Kategorie

Podzlecanie pracowników - kontrowersyjna uchwała SN

Marcin Szakiewicz
Podmiot wykonujący usługi na rzecz pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, powinien być płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy.

„Pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (uchwała SN z 2 września 2009 r., II UZP 6/09)”.

Podleganie ubezpieczeniom przez pracownika

Pracownicy podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku (art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej ustawą systemową).

Reklama

Ustawodawca posługuje się przy tym własną, nieco odmienną od kodeksowej, definicją, zgodnie z którą za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, a także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy (art. 8 ust 2a ustawy systemowej).

Konsekwencją poszerzenia pojęcia „pracownik” na potrzeby ubezpieczeń społecznych i uznania za pracownika osobę, która faktycznie wykonuje czynności w ramach umowy cywilnoprawnej na rzecz swojego pracodawcy, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi tak jak pracownika.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyłączeniami określonymi odrębnymi przepisami.

Natomiast dla osób wykonujących pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej – jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy – w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód uzyskany z tytułu zawartej umowy cywilnoprawnej. Oznacza to, że od przychodu z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej składki powinny być naliczone na zasadach określonych dla pracowników.


Konsekwencje związane ze stosowaniem uchwały SN

Reklama

Przyjęcie, że pracodawca jest płatnikiem składek za osoby wykonujące umowy cywilnoprawne zawarte z innym podmiotem, w przypadku gdy umowy te wykonywane są na rzecz własnego pracodawcy, powoduje praktycznie niemożliwe do przezwyciężenia problemy.

Twierdzenie to jest poparte m.in. tym, że żaden przepis powszechnie obowiązujący nie uprawnia pracodawcy, którego pracownik zawarł z innym podmiotem umowę cywilnoprawną, do pozyskania informacji o zawarciu takiej umowy, jak również o wysokości uzyskiwanego z tego tytułu przychodu. Z tej przyczyny pracodawca (według definicji kodeksowej) nie ma możliwości prawidłowego ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek. Nie ma także podstaw prawnych do żądania podania takich informacji od ubezpieczonego.

Podkreślenia wymaga również ta okoliczność, że nawet gdyby ubezpieczony dane takie podał dobrowolnie, to pracodawca nie ma żadnych gwarancji, że są one zgodne ze stanem faktycznym.

W konsekwencji to pracodawca będzie odpowiedzialny za prawidłowość rozliczenia i opłacenia składek.

Stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy nie budziłoby wątpliwości interpretacyjnych, gdyby w każdym przypadku przychód z tytułu stosunku pracy był wystarczający na sfinansowanie składek w części podlegającej sfinansowaniu ze środków ubezpieczonego należnych z obu tytułów. Często jednak tak nie jest.

Uchwała a praktyka

W praktyce zarówno z punktu widzenia ZUS jako organu ubezpieczeniowego, jak i samych płatników składek może się okazać, że przychód uzyskany przez pracownika w ramach stosunku pracy będzie niewystarczający do sfinansowania należnej od pracownika części składek obliczonych również z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej. Może być też tak, że pracownik w danym miesiącu w ogóle nie osiągnie przychodu z tytułu stosunku pracy (np. z uwagi na pobieranie świadczeń z ubezpieczenia chorobowego za cały miesiąc wypłacanych przez ZUS). W takiej sytuacji o wiele dogodniejszym rozwiązaniem byłaby możliwość potrącania części składek na ubezpieczenie z wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło przez podmiot, z którym pracownik zawarł taką umowę.


Wpływ uchwały na ubezpieczenie zdrowotne

Konsekwencje uchwały mają także istotny wpływ na składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż podstawę wymiaru składek na to ubezpieczenie stanowi co do zasady podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej ustawą zdrowotną). Za osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące umowy cywilnoprawne zawarte z innym podmiotem na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, składkę na ubezpieczenie zdrowotne oblicza i pobiera z dochodu ubezpieczonego płatnik (art. 85 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy zdrowotnej).

Jednocześnie składka ta podlega obniżeniu do wysokości zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (art. 83 ust. 1 ustawy zdrowotnej), przy czym stosownie do przepisów podatkowych z zaliczki na podatek składka może być sfinansowana jedynie do wysokości 7,75% podstawy jej wymiaru. Problemy będą dotyczyły ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne. Może to również spowodować sytuację bezpodstawnego obniżenia należnej składki do „0”, mimo że zaliczka obliczona przez podmiot zatrudniający umożliwiłaby sfinansowanie z niej należnej składki.

Skoro więc wyłącznie podmiot, który zawarł umowę cywilnoprawną, ma możliwość wywiązania się z obowiązków określonych przepisami ww. ustaw, to w konsekwencji tylko ten podmiot powinien być zobowiązany do pełnienia funkcji płatnika składek, ze wszystkimi wiążącymi się z tym obowiązkami i konsekwencjami. W innym przypadku będzie to pole do znacznych nadużyć.

Podstawa prawna:

  • art. 2 Kodeksu pracy,
  • ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.),
  • ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.),

Orzecznictwo:

  • uchwała SN z 2 września 2009 r. (II UZP 6/09, OSNP 2010/3–4/46).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.

    Zatrudnienie programisty - rekrutować seniora czy juniora?

    Zatrudnienie programisty może stać się prawdziwym wyzwaniem. Polskie firmy muszą konkurować o najlepszych specjalistów z pracodawcami z Zachodu. Jak w takiej sytuacji zatrudnić dobrego programistę?

    4 cechy, jakie powinien posiadać dobry program do obsługi PPK

    Obsługa PPK może być albo koszmarem działu kadr, albo procesem, o którym, jak o oddychaniu, po prostu się nie myśli. Wszystko zależy od tego, jakie oprogramowanie (i czy w ogóle) wspomaga dział personalny w realizacji zadań związanych z obsługą PPK. Jaki zatem powinien być program, który pozwoli na sprawną realizację PPK bez nadmiernego obciążania pracowników?

    PPK w firmie - jak wdrożyć?

    PPK w firmie - jak wdrożyć Pracownicze Plany Kapitałowe dla swoich pracowników? Co powinien zawierać program do obsługi PPK? Kto może oszczędzać w PPK?

    Regionalizacja płacy minimalnej - rekomendacje

    Regionalizacja płacy minimalnej i powiązanie jej z obiektywnym parametrem ekonomicznym to rekomendacje raportu, którego partnerem jest Biuro Rzecznika MŚP.

    Czerwiec 2021 - godziny pracy, dni wolne

    Czerwiec 2021 - godziny pracy i dni wolne czyli jaki jest wymiar czasu pracy. Kalendarz czerwca w 2021 r. zawiera 1 święto wolne od pracy.

    Niedziela handlowa - czerwiec 2021

    Niedziela handlowa - czerwiec 2021 r. ma 4 niedziele. Czy 13 czerwca, 20 czerwca lub 27 czerwca jest niedziela handlowa? Kalendarz niedziel handlowych.