Należny urlop trzeba wykorzystać we właściwym czasie

STAN FAKTYCZNY

Powódka, po odmowie udzielenia jej przez pracodawcę zaległego urlopu wypoczynkowego, wystąpiła najpierw z pismem do prezesa sądu o zrzeczenie się z korzystania z przedawnienia w stosunku do niewykorzystanego przez nią zaległego urlopu. Argumentowała przy tym, że nie mogła go wybrać z uwagi na liczne obowiązki służbowe. Po bezskutecznym dochodzeniu swego roszczenia i wyczerpaniu drogi sądowej, wystąpiła z kasacją do Sądu Najwyższego.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę powódki, uznał, że prawo do części jej urlopu wypoczynkowego uległo przedawnieniu i nie może o­na dochodzić go skutecznie za pomocą przymusu państwowego. Podzielił o­n stanowiska wyrażane wcześniej przez sądy obu instancji, że prawa tego, jako przedawnionego, nie można skutecznie dochodzić. Ponadto wskazał, że powódka o określonym czasie miała możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia, jednak tego nie uczyniła.

Z ustaleń Sądu wynika, że nie było przeszkód, aby powódka wykorzystała zaległą część urlopu wypoczynkowego, zanim jej roszczenie o jego udzielenie uległo przedawnieniu. Podkreślony został fakt, że pozwany pracodawca wyraźnie poinformował powódkę o udzieleniu jej urlopu zaległego, stwierdzając, iż jego zdaniem roszczenie o udzielenie urlopu uległo przedawnieniu, a powódka nie podjęła w odpowiednim czasie – przed dniem 1 kwietnia 1998 r. – działań, które mogły doprowadzić do przerwania biegu przedawnienia, co ostatecznie doprowadziło do przedawnienia jej roszczenia. Przy tego rodzaju ustaleniach zarzuty naruszenia wskazanych w kasacji przepisów prawa są pozbawione racji.

Sąd podkreślił przy tym, że nie doszło przy tym do naruszenia prawa materialnego, ponieważ nikt nie negował prawa powódki do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego, a jedynie o­na sama prawa tego nie wykonywała przez tak długi czas, że swoim zachowaniem spowodowała osłabienie ochrony przysługujących jej uprawnień urlopowych. Nie dochodząc na drodze sądowej w stosownym czasie roszczenia o udzielenie jej zaległego urlopu wypoczynkowego, doprowadziła do przedawnienia tego roszczenia.

Na potwierdzenie przytoczono art. 291 par. 1 k.p., zgodnie z którym roszczenia ze stosunku pracy (w tym również prawo do urlopu wypoczynkowego) przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym dane roszczenie stało się wymagalne. Z kolei bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z końcem pierwszego roku kalendarzowego, za który urlop przysługuje, bądź najpóźniej z końcem pierwszego kwartału roku następnego, jeżeli został o­n przesunięty.

W omawianej sprawie powódka mogła się domagać udzielenia jej zaległego urlopu najpóźniej w pierwszym kwartale 1998 roku. Miała też wówczas możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia. Nie podjęła jednak żadnych czynności mających na celu dochodzenie lub ustalenie jej roszczenia. W tej sytuacji sąd nie znalazł podstaw do przyznania racji wysuwanym przez nią argumentom.

Wyrok z 11 kwietnia 2001 r. (sygn. akt I PKN 367/00, OSNP z 2003 r. nr 2, poz. 38)