Kategorie

Ustanie stosunku pracy ze względu na wiek a zakaz dyskryminacji

Agnieszka Zwolińska
Odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnymi z prawem celami, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego oraz gdy środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne.

Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek wynika z art. 19 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Konkretyzuje go dyrektywa Rady nr 2000/78/WE z 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (zwana dalej dyrektywą).

Dyrektywa ma na celu wyznaczenie ogólnych ram do walki z dyskryminacją ze względu m.in. na wiek w odniesieniu do zatrudnienia i pracy. Według jej art. 6 nie każde różnicowanie sytuacji pracowników ze względu na wiek stanowi jednak dyskryminację. Warto zaznaczyć, że dyrektywę stosuje się do wszystkich osób zatrudnionych zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, łącznie z instytucjami publicznymi.

Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek a polskie prawo

W kontekście dyrektywy powstaje zatem pytanie, czy prawo krajowe wiążące ustanie stosunku pracy z osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego narusza zakaz dyskryminacji ze względu na wiek.

W przypadku prawa polskiego tego typu rozwiązanie nadal funkcjonuje w odniesieniu do pracowników zatrudnionych w administracji państwowej, np. sędziów, prokuratorów czy urzędników służby cywilnej.

Jeżeli chodzi o sędziów, polskie przepisy przewidują przejście w stan spoczynku z dniem ukończenia przez sędziego 65. roku życia, chyba że nie później niż na 6 miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy on Ministrowi Sprawiedliwości wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków sędziego. Regulację tę odpowiednio stosuje się do prokuratorów.

Z kolei zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej może nastąpić, z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, w razie osiągnięcia przez niego wieku 65 lat, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu nabycie prawa do emerytury.

Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek w wyroku TS UE

W odpowiedzi na postawione wyżej pytanie pomocny może okazać się wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 21 lipca 2011 r. w sprawach połączonych C-159/10 oraz C-160/10.

Sprawy te dotyczyły zbadania zgodności w prawem Unii przepisów niemieckich. W przypadku kraju związkowego Hesji przyjęto, że urzędnik mianowany dożywotnio przechodzi na emeryturę z końcem miesiąca, w którym ukończył 65 lat, z tym że gdy przemawiał za tym interes służby, przejście na emeryturę mogło zostać, na wniosek urzędnika, przesunięte maksymalnie do ukończenia 68 lat. Dwóch prokuratorów złożyło wniosek o przesunięcie przejścia na emeryturę o jeden rok. Ich wnioski zostały jednak oddalone, z uzasadnieniem, że interes służby nie wymaga dalszego sprawowania przez nich funkcji.

Sąd krajowy rozpatrujący sprawę skierował pytanie do Trybunału Sprawiedliwości UE, wskazując na wątpliwości co do zgodności regulacji krajowych ustanawiających granicę wieku dla wykonywania funkcji prokuratora z art. 6 dyrektywy. Wskazał m.in., że wprowadzenie granicy wieku do pełnienia funkcji prokuratora pierwotnie wynikało z założenia, że z chwilą osiągnięcia tego wieku osoba zajmująca stanowisko prokuratora traci zdolność do pracy wymaganą do pełnienia tej funkcji. Aktualne badania dowodzą jednak, że zdolność do pracy jest różna w zależności od danej osoby, tym samym pierwotne założenie nie uzasadnia ustania stosunku pracy wraz z osiągnięciem przez urzędnika wieku emerytalnego.

Sąd krajowy argumentował, że ustanowienia górnej granicy wieku nie uzasadniał także cel w postaci ułatwiania zatrudnienia młodszych urzędników i zapewnienia zrównoważonej struktury wiekowej, ponieważ brak było precyzyjnych kryteriów umożliwiających zdefiniowanie korzystnej do realizacji tego celu struktury wiekowej.


Zauważył ponadto, że odejście na emeryturę prokuratorów nie skutkuje zatrudnieniem na ich miejscem nowych osób, ale likwidacją etatów, co w konsekwencji oznacza, że rzeczywistym celem tej regulacji jest zmniejszenie wydatków budżetowych.

Wskazując na niewielką liczbę urzędników mianowanych, do których znajdzie zastosowanie zakwestionowana regulacja, sąd wątpił również, że regulacja ta leży w interesie ogólnym.

Rozstrzygnięcie Trybunału

Trybunał na wstępie podkreślił, że ustanie stosunku pracy mianowanego dożywotnio urzędnika wraz z osiągnięciem przez niego wieku emerytalnego stanowi odmienne traktowanie ze względu na wiek. Analizując uzasadnienie tego odmiennego traktowania, nie podzielił jednak wątpliwości sądu krajowego.

Trybunał uznał, że odmienne traktowanie ze względu na wiek może uzasadniać cel w postaci utworzenia zrównoważonej struktury wiekowej między młodymi i starszymi urzędnikami. Wyjaśniając, jakie cele leżą w interesie ogólnym, podkreślił, że cele te różnią się od celów indywidualnych związanych z sytuacją konkretnego pracodawcy, takich jak zmniejszenie kosztów czy poprawa jego konkurencyjności.

Z tej perspektywy Trybunał podkreślił jednak, że regulacja, przewidująca ustanie stosunku pracy mianowanego dożywotnio urzędnika w związku z osiągnięciem przez niego wieku emerytalnego, może zostać uznana za leżącą w interesie ogólnym, gdyż uwzględnia interesy wszystkich urzędników.

Oceniając proporcjonalność rozwiązań krajowych, Trybunał zaznaczył, że w sytuacji zawodów, w których liczba stanowisk jest ograniczona, przejście na emeryturę w związku z osiągnięciem określonego ustawowo wieku może ułatwić dostęp młodych ludzi do zatrudnienia.

Nie bez znaczenia dla oceny proporcjonalności zakwestionowanych rozwiązań była również wysokość emerytury gwarantowanej odchodzącym urzędnikom oraz możliwość podjęcia przez nich innej działalności zawodowej po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Uwzględniając powyższe okoliczności, Trybunał uznał, że zakwestionowane przepisy krajowe nie wykraczały poza to, co było konieczne w celu wspierania zatrudnienia młodych osób – a zatem, że były właściwe do realizacji tego celu.

Istota jest również uwaga Trybunału, że względy budżetowe mogą leżeć u podstaw polityki społecznej państwa członkowskiego, niemniej same w sobie nie mogą stanowić celu uzasadniającego nierówne traktowanie ze względu na wiek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy.

Z powyższego wyroku wynika, że Trybunał stosunkowo łagodnie interpretuje wymogi określone w art. 6 dyrektywy, jeżeli chodzi o uzasadnienie dla odmiennego traktowania ze względu na wiek.

Podstawa prawna:

  • art. 71 ust. 2 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (DzU nr 227, poz. 1505 ze zm.),
  • art. 1 i 6 dyrektywy Rady nr 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz Urz UE L 303 z 2000 r. s. 16, Polskie wydanie specjalne rozdz. 5, t. 4, s. 79).

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.