Kategorie

Czy pracodawca może nagrywać pracowników w pracy

Rafał Krawczyk
Czy pracodawca może nagrywać pracowników. /Fot. Fotolia
inforCMS
Czy pracodawca może nagrywać pracowników w pracy? Coraz szybszy rozwój techniki sprawia, że za pomocą bardzo niewielkich nakładów finansowych pracodawca może monitorować działania pracowników. Jednak nagrywanie pracowników zarówno w formie audio, jak i audio-wideo jest dopuszczalne tylko po wcześniejszym ich poinformowaniu o tym.
Reklama

W praktyce dokonywanie przez pracodawcę rejestracji nagrań audio lub audio-wideo pracowników odbywa się albo za wiedzą lub nawet zgodą pracowników, albo bez poinformowania o tym podwładnych. Monitoring może obejmować instalacje kamer przemysłowych lub tylko nagrania, np. rozmów ze służbowych telefonów.

Żadna z form monitoringu pracowników nie została dotąd uregulowana prawnie. Brak sprecyzowania w przepisach prawa pracy granic kontroli pracowników nie oznacza jednak, że pracodawca ma w tym zakresie pełną swobodę. Nie ma wątpliwości, że potajemne nagrywanie pracowników – i to niezależnie od tego, czy chodzi o nagrywanie obrazu czy tylko dźwięku – stanowi naruszenie prawa co najmniej w zakresie dóbr osobistych. Ograniczenia dla pracodawcy nie muszą więc wynikać tylko z przepisów prawa pracy. Ochronę dóbr pracowników, których naruszenie mogłoby nastąpić przez ich potajemne nagrywanie, zapewniają przede wszystkim ogólne przepisy prawa cywilnego, a także przepisy o ochronie danych osobowych.

Kwestiami dopuszczalności monitorowania pracowników zajmował się też Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC). Trybunał wyraził opinię, że pracodawca, który decyduje się na wprowadzenie monitoringu, ma obowiązek zastosowania takich środków, które nie tylko mają na celu zapewnienie ochrony jego interesów, ale które nie będą naruszały sfery prywatności pracownika – w szczególności nie będą ingerować w sferę objętą tajemnicą korespondencji.

Zobacz również serwis: Odpowiedzialność, prawa i obowiązki

Należy przyjąć, że do zakresu pojęcia „życie prywatne” należy zaliczyć również rozmowy telefoniczne prowadzone z telefonów służbowych. Zdaniem ETPC, z art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka wynika prawo każdego do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Zasada ta dotyczy również pracowników, którzy w miejscu pracy powinni móc liczyć na poszanowanie ich prywatności. Trybunał stwierdził ponadto, że monitorowanie pracowników jest możliwe tylko w przypadkach wskazanych w ustawach prawa krajowego sygnatariuszy Konwencji. Wskazał także, że dopuszczalne działania kontrolne pracodawców powinny być przez nich dokładnie opisane w wewnętrznych regulacjach przedsiębiorstwa, a ich stosowanie musi być proporcjonalne do celu, jaki pracodawca chce osiągnąć (np. wyroki ETPC: z 16 grudnia 1992 r., 13710/88 w sprawie Niemietz przeciwko Niemcom; z 25 czerwca 1997 r., 20605/92 w sprawie Halford przeciwko Wielkiej Brytanii czy z 3 kwietnia 2007 r., 62617/00 w sprawie Copland przeciwko Wielkiej Brytanii).

Pracownik musi wiedzieć, że jest nagrywany

Bez znaczenia dla oceny legalności postępowania pracodawcy, który decyduje się na monitoring pracowników bez ich zgody, pozostaje także motywacja pracodawcy, którą może być zarówno kontrola poczynań pracowników (np. w zakresie prawidłowości wykonywania obowiązków), jak i próba zabezpieczenia materiału dowodowego na okoliczność ewentualnych procesów prowadzonych z pracownikami.


Reklama

Regułą powinno być więc informowanie pracowników o zakresie, w jakim ich zachowania mogą być monitorowane i rejestrowane przez pracodawcę. Należy przyjąć, że właściwą metodą uregulowania zasad kontroli pracowników w miejscu pracy jest zamieszczenie stosownych zapisów w regulaminie pracy (lub układzie zbiorowym pracy). Pozwala to wyeliminować wszelkie niejasności i konflikty, które mogłyby powstać na tym tle. Monitoring pracowników powinien służyć wyłącznie celom związanym z łączącym strony stosunkiem pracy.

Monitoring pracowników może mieć na celu ocenę efektywności wykonywania przez nich pracy lub kontrolę niewłaściwych zachowań pracowników. W związku z brakiem przepisów określających ramy prowadzonej w ten sposób kontroli nie można wymagać, aby pracodawca każdorazowo – oprócz poinformowania pracowników o wprowadzeniu monitoringu (szczególnie wizyjnego) – miał obowiązek uzyskiwać ich zgodę na rejestrację. Niektórzy eksperci podkreślają, że w przypadku nagrywania rozmów telefonicznych taka zgoda powinna być jednak uzyskiwana. Co więcej, brak zgody pracownika może w konkretnych okolicznościach stanowić uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę.

Zobacz również: Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony

Sfera prywatna nie podlega nagraniom

W żadnym przypadku nagrywanie pracowników nie może służyć pozyskiwaniu informacji o ich życiu prywatnym czy innych sferach aktywności pozazawodowej (społecznej, politycznej itp.). Pomocne może być bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego na temat niedopuszczalności gromadzenia tego typu informacji – zwłaszcza w formie dokumentów w aktach osobowych pracownika. Należy wykluczyć legalność nagrywania prywatnych rozmów pracowników – nawet jeśli prowadzone są z telefonów służbowych.

