REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ograniczenia związane z pracą kobiet w ciąży

Cezary Mak

REKLAMA

Przepisy prawa pracy szczególną ochroną otaczają kobiety w ciąży. Ochrona ta dotyczy wszystkich elementów stosunku pracy (rodzaju, miejsca, czasu oraz wynagrodzenia za pracę) i trwa przez cały okres ciąży.

Z uwagi na wiele uprawnień, które wiążą się z rodzicielstwem, pracownica powinna, choć nie ma takiego obowiązku, przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające stan ciąży. Nie musi ono odpowiadać żadnym szczególnym wymaganiom formalnym i może je wydać każdy lekarz.

REKLAMA

REKLAMA

Prace wzbronione w okresie ciąży

Pracodawca powinien pamiętać, że zakazane jest zatrudnianie kobiet przy pewnego rodzaju pracach (np. prace w kopalniach). Wzbronione jest też wykonywanie niektórych prac przez kobiety w ciąży i w okresie karmienia.

Są to np.:

• praca na taśmie,

REKLAMA

• praca w pozycji stojącej łącznie ponad 3 godziny w czasie zmiany roboczej,

Dalszy ciąg materiału pod wideo

• praca powyżej 4 godzin na dobę przy komputerze.

Szczegółowy wykaz tych prac został określony w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (DzU nr 114, poz. 545 ze zm.).

Pracodawca jest zobowiązany dostosować warunki pracy kobiety do wymagań określonych w przepisach (w powołanym rozporządzeniu) lub tak ograniczyć czas jej pracy, aby wyeliminować zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa.

Gdy pracownica, która zaszła w ciążę:

• jest zatrudniona przy jednej z prac należących do uciążliwych lub szkodliwych,

• przedłoży zaświadczenie lekarskie stwierdzające przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy.

Gdy jest to jednak niemożliwe lub niecelowe oraz przy pracach bezwzględnie wzbronionych kobietom w ciąży, zobowiązany jest przenieść pracownicę do innej pracy. W razie braku takiej możliwości jest zobligowany zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy, wypłacając w tym okresie jej dotychczasowe wynagrodzenie (art. 179 k.p.).

Przykład

Pracownica, która zaszła w ciążę, pracuje przy obsłudze monitora ekranowego 8 godzin na dobę. Pracodawca jest zobowiązany tak zorganizować jej pracę, aby przy komputerze pracowała nie więcej niż 4 godziny na dobę, a gdy jest to niemożliwe lub niecelowe, powinien przenieść ją do innej pracy. Ostatecznie pozostaje mu zwolnienie jej z obowiązku świadczenia 4 godzin pracy.

Czas pracy kobiet w ciąży

Czas pracy kobiet w ciąży nie może przekraczać 8 godzin na dobę. Nie wolno ich również zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej, tj. między godzinami 21.00 a 7.00 (art. 148 i 178 k.p.).

Praca w godzinach nadliczbowych to praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy. Norma dzienna dla pracownicy w ciąży to 8 godzin.

Pracodawca zatrudniający pracownicę w porze nocnej jest obowiązany na okres jej ciąży zmienić rozkład czasu pracy w sposób umożliwiający wykonywanie pracy poza porą nocną. Jeżeli jest to jednak niemożliwe lub niecelowe, to powinien przenieść ją do innej pracy lub zwolnić na czas niezbędny ze świadczenia pracy (art. 1781 k.p.).

Powyższe zakazy mają charakter bezwzględny, co oznacza, że nie uchyla ich ani zgoda pracownicy, ani nawet jej wniosek. Za zgodą można natomiast delegować kobiety w ciąży poza stałe miejsce pracy oraz zatrudniać je w systemie przerywanego czasu pracy.


W związku z koniecznością przeprowadzenia badań lekarskich pracownicom w ciąży przysługują również płatne zwolnienia od pracy, jeżeli spełnione są 3 warunki:

• badania są zalecone przez lekarza,

• badania pozostają w związku z ciążą,

• badania nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy (art. 185 § 2 k.p.).

