Kategorie

Prawa pracowników w Unii europejskiej

Anna Szewczyk
Swoboda przepływu osób stanowi jedną z fundamentalnych zasad integracji europejskiej. Nie ma żadnych wątpliwości, że przemieszczanie pracowników pozbawione bariery granic wewnątrz Wspólnoty stanowi siłę napędową rozwoju gospodarczego państw członkowskich.

Przepisy unijne w sposób precyzyjny określają, jak należy rozumieć swobodny przepływ pracowników. Na podstawie art. 39 TWE polega on na zakazaniu dyskryminacji ze względu na obywatelstwo w dziedzinie zatrudnienia, wynagrodzenia i innych warunków pracy i wyraża się, z zastrzeżeniem ograniczeń podyktowanych względami porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz zdrowia publicznego, w prawie do przemieszczenia się, pobytu i podjęcia pracy w wybranym państwie członkowskim.

Pracownik w znaczeniu wspólnotowym

W świetle przepisów polskiego prawa pracy pracownikiem jest osoba świadcząca pracę za wynagrodzeniem w warunkach podporządkowania poleceniom pracodawcy. Definicja ta ulega znacznemu rozszerzeniu w prawie unijnym. Aktywność zarobkowa danej osoby może realizować się w ramach różnych podstaw prawnych. Oznacza to, że pracownikiem w znaczeniu wspólnotowym może być również osoba wykonująca pracę na innej podstawie niż umowa o pracę. Natomiast na podstawie przepisów polskiego prawa pracy osoby świadczące pracę na podstawie umowy zlecenia czy też umowy o dzieło nie są pracownikami i nie podlegają przepisom kodeksowym.

Równe traktowanie

Reklama

Pracownik innego państwa członkowskiego ma takie same prawa jak pracownik państwa przyjmującego. Dotyczy to w szczególności równego traktowania bez względu na obywatelstwo w zakresie dostępu do pracy, warunków zatrudnienia, kształcenia zawodowego i uprawnień socjalnych. Zakaz dyskryminacji obejmuje nie tylko właściwy czas zatrudnienia, ale również nawiązanie i rozwiązanie stosunku pracy. W trakcie procesu rekrutacji pracodawca nie może dyskryminować pracowników ze względu na posiadane przez nich obywatelstwo.

Po nawiązaniu stosunku pracy pracownik innego państwa członkowskiego ma prawo do korzystania z takich samych korzyści socjalnych i podatkowych jak pracownik danego państwa (np. prawo do zasiłku macierzyńskiego, ulgi podatkowej dla rodzin wielodzietnych). Oczywiście powinien mieć również zagwarantowane identyczne wynagrodzenie i dostęp do szkolenia zawodowego. Może być także członkiem związku zawodowego działającego na terenie danego zakładu pracy. Pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę ze względu na obywatelstwo danego pracownika. Takie rozwiązanie stosunku pracy byłoby ewidentnym złamaniem zakazu dyskryminacji w miejscu pracy.

Korzyści dla rodziny

W celu ułatwienia pracownikowi adaptacji w nowym środowisku przepisy unijne likwidują bariery migracyjne dla członków jego rodziny, za których uważa się małżonka, dzieci poniżej 21. roku życia (lub starsze, jeżeli pozostają na utrzymaniu pracownika), oraz własnych rodziców i teściów, jeżeli pozostają oni na utrzymaniu osoby wyjeżdżającej. Prawodawca wspólnotowy przyznał członkom rodziny migrującego pracownika prawo do pobytu, podjęcia pracy i kształcenia się w państwie przyjmującym. Warto podkreślić, że w świetle orzecznictwa ETS partner (partnerka) cudzoziemskiego pracownika posiada identyczne uprawnienia jak członek rodziny.


Zdaniem ETS połączenie się cudzoziemskiego pracownika z konkubiną ułatwia mu zintegrowanie się z nowym środowiskiem i w następstwie powinno być postrzegane jako jego korzyść socjalna w rozumieniu art. 7 rozporządzenia 1612/68 (sprawa 59/85). Jeżeli natomiast pracownik migrujący chce się połączyć z członkiem swojej rodziny posiadającym obywatelstwo państwa trzeciego, wówczas taką sytuację regulują przepisy wewnątrzkrajowe. Rodzina nie musi stale i nieprzerwanie mieszkać ze sobą razem. Oznacza to, że nawet po rozwodzie małżonka pracownika będzie nadal korzystać z praw przyznanych członkom rodziny.

Koordynacja zabezpieczenia społecznego

Gwarancją swobody przepływu pracowników jest koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że każdy z krajów członkowskich stosuje własne przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych, a prawo wspólnotowe umożliwia bezkolizyjne stosowanie reguł krajowych.

Przepisy unijne gwarantują więc równe traktowanie obywateli i pracowników migrujących, którzy podlegają takim samym uprawnieniom i obowiązkom jak obywatele państwa przyjmującego.

