Kategorie

Zakaz ujawniania wysokości wynagrodzenia – zgodny z prawem?

Aleksandra Kucharek
Kancelaria Prawna Nowicki & Ziemczyk Adwokaci i Radcowie prawni Sp. P.
Specjaliści od prawa pracy, prawa nieruchomości i prawa korporacyjnego
Tajemnica wynagrodzenia
Tajemnica wynagrodzenia
ShutterStock
Zawieranie przez pracodawców w umowach o pracę klauzul poufności, które zakazują pracownikowi ujawniania innym wysokości wynagrodzenia jest przedmiotem wielu kontrowersji. Czy pracodawca może stosować taki zakaz?

Tajemnica wynagrodzenia – czy pracodawca może zakazać pracownikowi ujawniania informacji o wynagrodzeniu?

Analizując postanowienia umów o pracę natrafić można na zapisy w postaci klauzul poufności, w ramach których pracodawca nakazuje pracownikowi zachować w tajemnicy informacje o zarobkach jego i innych pracowników. Czy pracodawca ma prawo zamieszczać stosowne w klauzule w umowie o pracę i czy takie postanowienia są skuteczne? Co grozi pracownikowi, który narusza wspomniany zakaz?

Informacja o wynagrodzeniu jako dobro osobiste pracownika

Informacja o wysokości zarobków uznawana jest przez orzecznictwo za dobro osobiste pracownika. Oznacza to, że pracownik może taką informacją swobodnie dysponować, a zatem to od niego zależy, czy i komu ujawni wysokość własnych zarobków. Potwierdzeniem powyższego jest stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z którym: „nie jest dopuszczalne ograniczenie indywidualnego uprawnienia pracownika w zakresie ujawniania wysokości własnego wynagrodzenia” (stanowisko MPiPS z dnia 28 sierpnia 2009 r., DPR-II-053-73143/AK/MC/09), dalej określane jako „stanowisko MPiPS”.

Niemniej jednak, w pewnych sytuacjach, ujawnienie przez pracownika wysokości jego wynagrodzenia oraz wysokości wynagrodzenia innych pracowników może powodować naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, jak również naruszenie dóbr osobistych innych pracowników, a nawet dóbr osobistych pracodawcy.

Polecamy produkt: Kodeks pracy 2016 z komentarzem + poradnik w prezencie

Kogo obciąża zakaz ujawniania wysokości zarobków poszczególnych pracowników?

Zakaż ujawniania wysokości poszczególnych pracowników dotyczy przede wszystkim pracodawcy. Świadczy o tym stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 16 lipca 1993 r., o następującej treści: „Ujawnienie przez pracodawcę bez zgody pracownika wysokości jego wynagrodzenia za pracę, może stanowić naruszenie dobra osobistego w rozumieniu art. 23 i 24 kodeksu cywilnego.” (sygn. akt I PZP 28/93, Legalis numer 28174). Na pracodawcy ciąży obowiązek należytego zabezpieczenia informacji o wysokości zarobków poszczególnych pracowników, aby uniemożliwić osobom postronnym zapoznanie się z nimi.

Ponadto, wskazać należy, że zakaz ujawniania wysokości wynagrodzenia obciąża również innych pracowników. Innymi słowy, ujawnienie przez jednego pracownika wysokości wynagrodzenia drugiego, bez jego zgody, może stanowić naruszenie dóbr osobistych tego ostatniego.

W pewnych sytuacjach, ujawnienie wysokości wynagrodzeń pracowników może naruszać również dobra osobiste pracodawcy. Stanie się tak w szczególności, gdy pracownik ujawni siatkę wynagrodzeń obowiązującą u pracodawcy w Internecie i opatrzy taką informację dodatkowym komentarzem, w którym będzie negatywnie wyrażać się o pracodawcy. W takiej sytuacji może dojść do naruszenia np. dobrego imienia pracodawcy/interesu pracodawcy.

Kiedy pracownikowi nie wolno ujawniać informacji o swoich zarobkach?

Pracownik zobowiązany jest do powstrzymania się od ujawnienia wysokości swoich zarobków, jak również zarobków innych pracowników, gdy informacja taka stanowić będzie tajemnicę przedsiębiorstwa.

Zagadnienie tajemnicy przedsiębiorstwa regulowane jest przez ustawę z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.), dalej określana jako „ustawa o zwalczaniu nieuczciwe konkurencji”. Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy, „Czynem nieuczciwej konkurencji jest przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa albo ich nabycie od osoby nieuprawnionej, jeżeli zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy.” Z kolei art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji stanowi, że „Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.”

Przykładem zachowania polegającego na ujawnieniu wysokości zarobków, które może stanowić naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa będzie m.in. przejęcie pracownika przez firmę konkurencyjną w związku z ujawnieniem wysokości jego zarobków. Ciężar wykazania, że przejście pracownika do konkurencyjnej firmy nastąpiło w związku z ujawnieniem jego zarobków obciąża pracodawcę.

Zobacz również: Czy pracodawca może monitorować pracowników?

Skutki ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa

Ujawnienie przez pracownika tajemnicy przedsiębiorstwa uzasadnia skorzystanie przez pracodawcę z roszczeń określonych w art. 18 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a mianowicie pracodawca może żądać zaniechania niedozwolonych działań, usunięcia skutków niedozwolonych działań, złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, naprawienia wyrządzonej szkody, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego – jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony.

