Kategorie

Czy choroba byłego pracownika trwająca przez okres obowiązywania zakazu konkurencji zwalnia zakład pracy z obowiązku wypłaty odszkodowania

Marta Frelas
Z naszym byłym pracownikiem wiąże nas umowa o zakazie konkurencji obowiązująca przez okres 1 roku po zakończeniu umowy o pracę. Przez ten cały czas pracownik nie mógł wykonywać żadnej pracy, gdyż chorował i pobierał zasiłek z ZUS oraz rentę z tytułu niezdolności do pracy. Czy ta okoliczność zwalnia nasz zakład z obowiązku wypłaty temu pracownikowi odszkodowania?

RADA

Brak możliwości wykonywania pracy przez pracownika po rozwiązaniu stosunku pracy zwalnia pracodawcę z wypłaty odszkodowania z umowy o zakazie konkurencji pod warunkiem, że takie postanowienie jest w tej umowie. Jeśli w umowie nie ma postanowienia zwalniającego z tego obowiązku, to muszą Państwo wypłacić odszkodowanie.

UZASADNIENIE

Nie ma przeszkód prawnych, aby w umowie o zakazie konkurencji zamieścić postanowienie o możliwości zwolnienia się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania. Na takim stanowisku stanął również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 17 grudnia 2001 r. (I PKN 742/00, OSNP 2003/24/588). Sąd zalecił pracodawcy, aby przed zawarciem umowy o zakazie konkurencji szczegółowo przeanalizował kwestię zawarcia w umowie postanowień zwalniających z obowiązku zapłaty odszkodowania, gdyż po jej zawarciu nie można jednostronnie zmienić postanowień umowy. Do zmiany postanowień umowy po jej zawarciu potrzebna jest zgoda pracownika, którą jest trudniej uzyskać, gdy pracownik nie jest już zatrudniony. Sąd Najwyższy w orzeczeniu tym podkreślił również, że sam fakt, iż pracownik chorował (był niezdolny do pracy) i nie mógł z tego powodu podjąć działalności konkurencyjnej, nie zwalnia pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania. Z tego obowiązku nie zwalnia również fakt, że pracownik miał środki utrzymania, ponieważ pobierał zasiłek chorobowy lub rentę. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 28 listopada 2000 r. (III APa 89/00, OSAG 2001/1/1).

WAŻNE!

W umowie o zakazie konkurencji pracodawca może zamieścić postanowienie o możliwości zwolnienia się z obowiązku wypłaty odszkodowania.

Zawierając umowę o zakazie konkurencji jako podstawę zwolnienia z obowiązku wypłaty odszkodowania nie można zawrzeć uregulowania, że zakaz konkurencji przestaje obowiązywać, gdy ustaną przyczyny uzasadniające ten zakaz (art. 1012 § 2 Kodeksu pracy). Przepis ten dotyczy tylko zobowiązania pracownika. Nie dotyczy więc zobowiązania pracodawcy. Gdy ustaną przyczyny uzasadniające zakaz konkurencji (np. pracodawca podjął decyzję o ujawnieniu wiadomości, które chciał chronić zakazując pracownikowi określonej działalności), pracownik może podjąć działalność zakazaną w umowie. Mimo to zobowiązanie pracodawcy do wypłaty odszkodowania nadal istnieje. Tak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 5 lutego 2002 r. (I PKN 873/00, OSNP 2004/4/59) oraz w wyroku z 17 listopada 1999 r. (I PKN 358/99, OSNP 2001/7/217). Od obowiązku wypłaty odszkodowania można uchylić się zawierając w umowie postanowienie, że w przypadku ustania przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji (o czym pracodawca informuje pracownika) umowa wygasa, a strony są zwolnione ze wzajemnych zobowiązań.

W umowie o zakazie konkurencji mogą Państwo wymienić różne okoliczności, których zaistnienie zwalnia Państwa z obowiązku wypłaty pracownikowi odszkodowania, a pracownika zwalnia z zakazu konkurencji. Okolicznością tą może być niezdolność pracownika do pracy.

Nie ma jednego obowiązującego wzoru umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

Treść umowy może być więc dostosowana do Państwa indywidualnych potrzeb. Musi ona być jednak zgodna z Kodeksem pracy. Ważne jest, aby postanowienia umowy o zakazie konkurencji określały uprawienia i obowiązki stron umowy w sposób wyraźny i zrozumiały. Wszystkie okoliczności, których wystąpienie zwalnia z wypłaty odszkodowania (lub kolejnych rat tego odszkodowania) i uprawnia do zwolnienia pracownika z zakazu konkurencji, powinny być wymienione w umowie. Użycie ogólnego sformułowania na określenie wszystkich tych okoliczności nie jest dobrym rozwiązaniem.

PRZYKŁAD

Zenon C. podpisał z firmą B. umowę o zakazie konkurencji, która zobowiązywała go do niepodejmowania działalności konkurencyjnej przez okres 6 miesięcy po ustaniu stosunku pracy. Gdy zakończył pracę, firma B. zaczęła wypłacać mu odszkodowanie w miesięcznych ratach. Po 2 miesiącach Zenon C. wyjechał do rodziny w USA. Przez ten cały czas nie pracował. Firma B. stwierdziła, że nie musi już obawiać się konkurencji z jego strony, gdyż prowadziła tylko lokalną działalność w kraju, po czym przestała wypłacać kolejne raty odszkodowania. Postępowanie firmy jest w tym przypadku nieprawidłowe. Zenon C. ma prawo do pozostałej części odszkodowania, gdyż spełnił swoje zobowiązanie, tzn. nie podjął działalności konkurencyjnej. Nie ma tu znaczenia, że nie przebywał w kraju i według firmy B. już nie zagrażał jej interesom.

Warto pamiętać, że odszkodowanie wypłacone pracownikowi z tytułu umowy o zakazie konkurencji zawartej po rozwiązaniu umowy o pracę stanowi jego przychód i podlega opodatkowaniu. Do odszkodowania wynikającego z umowy o zakazie konkurencji należy stosować te same zasady obliczania i pobierania zaliczek na podatek, jak w przypadku przychodów ze stosunku pracy. Odszkodowanie z tytułu umowy o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia nie podlega oskładkowaniu.

Podstawa prawna

  • art. 1012 Kodeksu pracy,
  • § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.),
  • art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.).

Orzecznictwo uzupełniające:

  • Nie jest trafne stanowisko, że jeśli ustały przyczyny, dla których została zawarta umowa o zakazie konkurencji, w szczególności jeśli pracodawca zwolnił pracownika z obowiązku powstrzymania się od działalności konkurencyjnej - umowa ulega rozwiązaniu i na pracodawcy nie ciąży obowiązek wypłaty odszkodowania. (Wyrok Sądu Najwyższego z 15 marca 2006 r., II PK 166/05)
  • Pracodawcę, który zawarł z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, obciąża wzajemne zobowiązanie do zapłaty uzgodnionego odszkodowania także wówczas, gdy po ustaniu stosunku pracy nie obawia się już konkurencji ze strony byłego pracownika; ustanie obowiązywania zakazu konkurencji, o jakim stanowi art. 1012 § 2 k.p., dotyczy tylko zobowiązania, jakie przyjął na siebie pracownik w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, a nie zobowiązania pracodawcy do wypłaty odszkodowania. (Wyrok Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2005 r., I PK 96/04)
Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.