Czym innym jest natomiast prawo pracodawcy do zakazania takich zachowań i wyciągania konsekwencji za ich naruszenie. Wskazuje na to wyrok Sądu Najwyższego z 15 maja 1997 r. (I PKN 93/97, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl), w którym stwierdzono, że „korzystanie przez pracownika z telefonu służbowego w celu udziału w grach towarzyskich, narażające pracodawcę na znaczną szkodę, może być zakwalifikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych” i stanowić podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika w trybie art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

PRZYKŁAD

Pracownicy wyrazili zgodę na rejestrację rozmów służbowych prowadzonych z telefonów komórkowych i na ich archiwizację przez określony czas – co zostało określone w regulaminie pracy. Pracownicy dowiedzieli się jednak, że pracodawca nie tylko rejestruje, ale również gromadzi ponad okres przewidziany w przepisach wewnętrznych dokumentację zawierającą zapis rozmów prywatnych. W tej sytuacji każdy z pracowników może wystąpić do pracodawcy o zaprzestanie takiej praktyki i usunięcie nielegalnie zgromadzonych nagrań. W razie niespełnienia przez pracodawcę takiego żądania, pracownikom przysługuje prawo do wystąpienia do sądu z powództwem w tej sprawie.

Polecamy: Kodeks pracy 2013 z komentarzem - praktycznie o rewolucyjnych zmianach


Legalne nagrania są pewniejszym dowodem

Nagrania uzyskane w legalny lub nielegalny sposób mogą się okazać przydatne w postępowaniu sądowym prowadzonym przed sądem pracy. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z każdego rodzaju nagrania może zostać zgłoszony w każdej sprawie.

Nie ma wątpliwości, że nagrania legalne – czyli dokonywane za wiedzą (lub zgodą) pracowników – mogą stanowić pełnowartościowy materiał dowodowy. W razie potrzeby – jeśli postawiony zostanie taki zarzut – pracodawca będzie musiał wykazać, że są to materiały, w które nie dokonano żadnych ingerencji, co w spornych przypadkach może wymagać nawet opinii biegłego.

W znacznie gorszej sytuacji znajduje się pracodawca, który jako dowód powołuje nagrania rozmów zdobyte w sposób nielegalny (czyli bez poinformowania pracownika o tym, że jest nagrywany). Procedura cywilna nie wyłącza wprost możliwości zawnioskowania dowodu z nagrania zdobytego w sposób sprzeczny z prawem lub zasadami współżycia społecznego (a takim jest bez wątpienia każde nagranie dokonane bez wiedzy i świadomości osoby nagrywanej). Również orzecznictwo sądów nie jest w tej kwestii jednolite. W opinii licznych sądów takie dowody w ogóle nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia – mimo że katalog środków dowodowych w sprawach cywilnych (w tym pracowniczych) ma charakter otwarty (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 10 stycznia 2008 r., I ACa 1057/07, czy wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 6 lipca 1999 r., I ACa 380/99, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl).

Zadaj pytanie: Forum Kadry

Niedopuszczalność wykorzystania nielegalnych nagrań sądy wywodzą z tego, że przy ich pozyskaniu dochodzi do naruszania dóbr osobistych rozmówcy – w tym swobody wypowiedzi, wyboru rozmówcy i tajemnicy rozmowy. Podejrzenie, że rozmowa mogła zostać zaaranżowana lub zmanipulowana, a wypowiedzi danej osoby ukierunkowane specjalnie na osiągniecie celu oczekiwanego przez nagrywającego, może powstać szczególnie w przypadku dowodu z przedstawienia zapisu rozmowy pracownika z pracodawcą.

Brak sprzeciwu na wykorzystanie nielegalnie pozyskanego dowodu z nagrania wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 25 kwietnia 2003 r. (IV CKN 94/01, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl). W innym orzeczeniu – z 13 listopada 2002 r. (I CKN 1150/00, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl) – wyłączenia bezprawności naruszenia dobra prawnego (w postaci swobody i wolności komunikowania) Sąd Najwyższy poszukiwał z kolei w kontekście działania w ramach ochrony usprawiedliwionego interesu prywatnego.

Również wśród ekspertów prawa pracy nie ma jednoznacznych wypowiedzi co do dopuszczalności przeprowadzania dowodu z nielegalnych nagrań. Wskazuje się jednak, że podstawą oddalenia takiego wniosku mogą być normy konstytucyjne. Ostatecznie to sąd rozpatrujący konkretną sprawę oceni dopuszczalność przeprowadzenia dowodu z nagrania, jak również moc takiego dowodu.

PRZYKŁAD

Pracodawca, który ustalił, że z magazynu giną różne towary, dowiedział się z anonimu, że przywłaszczali je pracownicy i że kolejny zabór mienia planują w ten sam dzień wieczorem. Pracodawca zdążył zainstalować kamerę przemysłową i za jej pomocą nagrał cały proceder. Nie zdążył jednak poinformować o tym pracowników, a nagranie przedstawił jako koronny dowód przed sądem w sprawie o przywrócenie do pracy, w której pracownicy zakwestionowali swoje sprawstwo. Pracownicy, którzy w sposób ewidentny naruszyli prawo, nie będą mogli skutecznie podważyć dopuszczalności przeprowadzenia dowodu zawnioskowanego przez pracodawcę – mimo że nagranie zostało zarejestrowane bez ich wiedzy.

Podstawa prawna:

  • ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 880)
  • ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. Nr 230, poz. 1370)
  • ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 1028)

Więcej przeczytasz w czasopiśmie Poradnik Organizacji Non Profit >>>

Źródło: Poradnik Organizacji Non Profit
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.