Kategorie

Ograniczenia związane z pracą kobiet w ciąży

Cezary Mak
Przepisy prawa pracy szczególną ochroną otaczają kobiety w ciąży. Ochrona ta dotyczy wszystkich elementów stosunku pracy (rodzaju, miejsca, czasu oraz wynagrodzenia za pracę) i trwa przez cały okres ciąży.

Z uwagi na wiele uprawnień, które wiążą się z rodzicielstwem, pracownica powinna, choć nie ma takiego obowiązku, przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające stan ciąży. Nie musi ono odpowiadać żadnym szczególnym wymaganiom formalnym i może je wydać każdy lekarz.

Prace wzbronione w okresie ciąży

Pracodawca powinien pamiętać, że zakazane jest zatrudnianie kobiet przy pewnego rodzaju pracach (np. prace w kopalniach). Wzbronione jest też wykonywanie niektórych prac przez kobiety w ciąży i w okresie karmienia.

Są to np.:

• praca na taśmie,

• praca w pozycji stojącej łącznie ponad 3 godziny w czasie zmiany roboczej,

• praca powyżej 4 godzin na dobę przy komputerze.

Szczegółowy wykaz tych prac został określony w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (DzU nr 114, poz. 545 ze zm.).

Pracodawca jest zobowiązany dostosować warunki pracy kobiety do wymagań określonych w przepisach (w powołanym rozporządzeniu) lub tak ograniczyć czas jej pracy, aby wyeliminować zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa.

Gdy pracownica, która zaszła w ciążę:

• jest zatrudniona przy jednej z prac należących do uciążliwych lub szkodliwych,

• przedłoży zaświadczenie lekarskie stwierdzające przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy.

Gdy jest to jednak niemożliwe lub niecelowe oraz przy pracach bezwzględnie wzbronionych kobietom w ciąży, zobowiązany jest przenieść pracownicę do innej pracy. W razie braku takiej możliwości jest zobligowany zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy, wypłacając w tym okresie jej dotychczasowe wynagrodzenie (art. 179 k.p.).

Przykład

Pracownica, która zaszła w ciążę, pracuje przy obsłudze monitora ekranowego 8 godzin na dobę. Pracodawca jest zobowiązany tak zorganizować jej pracę, aby przy komputerze pracowała nie więcej niż 4 godziny na dobę, a gdy jest to niemożliwe lub niecelowe, powinien przenieść ją do innej pracy. Ostatecznie pozostaje mu zwolnienie jej z obowiązku świadczenia 4 godzin pracy.

Czas pracy kobiet w ciąży

Czas pracy kobiet w ciąży nie może przekraczać 8 godzin na dobę. Nie wolno ich również zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej, tj. między godzinami 21.00 a 7.00 (art. 148 i 178 k.p.).

Praca w godzinach nadliczbowych to praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy. Norma dzienna dla pracownicy w ciąży to 8 godzin.

Reklama

Pracodawca zatrudniający pracownicę w porze nocnej jest obowiązany na okres jej ciąży zmienić rozkład czasu pracy w sposób umożliwiający wykonywanie pracy poza porą nocną. Jeżeli jest to jednak niemożliwe lub niecelowe, to powinien przenieść ją do innej pracy lub zwolnić na czas niezbędny ze świadczenia pracy (art. 1781 k.p.).

Powyższe zakazy mają charakter bezwzględny, co oznacza, że nie uchyla ich ani zgoda pracownicy, ani nawet jej wniosek. Za zgodą można natomiast delegować kobiety w ciąży poza stałe miejsce pracy oraz zatrudniać je w systemie przerywanego czasu pracy.


W związku z koniecznością przeprowadzenia badań lekarskich pracownicom w ciąży przysługują również płatne zwolnienia od pracy, jeżeli spełnione są 3 warunki:

• badania są zalecone przez lekarza,

• badania pozostają w związku z ciążą,

• badania nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy (art. 185 § 2 k.p.).

Kiedy przyszła mama może stracić pracę

W okresie ciąży zakazane jest wypowiadanie i rozwiązywanie umów o pracę.

Tylko w dwóch sytuacjach jest możliwe zwolnienie pracownicy w ciąży:

• w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy (art. 177 § 4 k.p.),

• z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy (art. 52 k. p.) i wyrażenie zgody na rozwiązanie umowy przez reprezentującą pracownicę zakładową organizację związkową (art. 177 § 1 k.p.).

