy będzie niewystarczający do sfinansowania należnej od pracownika części składek obliczonych również z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej. Może być też tak, że pracownik w danym miesiącu w ogóle nie osiągnie przychodu z tytułu stosunku pracy (np. z uwagi na pobieranie świadczeń z ubezpieczenia chorobowego za cały miesiąc wypłacanych przez ZUS). W takiej sytuacji o wiele dogodniejszym rozwiązaniem byłaby możliwość potrącania części składek na ubezpieczenie z wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło przez podmiot, z którym pracownik zawarł taką umowę.


Wpływ uchwały na ubezpieczenie zdrowotne

Konsekwencje uchwały mają także istotny wpływ na składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż podstawę wymiaru składek na to ubezpieczenie stanowi co do zasady podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej ustawą zdrowotną). Za osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące umowy cywilnoprawne zawarte z innym podmiotem na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, składkę na ubezpieczenie zdrowotne oblicza i pobiera z dochodu ubezpieczonego płatnik (art. 85 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy zdrowotnej).

Jednocześnie składka ta podlega obniżeniu do wysokości zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (art. 83 ust. 1 ustawy zdrowotnej), przy czym stosownie do przepisów podatkowych z zaliczki na podatek składka może być sfinansowana jedynie do wysokości 7,75% podstawy jej wymiaru. Problemy będą dotyczyły ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne. Może to również spowodować sytuację bezpodstawnego obniżenia należnej składki do „0”, mimo że zaliczka obliczona przez podmiot zatrudniający umożliwiłaby sfinansowanie z niej należnej składki.

Skoro więc wyłącznie podmiot, który zawarł umowę cywilnoprawną, ma możliwość wywiązania się z obowiązków określonych przepisami ww. ustaw, to w konsekwencji tylko ten podmiot powinien być zobowiązany do pełnienia funkcji płatnika składek, ze wszystkimi wiążącymi się z tym obowiązkami i konsekwencjami. W innym przypadku będzie to pole do znacznych nadużyć.

Podstawa prawna:

  • art. 2 Kodeksu pracy,
  • ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.),
  • ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.),

Orzecznictwo:

  • uchwała SN z 2 września 2009 r. (II UZP 6/09, OSNP 2010/3–4/46).
Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Komplet: Kodeks pracy 2021 + Dokumentacja kadrowa 2021
Komplet: Kodeks pracy 2021 + Dokumentacja kadrowa 2021
Tylko teraz
148,20 zł
228,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.