Nie można wykonywać obowiązków pracowniczych na urlopie bezpłatnym

Istotą urlopu bezpłatnego udzielanego na podstawie art. 174 k.p. jest zwolnienie pracownika z obowiązku wykonywania zatrudnienia i zwolnienie pracodawcy z obowiązku wypłacania wynagrodzenia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27 listopada 1996 r., III AUa 888/96, Apel. -W-wa 1997/2/9). Jeżeli więc pracodawca na wniosek pracownika udzieli mu urlopu bezpłatnego, ale jednocześnie umówi się z nim, że będzie on w tym czasie wykonywał część swoich dotychczasowych obowiązków, to nie można mówić o udzieleniu pracownikowi urlopu bezpłatnego. Strony wciąż wiąże ta sama umowa o pracę tyle, że o zmodyfikowanej treści.

Wykładni oświadczeń woli pracodawcy i pracownika należy w przedstawionej sytuacji dokonywać na podstawie art. 65 k.c. (w związku z art. 300 k.p.). Należy więc badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel porozumienia dotyczącego udzielenia urlopu bezpłatnego, a nie opierać się tylko na jego dosłownym brzmieniu. Jeśli zgodnym zamiarem stron będzie dalsze wykonywanie przez pracownika tej samej pracy na rzecz pracodawcy, tyle tylko, że w ograniczonym zakresie, pracownik w okresie tym nabywa prawo do wynagrodzenia za wykonywaną pracę (z uzasadnienia wyroku SN z 12 grudnia 2004 r., III PK 42/04, OSNP 2005/6/77).

Umowa cywilnoprawna

Okresu urlopu bezpłatnego udzielonego na wniosek pracownika nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W okresie tym pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia, nie są za niego opłacane składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Od 1 stycznia do 1 czerwca 2007 r. pracownik przebywał na urlopie bezpłatnym. W tym czasie nie otrzymywał wynagrodzenia ani premii, ale był zobowiązany do wykonywania części swoich zadań. W czasie urlopu pracownik musiał również odbierać telefony od swojego pracodawcy. W przedstawionej sytuacji nie doszło do udzielenia urlopu bezpłatnego. Nie można bowiem przyjąć, że stosunek pracy został w całości zawieszony wraz z zawieszeniem prawa do wynagrodzenia za pracę. Adam P. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Wystąpił do pracodawcy o udzielenie mu rocznego urlopu bezpłatnego, a ten się na to zgodził. W okresie korzystania z urlopu bezpłatnego Adam P. założył własną firmę. Z uwagi, że prowadzenie pozarolniczej działalności stanowi obecnie jedyny tytuł do podlegania ubezpieczeniom (stosunek pracy w czasie korzystania z urlopu bezpłatnego ulega swoistemu zawieszeniu), musi on zgłosić się i opłacać składki na następujące obowiązkowe ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, wypadkowe, zdrowotne. Jedynie ubezpieczenie chorobowe jest dla niego dobrowolne. Anna K. jest zatrudniona w dziale finanse. Zna język szwedzki. Obecnie korzysta z urlopu bezpłatnego udzielonego na jej wniosek. Z uwagi, że tłumacz poważnie zachorował, pracodawca wystąpił z propozycją zawarcia umowy cywilnoprawnej, której przedmiotem byłoby tłumaczenie korespondencji przychodzącej do firmy. Anna K. może zawrzeć z pracodawcą umowę o dzieło.