Ważne!

Do dnia porodu nie ulegają przedłużeniu umowy o pracę na czas określony zawarte w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy (art. 177 § 31k.p.).

Umowy terminowe (na czas określony, wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc), które uległyby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży (w związku z nadejściem terminu rozwiązania określonego w umowie o pracę), przedłużają się do dnia porodu (art. 177 § 3 k.p.).

Przykład

Reklama

Z pracownicą zawarto umowę o pracę na czas określony od 1 czerwca do 31 grudnia 2008 r. W dniu 15 sierpnia pracownica przedstawiła zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że jest w drugim miesiącu ciąży. W związku z tym, że w dniu rozwiązania umowy, tj. 31 grudnia, będzie w ciąży już ponad 3 miesiące, umowa o pracę ulega z mocy prawa przedłużeniu do dnia porodu.

O objęciu pracownicy ochroną przed zwolnieniem z pracy nie decyduje termin udokumentowania przez nią stanu ciąży, ale wyłącznie to, czy w okresie zatrudnienia była ona w ciąży. Dlatego jeżeli pracownica zaszła w ciążę już po dokonaniu przez pracodawcę wypowiedzenia i najpóźniej w dniu rozwiązania umowy była w ciąży, to pracodawca powinien wycofać swoje oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy. Jeżeli natomiast pracownica dopiero po rozwiązaniu stosunku pracy wskutek wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę zorientuje się, że w dniu jej rozwiązania była w ciąży, ma prawo żądać od pracodawcy dopuszczenia jej do pracy. Kwestia powiadomienia zakładu pracy o ciąży już po rozwiązaniu umowy o pracę może mieć tylko znaczenie przy rozpoznawaniu roszczenia o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Nie ma natomiast znaczenia dla oceny nieprawidłowości rozwiązania umowy o pracę (wyrok SN z 2 czerwca 1995 r., I PRN 23/95, OSNP 1995/22/276).

Podstawa prawna

• art. 52, 148, 173 § 3, art. 177 § 1, art. 177 § 4, art. 178, 1781, 179, 185 § 2 k.p.,

• rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (DzU nr 114, poz. 545 ze zm.),

• orzeczenia Sądu Najwyższego:

- z 2 czerwca 1995 r., I PRN 23/95, OSNP 95/22/276,

- z 5 grudnia 2002 r., I PK 33/02, OSNP 04/12/204.

Cezary Mak

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Hybrydowy model pracy planuje 77% pracodawców

    Hybrydowy model pracy wybiera aż 77% pracodawców w Polsce. Ile dni pracy zdalnej w tygodniu planują wprowadzić?

    Jakie prawa ma ojciec?

    Ojciec - jakie prawa ma mężczyzna wychowujący dzieci? Czy tata może skorzystać z urlopu macierzyńskiego?

    Zlecenie studenta do 26 r. życia i umowa o dzieło bez składek ZUS

    Zlecenie studenta do 26 r. życia i umowa o dzieło nie będą oskładkowane - MRiPS.

    Niedziela handlowa - lipiec 2021

    Niedziela handlowa - lipiec 2021 r. ma 4 niedziele. Czy 4 lipca, 11 lipca, 18 lipca albo 25 lipca to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    System kadrowo-płacowy - o co pytać dostawcę

    System kadrowo-płacowy - o co należy pytać dostawcę przy wyborze oprogramowania HR?

    Praca zdalna - Kodeks pracy [PROJEKT]

    Praca zdalna - Kodeks pracy będzie zawierał przepisy dotyczące pracy zdalnej. Jakie regulacje przewiduje projekt?

    Prace sezonowe a bezpieczeństwo pracowników

    Prace sezonowe zalewają portale z ofertami pracy. Co z bezpieczeństwem pracowników?

    Zmiana warunków pracy cudzoziemca a zezwolenie na pracę

    Czy zmiana warunków pracy cudzoziemca wiąże się z koniecznością zmiany zezwolenia na pracę lub uzyskania nowego?

    Ochrona danych przy pracy zdalnej - 5 wskazówek na wakacje

    Ochrona danych przy pracy zdalnej czyli jak nie narazić firmy na kradzież wrażliwych danych. Oto 5 wskazówek na wakacje dla pracowników zdalnych.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r. przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia o zasadniczych wynagrodzeniach dla rezydentów. Ile wyniosą?

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.