Ujawnienie informacji poufnych przez pracownika uzasadnia również zastosowanie wobec niego sankcji przewidzianych w kodeksie pracy, w tym w szczególności kar porządkowych, jak również rozwiązania z nim umowy o pracę za wypowiedzeniem lub bez zachowania okresu wypowiedzenia. W szczególności orzecznictwo dopuszcza możliwość rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k. p. z powodu przesłania przez niego podmiotowi zewnętrznemu dokumentu firmowego, nieopatrzonego nawet klauzulą poufności (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt II PK 46/09, Legalis numer 214120). Niemniej jednak zastosowanie wobec pracownika ww. sankcji w razie ujawnienia przez niego informacji o wysokości wynagrodzenia wymaga wykazania, że taka informacja jest ważna z punktu istnienia i prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Tymczasem, w świetle stanowiska MPiPS informacja dotycząca wysokości wynagrodzenia uznawana jest za informację związaną ze stosunkiem pracy konkretnego pracownika, a nie z funkcjonowaniem całego przedsiębiorstwa.

Możliwość stosowania wobec pracownika, który ujawnia wysokość swojego wynagrodzenia, sankcji przewidzianych w k. p. budzi wiele wątpliwości w doktrynie. Wskazać należy, że w świetle powyższego, pracodawca, który zastosował względem pracownika karę porządkową lub rozwiązał z nim umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, w razie ewentualnego sporu sądowego z tego tytułu, musi liczyć się z wysokim ryzykiem jego przegrania.

Kiedy ujawnianie wysokości zarobków własnych i innych jest zgodne z prawem?

Ujawnianie przez pracownika informacji o wynagrodzeniach jest dopuszczalne w sytuacji, gdy jego celem jest przeciwdziałanie dyskryminacji w zatrudnieniu. Zgodnie z art. 18(3c) § 1 k. p. pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Podkreślenia wymaga, że ujawnienie wysokości wynagrodzenia możliwe jest nie tylko w sytuacji ochrony przez pracownika jego własnych praw w zakresie niedyskryminowania go w wynagradzaniu, ale również, gdy pomocy takiej udziela innemu pracownikowi.

Co więcej, skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie może być podstawą jego niekorzystnego traktowania, a także nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika, zwłaszcza nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia.

Zakaz stosowania jakichkolwiek negatywnych konsekwencji względem pracownika, który ujawnia wysokość wynagrodzenia w celu przeciwdziałania dyskryminacji w zatrudnieniu, znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie, czego przykładem jest pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 maja 2011 r., zgodnie z którym: „Skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu, w tym dążenie do wyjaśnienia lub udzielenia w jakiejkolwiek formie wsparcia innym pracownikom, zmierzające do przeciwdziałania stosowaniu przez pracodawcę dyskryminacji płacowej, nie może stanowić przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.” (sygn. akt II PK 304/10, Legalis numer 373107), jak również w wyroku z dnia 15 lipca 2011 r.: „Stwierdzenie „ciężkości naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 KP) nie może pozostawać w sprzeczności z możliwością ujawnienia wysokości wynagrodzenia innych pracowników w celu dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu.” (sygn. akt I PK 12/11, Legalis numer 393897).

Zasygnalizować należy, że wprowadzanie klauzuli poufności w stosunku do informacji o wynagrodzeniu pracownika może być również odczytywane jako uniemożliwianie ustalenia przez pracownika jego dyskryminacji płacowej oraz utrudnianie mu dochodzenia roszczeń z tego tytułu. W takim duchu wypowiedziało się MPiPS w swoim stanowisku z dnia 28 sierpnia 2009 r. O ile stanowisko MPiPS nie jest wiążące dla pracodawców, o tyle stanowi ono wskazówkę interpretacyjną np. dla Państwowej Inspekcji Pracy, która może prowadzić w tym zakresie kontrolę u pracodawcy.

Podsumowanie

Zawieranie w umowach o pracę klauzul poufności, które zakazują pracownikowi ujawniania innym wysokości wynagrodzenia budzi wiele kontrowersji. Co do zasady, pracownikowi nie wolno zabronić mówienia innym o jego zarobkach w firmie. Niemniej jednak czasem, ujawnienie takiej informacji może prowadzić do naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa, które wiązać się będzie z szeregiem negatywnych konsekwencji dla pracownika. Wyjściem naprzeciw wspomnianemu problemowi byłoby sporządzenie i ujawnienie przez pracodawcę taryfikatora, w którym kwotowo określony zostanie możliwy zakres wysokości wynagrodzenia na konkretnym stanowisku. Dla pracodawców takie rozwiązanie byłoby korzystne nie tylko dlatego, że eliminowałoby problem ryzyka ujawniania wysokości wynagrodzenia poszczególnych pracowników, ale również dlatego, że niweczą zagrożenie ewentualnych roszczeń, z którymi mogliby występować poszczególni pracownicy z tytułu ich dyskryminacji w zatrudnieniu.

Tajemnica wynagrodzenia – czy pracodawca może zakazać pracownikowi ujawniania informacji o wynagrodzeniu?

Polecamy serwis: Prawa i obowiązki

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury, renty i zasiłku będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.