Kategorie

Umowa o zakazie konkurencji w Kodeksie pracy

Donata Hermann-Marciniak
Specjalistka z zakresu Prawa Pracy. Absolwentka Studiów Podyplomowych Kadry i Płace na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.
Umowa o zakazie konkurencji w Kodeksie pracy. / Fot. Fotolia
Umowa o zakazie konkurencji w Kodeksie pracy. / Fot. Fotolia
Umowa o zakazie konkurencji przewidziana jest w Kodeksie pracy. Może obowiązywać w czasie trwania stosunku pracy i już po rozwiązaniu umowy o pracę. Zawsze musi zostać zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Ile powinno wynosić odszkodowanie dla byłego pracownika w ramach rekompensaty za zakaz podejmowania działalności konkurencyjnej? Co mu grozi w przypadku złamania zakazu?

Umowa o zakazie konkurencji

Reklama

Pracodawca chcący zabezpieczyć swoje interesy może wzmocnić obowiązek zachowania w tajemnicy ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę poprzez zawarcie z pracownikiem umowy o zakazie konkurencji. Taką możliwość dają mu przepisy Kodeksu pracy, jednoznacznie wskazując możliwość zawarcia takiej umowy zarówno w trakcie trwającego stosunku pracy jak i po jego zakończeniu.

W sytuacji podpisania przez strony stosunku pracy umowy o zakazie konkurencji pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy na rzecz podmiotu prowadzącego konkurencyjną działalność. Poprzez świadczenie pracy należy rozumieć nie tylko świadczenie pracy w ramach stosunku pracy, np. umowy o pracę, ale również na podstawie innej umowy, np. umowy cywilnoprawnej. Działalnością konkurencyjną jest wykonywanie przez pracownika czynności choćby częściowo pokrywających się z zakresem działalności pracodawcy. Nie ma przy tym znaczenia, czy w wyniku podjętych działań pracownik otrzymuje wynagrodzenie, czy wykonuje te czynności nieodpłatnie. Kwestią kluczową jest fakt, że pracownik podejmując takie działania, może szkodzić lub szkodzi pracodawcy.

Forma pisemna

Niezależnie od tego, czy umowa o zakazie konkurencji została zawarta na czas trwającego stosunku pracy, czy po jego zakończeniu, musi zostać zachowana w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Redakcja poleca produkt: Zatrudnianie i zwalnianie pracowników – praktyczny poradnik

Przepisy Kodeksu pracy wyraźnie wskazują, że zakaz konkurencji obowiązuje w zakresie określonym w odrębnej umowie.

Reklama

Zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego z 2 października 2002 r. odrębna umowa nie oznacza odrębnego dokumentu, a jedynie umowę niewchodzącą w skład umowy o pracy. Zawarcie zakazu konkurencji w treści umowy o pracę nie oznacza jego nieważności. Sformułowanie „w odrębnej umowie” oznacza bowiem złożenie zgodnych oświadczeń woli stron stosunku pracy co do zawarcia zakazu konkurencji, a nie konieczności przygotowania odrębnego dokumentu. Zgodne oświadczenia woli  w przedmiocie ustanowienia zakazu konkurencji mogą zostać złożone równocześnie z zawarciem umowy o pracę i zawarte w jednym dokumencie.

Jednak aby zawarte przez strony postanowienia dotyczące zakazu konkurencji nie budziły żadnych wątpliwości warto przygotować odrębny dokument zawierający szczegółowe informacje co do zakresu zakazu konkurencji, czasu jej trwania i obszaru obowiązywania.

Zadaj pytanie na FORUM

Nie jest dopuszczalne aby wprowadzić zakaz konkurencji w drodze wypowiedzenia zmieniającego.

Zakaz konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy

Umowa o zakazie konkurencji może być zawarta zarówno przy nawiązaniu stosunku pracy, jak i w trakcie jego trwania.

Wprowadzenie zakazu konkurencji wymaga zgody obu stron stosunku pracy. Zakaz konkurencji obowiązuje pracownika tak długo jak trwa stosunek pracy. Jednak umowa o zakazie konkurencji może zostać rozwiązana wcześniej, w terminie uzgodnionym przez strony, na mocy porozumienia stron.

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia

Przepisy Kodeksu pracy przewidują również możliwość zawarcia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Jest to możliwe w wyjątkowych sytuacjach gdy pracownik ma dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Użyte przez ustawodawcę pojęcie „szczególnie ważne informacje” nie zostało doprecyzowane, dlatego można je interpretować indywidualnie. Warto rozważyć czy dana informacja jest na tyle ważna, że jej ujawnienie może narazić pracodawcę na szkodę.

Przygotowanie umowy o zakazie konkurencji

Zakaz konkurencji przestaje obowiązywać w terminie uzgodnionym w zawartej przez strony umowie lub w razie śmierci pracownika.

Zakaz konkurencji może przestać obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa, w dwóch przypadkach:

  • ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz,
  • w przypadku nie wywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania.

Odszkodowanie

W związku z obowiązującym byłego już pracownika, zakazem podejmowania określonego przez strony rodzaju działalności konkurencyjnej, pracodawca w ramach „rekompensaty” jest zobowiązany do wypłacenia pracownikowi odszkodowania.

Odszkodowanie nie może być niższe niż 25% wynagrodzenia otrzymywanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy. Ustalona wysokość odszkodowania obowiązuje przez cały okres trwania umowy o zakazie konkurencji.

Pojęcie wynagrodzenia wskazuje wyraźnie, że do obliczenia najniższego możliwego odszkodowania należy wziąć pod uwagę nie tylko pensję zasadniczą ale również inne składniki wynagrodzenia, takie jak: premie, nagrody, ekwiwalent za niewykorzystany urlop. Pracodawca powinien w umowie określić termin wypłaty odszkodowania.

Umowa o zakazie konkurencji - zwolnienie pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania

Zawarcie odrębnej umowy o zakazie konkurencji w czasie trwającego stosunku pracy nie wiąże się z obowiązkiem wypłaty odszkodowania. Konieczność wypłaty odszkodowania ma zastosowanie wyłącznie do zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

Konsekwencje

Pracownik, który podjął działalność konkurencyjną mimo zawartej umowy o zakazie konkurencji w trakcie trwającego stosunku pracy musi liczyć się z tym, że grozi mu odpowiedzialność odszkodowawcza uregulowana przepisami Kodeksu pracy do wysokości 3-miesiecznego wynagrodzenia, jeżeli wyrządził szkodę nieumyślnie lub do pełnej wysokości wyrządzonej szkody w przypadku winy umyślnej.

W sytuacji gdy to były pracownik złamał zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy, grozi mu odpowiedzialność uregulowana przepisami Kodeksu cywilnego. Roszczenia byłego pracodawcy rozpatruje w takiej sytuacji sąd cywilny.

Podstawa prawna:

  • wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 2003 r. (I PK 453/02, OSNP 2004/19/331)
  • wyrok Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2008 r. (II PK 268/07, OSNP/2009/15-16/201)
  • rozdział IIa ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2014.1502 j.t.)
Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?