Kiedy przyszła mama może stracić pracę

W okresie ciąży zakazane jest wypowiadanie i rozwiązywanie umów o pracę.

Tylko w dwóch sytuacjach jest możliwe zwolnienie pracownicy w ciąży:

• w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy (art. 177 § 4 k.p.),

• z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy (art. 52 k. p.) i wyrażenie zgody na rozwiązanie umowy przez reprezentującą pracownicę zakładową organizację związkową (art. 177 § 1 k.p.).

Ważne!

Do dnia porodu nie ulegają przedłużeniu umowy o pracę na czas określony zawarte w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy (art. 177 § 31k.p.).

Umowy terminowe (na czas określony, wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc), które uległyby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży (w związku z nadejściem terminu rozwiązania określonego w umowie o pracę), przedłużają się do dnia porodu (art. 177 § 3 k.p.).

Przykład

Z pracownicą zawarto umowę o pracę na czas określony od 1 czerwca do 31 grudnia 2008 r. W dniu 15 sierpnia pracownica przedstawiła zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że jest w drugim miesiącu ciąży. W związku z tym, że w dniu rozwiązania umowy, tj. 31 grudnia, będzie w ciąży już ponad 3 miesiące, umowa o pracę ulega z mocy prawa przedłużeniu do dnia porodu.

O objęciu pracownicy ochroną przed zwolnieniem z pracy nie decyduje termin udokumentowania przez nią stanu ciąży, ale wyłącznie to, czy w okresie zatrudnienia była ona w ciąży. Dlatego jeżeli pracownica zaszła w ciążę już po dokonaniu przez pracodawcę wypowiedzenia i najpóźniej w dniu rozwiązania umowy była w ciąży, to pracodawca powinien wycofać swoje oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy. Jeżeli natomiast pracownica dopiero po rozwiązaniu stosunku pracy wskutek wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę zorientuje się, że w dniu jej rozwiązania była w ciąży, ma prawo żądać od pracodawcy dopuszczenia jej do pracy. Kwestia powiadomienia zakładu pracy o ciąży już po rozwiązaniu umowy o pracę może mieć tylko znaczenie przy rozpoznawaniu roszczenia o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Nie ma natomiast znaczenia dla oceny nieprawidłowości rozwiązania umowy o pracę (wyrok SN z 2 czerwca 1995 r., I PRN 23/95, OSNP 1995/22/276).

Podstawa prawna

• art. 52, 148, 173 § 3, art. 177 § 1, art. 177 § 4, art. 178, 1781, 179, 185 § 2 k.p.,

• rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (DzU nr 114, poz. 545 ze zm.),

• orzeczenia Sądu Najwyższego:

- z 2 czerwca 1995 r., I PRN 23/95, OSNP 95/22/276,

- z 5 grudnia 2002 r., I PK 33/02, OSNP 04/12/204.

Cezary Mak

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca to rozumie? Ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia

Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca rozumie rodziców? Z danych GUS wynika, że ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia, a nagłe sytuacje wymagające obecności mamy lub taty to konieczność przerwania pracy, nawet najbardziej wymagających projektów.

Ważna granica 6 miesięcy zatrudnienia pracownika tymczasowego. Wówczas pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także na żądanie

Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego pracownika tymczasowego są odmienne od generalnych reguł prawa pracy. Ważna jest tutaj granica 6 miesięcy zatrudnienia. Od tego momentu pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także 4 dni na żądanie pracownika. Co pracodawca powinien ustalić z agencją pracy tymczasowej? Kto udziela dni wolnych, a kto wypłaca ekwiwalent?

Zanim przyjdzie PIP. Kim jest społeczny inspektor pracy i jakie ma uprawnienia?

