Kategorie

Urlop wychowawczy rodzica opiekującego się bliźniętami

Agnieszka Zwolińska
Pracownicy opiekujący się bliźniętami nie mają z tego tytułu prawa do wydłużonego urlopu wychowawczego na podstawie przepisów prawa polskiego. Takie uprawnienie nie wynika też z prawa europejskiego.

Prawo pracownika do urlopu wychowawczego i warunki skorzystania z tego prawa określają przepisy Kodeksu pracy oraz rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego.

Prawo do urlopu wychowawczego przysługuje pracownikowi – zatrudnionemu co najmniej 6 miesięcy – w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 4. roku życia. W celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem pracownik może skorzystać z dodatkowego urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. W przeciwieństwie do regulacji dotyczących urlopu macierzyńskiego ustawodawca wprost nie przewidział szczególnych przepisów w zakresie prawa do urlopu wychowawczego (na przykład wydłużenia urlopu wychowawczego) w przypadku pracownika opiekującego się bliźniakami, trojaczkami itd. W związku z tym powstaje pytanie, czy pracownik opiekujący się bliźniętami ma prawo do jednego, maksymalnie 3-letniego, urlopu wychowawczego, czy też mógłby on, po skorzystaniu z 3-letniego urlopu wychowawczego, żądać udzielenia kolejnego urlopu wychowawczego w celu opieki nad drugim z bliźniąt.

Sprawa Zoi Chatzi przeciwko Ypourgos Oikonomikon

Reklama

Pracownica greckiego urzędu skarbowego urodziła bliźnięta i pracodawca przyznał jej 9-miesięczny urlop rodzicielski. Po powrocie do pracy pracownica złożyła wniosek o przyznanie drugiego urlopu rodzicielskiego w wymiarze 9 miesięcy na opiekę nad drugim z bliźniąt. Wniosek ten pracodawca jednak oddalił. Gdy sprawa trafiła do sądu, sąd ten zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE o dokonanie wykładni postanowień porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego (z ang. parental leave) – dalej powoływane jako porozumienie ramowe.

Z racji że dyrektywa 96/34/WE jest częścią prawa unijnego, wiąże ona również Polskę. W związku z tym, interpretując polskie przepisy prawa pracy, warto sięgnąć do wykładni porozumienia ramowego dokonanej przez Trybunał w kontekście opisanej powyżej sprawy (zob. wyrok w sprawie Zoi Chatzi przeciwko Ypourgos Oikonomikon, C-149/10).

Reklama

Pierwszą kwestią, jaką Trybunał rozstrzygnął, było ustalenie, komu przysługuje prawo do urlopu rodzicielskiego. Sąd grecki, zadając pytanie prejudycjalne, zasugerował, że w świetle Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (w tym art. 24 Karty, który stanowi, że dzieci mają prawo do ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra) prawo do urlopu rodzicielskiego zostało ustanowione na rzecz dziecka. Przyjęcie takiej wykładni, jak wskazywał sąd grecki, oznaczałoby, że przyznanie jednego urlopu wychowawczego w przypadku urodzenia bliźniąt prowadziłoby do dyskryminacji oraz ograniczenia praw bliźniąt.

Trybunał rozstrzygnął powyższe wątpliwości, opierając się na literalnym brzmieniu klauzuli 2 pkt 1 porozumienia ramowego oraz na celu, w jakim ustanowiono prawo do urlopu rodzicielskiego. Stwierdził, że prawo do urlopu rodzicielskiego jest indywidualnym prawem pracownika–opiekuna dziecka, a nie prawem dziecka i art. 24 Karty nic w tym zakresie nie zmienia.


Czy można podwoić urlop rodzicielski

Trybunał podzielił stanowisko m.in. rządu greckiego (takie stanowisko w sprawie reprezentował też rząd polski) i uznał, że podwojenie czasu trwania urlopu rodzicielskiego nie musi stanowić odpowiedniego środka mającego na celu pogodzenie życia rodzinnego i zawodowego pracownika wychowującego bliźnięta. Różnica między sytuacją pracownika, któremu przy jednym porodzie urodziło się jedno dziecko, a pracownika, któremu urodziły się bliźnięta, ma charakter ilościowy. Dodatkowe trudności związane z opieką nad małymi bliźniętami nie trwają bowiem dłużej niż w przypadku pracowników opiekujących się jednym małym dzieckiem, ponieważ bliźnięta dorastają równolegle. W związku z tym wydłużenie urlopu wychowawczego nie musi przyczynić się do złagodzenia dodatkowych trudności rodzicielskich, jakie towarzyszą wychowaniu bliźniąt w pierwszych latach ich życia. W konsekwencji Trybunał stwierdził, że z porozumienia ramowego nie wynika obowiązek państw członkowskich przyznania automatycznie prawa do tylu urlopów rodzicielskich, ile dzieci urodziło się podczas jednego porodu.

Postulowane udogodnienia dla rodziców bliźniąt

Trybunał jednocześnie zwrócił uwagę na potrzebę oceny sytuacji pracującego rodzica bliźniąt w kontekście zasady równego traktowania. Podkreślił, że choć porozumienie ramowe zawiera minimalne warunki nabycia i skorzystania z prawa do urlopu rodzicielskiego, to państwa członkowskie, dokonując implementacji dyrektywy 96/34/WE, powinny uwzględnić szczególne potrzeby rodziców bliźniąt. Wskazał, że takim działaniem może być zauważalne wydłużenie okresu urlopu w porównaniu z okresem minimalnym przewidzianym w porozumieniu ramowym (zgodnie z klauzulą 2 pkt 1 porozumienia ramowego minimalny okres urlopu rodzicielskiego wynosi 3 miesiące). Innym odpowiednim środkiem według Trybunału byłoby zaspokojenie szczególnych potrzeb rodziców bliźniąt przez przyznanie im pomocy w formie dostępu do żłobków, przedszkoli czy pomocy finansowej.

Długi okres urlopu wychowawczego w prawie polskim w porównaniu z minimalnym okresem wskazanym w porozumieniu ramowym, a także możliwość skorzystania z tego urlopu w 4 częściach, zapewnia rodzicowi opiekującemu się bliźniętami elastyczność w skorzystaniu z tego urlopu. Pozostaje pytanie, czy taka regulacja w sposób wystarczający zaspakaja szczególne potrzeby takiego rodzica. Można postulować, że w związku ze zwiększeniem zakresu obowiązków rodzicielskich przy urodzeniu bliźniąt (tym bardziej trójki i więcej dzieci) uzasadnione byłoby wydłużenie okresu urlopu wychowawczego, z którego jednocześnie mogą skorzystać oboje rodzice. Obecnie okres ten wynosi tylko 3 miesiące (art. 186 § 3 k.p.).

Podstawa prawna:

  • art. 186–1868, 1891 k.p.,
  • rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego (DzU nr 230, poz. 2291),
  • dyrektywa Rady 96/34/WE z 3 czerwca 1996 r. w sprawie porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez UNICE, CEEP oraz ETUC (DzUrz WE L 145 z 19.06.1996 r., s. 4) zmieniona dyrektywą Rady 97/75/WE z 15 grudnia 1997 r. (DzUrz WE L 10 z 16.01.1998 r., s. 24),
  • art. 24 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (DzUrz UE C 83 z 30.03.2010 r., s. 389).

Orzecznictwo:

  • wyrok TS UE z 16 września 2010 r. w sprawie Zoi Chatzi przeciwko Ypourgos Oikonomikon (C-149/10, DzUrz UE C 148 z 5.06.2010 r., s. 20).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?