Kolejnym przejawem koordynacji systemów jest zachowanie praw nabytych, co oznacza, że osoba uprawniona do świadczeń może mieszkać na terytorium innego państwa członkowskiego niż państwa zobowiązanego do zapłaty. Jeżeli dany pracownik zdobędzie uprawnienie do świadczeń pieniężnych np. z tytułu inwalidztwa czy wypadku przy pracy, nie może ono zostać wyeliminowane ze względu na zmianę miejsca zamieszkania. Ponadto podlegają zsumowaniu okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub zamieszkania przebyte w państwach członkowskich, od których upływu zależy nabycie, zachowanie lub odzyskanie świadczeń.

Swoboda pod kontrolą

W świetle przepisów unijnych swoboda przepływu pracowników została ograniczona w odniesieniu do zatrudnienia w administracji publicznej oraz ze względu na porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne i zdrowie publiczne.

Reklama

ETS w sprawie KE przeciwko Wielkiemu Księstwu Luksemburga stwierdził, co należy rozumieć przez pojęcie zatrudnienia w sektorze administracji publicznej. Zdaniem ETS powyższe zatrudnienie obejmuje udział bezpośredni lub pośredni w wykonywaniu władzy publicznej i funkcji, które mają na celu ochronę generalnych interesów państwa (sprawa 473/93).

Ograniczenie dotyczy więc wykonywania władczych funkcji państwa, które są zastrzeżone jedynie dla własnych obywateli. Będą to więc stanowiska związane z bezpośrednim wykonywaniem władzy zwierzchniej, np. w policji, w wojsku, dyplomacji, sądownictwie, organach podatkowych, czyli wszędzie tam, gdzie istnieje szczególna więź pomiędzy państwem a mianowanym pracownikiem. Według orzecznictwa ETS ograniczenia nie stosuje się do następujących pracowników: robotników na poczcie, konduktorów kolei państwowych, pielęgniarek w szpitalach i żłobkach, hydraulików zatrudnionych we władzach lokalnych, nauczyciela, lektora języka obcego na uniwersytecie, naukowca (sprawa 473/93).

Natomiast ograniczenie swobody przepływu pracowników uzasadnione względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego może mieć miejsce jedynie w sytuacji rzeczywistego i poważnego zagrożenia dla społeczeństwa (na przykład państwo członkowskie może odmówić wjazdu na jego terytorium osobie w aktywnym stadium gruźlicy).

Anna Szewczyk

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Lipiec 2021 - godziny pracy, dni wolne

    Lipiec 2021 - godziny pracy i dni wolne czyli jaki jest wymiar czasu pracy. Kalendarz lipca.

    Sposoby motywowania pracowników zdalnych

    Motywowanie pracowników zdalnych - jakie są skuteczne sposoby? Jak nagradzać pracowników na pracy zdalnej? Czy krótszy czas pracy to dobry pomysł?

    Zasiłek chorobowy a okres wyczekiwania

    Zasiłek chorobowy przysługuje po upływie okresu wyczekiwania. Ile wynosi okres wyczekiwania? Kiedy można otrzymać zasiłek bez okresu wyczekiwania?

    Emerytura - czerwiec czy lipiec 2021?

    Emerytura - czerwiec czy lipiec 2021 r.? Kiedy złożyć wniosek? Czy emeryci stracą, wnioskując o emeryturę jeszcze w czerwcu?

    Powrót do oszczędzania w PPK

    PPK - powrót do oszczędzania w PPK jest zawsze możliwy. Jak po rezygnacji powrócić do programu?

    Hybrydowy model pracy planuje 77% pracodawców

    Hybrydowy model pracy wybiera aż 77% pracodawców w Polsce. Ile dni pracy zdalnej w tygodniu planują wprowadzić?

    Jakie prawa ma ojciec?

    Ojciec - jakie prawa ma mężczyzna wychowujący dzieci? Czy tata może skorzystać z urlopu macierzyńskiego?

    Zlecenie studenta do 26 r. życia i umowa o dzieło bez składek ZUS

    Zlecenie studenta do 26 r. życia i umowa o dzieło nie będą oskładkowane - MRiPS.

    Niedziela handlowa - lipiec 2021

    Niedziela handlowa - lipiec 2021 r. ma 4 niedziele. Czy 4 lipca, 11 lipca, 18 lipca albo 25 lipca to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    System kadrowo-płacowy - o co pytać dostawcę

    System kadrowo-płacowy - o co należy pytać dostawcę przy wyborze oprogramowania HR?

    Praca zdalna - Kodeks pracy [PROJEKT]

    Praca zdalna - Kodeks pracy będzie zawierał przepisy dotyczące pracy zdalnej. Jakie regulacje przewiduje projekt?

    Prace sezonowe a bezpieczeństwo pracowników

    Prace sezonowe zalewają portale z ofertami pracy. Co z bezpieczeństwem pracowników?

    Zmiana warunków pracy cudzoziemca a zezwolenie na pracę

    Czy zmiana warunków pracy cudzoziemca wiąże się z koniecznością zmiany zezwolenia na pracę lub uzyskania nowego?

    Ochrona danych przy pracy zdalnej - 5 wskazówek na wakacje

    Ochrona danych przy pracy zdalnej czyli jak nie narazić firmy na kradzież wrażliwych danych. Oto 5 wskazówek na wakacje dla pracowników zdalnych.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r. przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia o zasadniczych wynagrodzeniach dla rezydentów. Ile wyniosą?

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?