Społeczna inspekcja pracy kontroluje przestrzeganie całego prawa pracy, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów bhp. Choć podlega zakładowym organizacjom związkowym, a nie pracodawcy, to dzięki stałej obecności w zakładzie społeczny inspektor pracy może wykryć zagrożenia i uchybienia, zanim zrobi to inspektor PIP. Wyjaśniamy, jakie uprawnienia ma społeczna inspekcja pracy (SIP), czym różni się od Państwowej Inspekcji Pracy i czego pracodawca może od niej oczekiwać.

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie bez składek ZUS. Jakie warunki musi spełnić pracodawca?

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie na każdego pracownika bez składek ZUS. Kiedy i jakie posiłki dla pracowników zwolnione są ze składek ZUS? Jakie warunki musi spełnić pracodawca? Przedstawione zagadnienie i interpretacje ZUS w tym zakresie tłumaczy ekspert Marcin Stanecki.

REKLAMA

„Tak się nie pracuje!” - rusza kampania i badanie absurdów w pracy oczami pracowników

Procedury, które zamiast pomagać komplikują pracę. Spotkania, na których nikt niczego nie ustala. Wielopoziomowe akceptacje prostych decyzji. Odpowiedzialność bez realnego wpływu na rozwiązania. Takie sytuacje mogą wydawać się pojedynczymi problemami, ale w wielu organizacjach stają się codziennością. - Chcę sprawdzić, jak te absurdy wyglądają z perspektywy pracowników, dlaczego wciąż się utrzymują i jakie mają konsekwencje. Z zebranych doświadczeń powstanie Polska Mapa Absurdów w Pracy 2026, czyli raport prezentujący 10 najczęściej wskazywanych zjawisk oraz rekomendacje, czym zastąpić nieskuteczne praktyki”- mówi Magda Maroń, ekspertka HR oraz współczesnej kultury pracy, pomysłodawczyni kampanii.

Tydzień pracy tylko do czwartku czy 26 dni dodatkowego urlopu – jak przepisy nowego kodeksu pracy skrócą czas pracy

Jeszcze sześć tygodni potrwa firmowany przez ministerstwo pracy pilotaż skróconego czasu pracy. 78 pracodawców i około 5 tys. pracowników testuje skrócenie czasu pracy, umownie określane jako czterodniowy tydzień pracy. Czy przesądzi on, że wkrótce wszystkie piątki będą wolne od pracy tak jak dziś wolne są wszystkie soboty – mamy pracować krócej, ale za te same pieniądze.

Czy ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie może stanowić mobbing?

W związku ze zmianami Kodeksu pracy, które weszły w życie 5 listopada 2026 r. powstaje wiele pytań o nową definicję mobbingu. Czy mieści się w niej ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie?

Godziwe i wypłacane na czas wynagrodzenie warunkiem sine qua non dla osób po 45. roku życia

Pokolenie X to osoby między 45 a 59 rokiem życia, zwane także generacją sandwich. To pracownicy, którzy muszą łączyć pracę z opieką nad dorastającymi dziećmi i starzejącymi się rodzicami. Czego oczekują od pracy? Work-life balance jest dla nich mniej ważny. Są w momencie życia, kiedy godziwe i wypłacane na czas wynagrodzenie staje się warunkiem sine qua non.

REKLAMA

Pracownicy pokolenia Z w zdecydowanej większości myślą o zmianie pracy przez napięcia międzypokoleniowe. Z czego wynikają konflikty?

Aż 71% pracowników pokolenia Z myślało o zmianie pracy przez napięcia międzypokoleniowe w miejscu zatrudnienia. To coraz liczniejsza grupa na rynku pracy i warto przeciwdziałać odpływowi talentów. W tym celu należy zbadać, z czego wynikają konflikty. Jak pracodawca może poprawić współpracę międzypokoleniową w firmie?

Jeśli odejdą, będzie katastrofa. Chodzi o pracowników od 45. do 59. roku życia

Jeśli ci pracownicy odejdą z firmy, będzie katastrofa. Chodzi o osoby od 45. do 59. roku życia. To pokolenie X czyli najliczniejsza i najbardziej znacząca grupa na rynku pracy. Jak ją rozumieć i wspierać jako pracodawca?

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA