Kategorie

Analityczny personalny - jak czytać sprawozdania finansowe

Romana Ciastoń
Problemy we wzajemnym zrozumieniu między zarządami a działami personalnymi są zainteresowanym dobrze znane. Prezes często nie widzi sensu przedstawionych przez dział HR pomysłów, zaś dyrektor personalny nie zawsze potrafi użyć właściwych argumentów, by pokazać, jakie efekty biznesowe przyniesie realizacja jego propozycji.

Pojawia się więc pytanie – jak stać się partnerem biznesowym zarządu? Odpowiedzi na to pytanie należy szukać w świecie finansów. Do katalogu swoich kompetencji współczesny dyrektor personalny musi dodać umiejętność posługiwania się językiem biznesu. Niezbędna staje się ocena kondycji finansowej firmy, liczenie zwrotu z inwestycji czy kalkulacja kosztów.

W komplecie dla biegłego

Każda firma, zgodnie z ustawą o rachunkowości1, ma obowiązek sporządzić raz do roku obowiązkowe sprawozdanie finansowe.

Sprawozdawczość finansowa podmiotów obejmuje cztery elementy:

  • bilans,
  • rachunek wyników,
  • rachunek przepływów finansowych,
  • zestawienie zmian w kapitale własnym

oraz informację dodatkową, obejmującą wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowe objaśnienia.

Bilans

Reklama

Bilans pokazuje w ujęciu wartościowym sytuację majątkową i finansową firmy na dany dzień, czyli moment bilansowy. Jest statycznym zestawieniem aktywów i pasywów firmy. Aktywa firmy to inaczej majątek, czyli wszystko, co firma posiada (środki pieniężne, maszyny, budynki, zapasy, należności itp.), a pasywa to źródła finansowania tego majątku (kapitał własny, kredyty, zobowiązania wobec dostawców).

Wszystkie podmioty zobowiązane są sporządzać bilans do celów sprawozdawczych w układzie poziomym, w którym z jednej strony znajdują się aktywa uszeregowane rosnąco wg stopnia płynności, a z drugiej pasywa wg stopnia wymagalności2.

Bilans kończy się sumą aktywów i pasywów. Do celów wewnętrznych firma może sporządzać bilans w innej formie. Bez względu jednak na układ suma aktywów i suma pasywów musi się bilansować, czyli kwoty te muszą być identyczne.


Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat (rachunek wyników) to narzędzie służące do obliczania wyniku finansowego przedsiębiorstwa. Zestawia się w nim przychody i koszty firmy w danym okresie, tym samym prezentując sposób powstawania wyniku finansowego firmy w tym czasie oraz jego wartość3.

Rachunek zysków i strat składa się z pięciu segmentów. Są to:

  • zasadnicza działalność operacyjna,
  • pozostała działalność operacyjna,
  • działalność finansowa,
  • segment losowy,
  • obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego.

Istnieją dwa warianty sporządzania rachunku zysków i strat:

  • wariant kalkulacyjny,
  • wariant porównawczy.

Wybór wariantu zależy od tego, jaki rachunek kosztów stosuje się w danej firmie, tzn. klasyfikację kosztów – w układzie rodzajowym lub kalkulacyjnym, organizację i ewidencję ich rozliczania.

Rachunek przepływów pieniężnych

Rachunek przepływów pieniężnych (sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych) dynamicznie ujmuje sytuację majątkową i finansową przedsiębiorstwa w danym okresie.

Istotą tego sprawozdania jest prezentacja wszystkich wpływów i wydatków pieniężnych w okresie, za który jest sporządzany, niezależnie od daty zewidencjonowania przychodu lub kosztu.

Rachunek przepływów pieniężnych pokazuje zmiany sytuacji finansowej firmy mające związek z przepływami środków pieniężnych, w podziale na segmenty: z działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej5.

Firmy mają do wyboru dwie metody sporządzenia rachunku przepływów pieniężnych:

  • bezpośrednią,
  • pośrednią.

Różnica między tymi metodami polega na sposobie pokazania przepływów z działalności operacyjnej (podstawowej). W metodzie bezpośredniej przepływy z działalności operacyjnej przedstawia się w podziale na realne wpływy z tytułu sprzedaży, a wydatki w podziale na tytuły – dostawy, wynagrodzenia, ubezpieczenia, podatki itd. W metodzie pośredniej punktem wyjścia jest wynik finansowy, który następnie jest korygowany o pozycje mające doprowadzić go do postaci pieniężnej6.


Zestawienie zmian w kapitale własnym

Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym obejmuje informacje o zmianach poszczególnych składników kapitału (funduszu) własnego za bieżący i poprzedni rok obrotowy. Jego celem jest ustalenie łącznych zysków lub strat wynikających z działalności jednostki. Uwidocznione są w nim również przychody i koszty wpływające bezpośrednio na kapitał własny (np. skutki przeszacowania wartości środków trwałych i inwestycji długoterminowych czy koszty z tytułu organizacji i rozszerzenia skali działania spółki akcyjnej)7.

Analiza finansowa

Informacje znajdujące się w sprawozdaniach finansowych są podstawą okresowej oceny wyników działalności oraz perspektyw rozwoju każdego przedsiębiorstwa. Analiza tych danych nazywana jest analizą finansową. Jej przedmiotem są: stan finansowy przedsiębiorstwa ustalany na określony moment (ujęcie statyczne) i wyniki finansowe przedsiębiorstwa ustalane narastająco za pewien okres (ujęcie dynamiczne).

W zakres analizy finansowej wchodzi:

  • analiza sprawozdań finansowych,
  • analiza wskaźnikowa.

Analiza sprawozdań finansowych obejmuje: analizę poziomą i pionową bilansu i rachunku wyników oraz analizę sprawozdania z przepływów finansowych, w której przedmiotem badania są wielkości z tych sprawozdań.

Analiza wskaźnikowa służy do oceny relacji między poszczególnymi składnikami tych sprawozdań.

W pionie i poziomie

Znajomość treści poszczególnych pozycji bilansu oraz rachunku wyników umożliwia czytanie, tj. analizowanie zawartych w nich informacji, zarówno w układzie poziomym, jak i pionowym.

Reklama

Analiza pozioma – to analiza dynamiki. Czytanie sprawozdań finansowych w układzie poziomym polega na porównywaniu poszczególnych pozycji z co najmniej dwu kolejnych okresów. Umożliwia to ustalenie zmian absolutnych lub procentowych (w stosunku do okresu poprzedniego) zachodzących w poszczególnych składnikach. Dzięki temu można wnioskować o prawidłowości funkcjonowania firmy w przeszłości oraz przewidywać tendencję jej rozwoju w następnych okresach.

Analiza pionowa – to analiza struktury. Czytanie sprawozdań finansowych w układzie pionowym polega na ustaleniu i analizowaniu struktury aktywów i pasywów bilansu oraz struktury elementów kształtujących wynik finansowy przedsiębiorstwa. Jednocześnie porównanie zmian struktury z okresu na okres dostarcza dodatkowych informacji na temat sytuacji majątkowej i finansowej firmy8.


Finanse w obiegu

Analizując sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych, warto zwrócić uwagę na kierunki przepływów z poszczególnych obszarów działalności. Trzy obszary działalności oraz dwa kierunki przepływów pozwalają wyróżnić osiem możliwych przypadków9, co pokazuje tabela 1, gdzie plus (+) oznacza przepływ dodatni z danej działalności, a minus (-) oznacza przepływ ujemny (zobacz tabelę na str. 91).

Przypadek 1. W praktyce sytuacja taka zdarza się rzadko. Dotyczy przedsiębiorstw o bardzo dużej płynności finansowej. Może wiązać się z restrukturyzacją, która polega np. na zmianie profilu działalności. Firma pozbywa się zbędnego majątku trwałego, by później dokonać nowych inwestycji. Przypadek ten może też świadczyć o przygotowywaniu się firmy do przejęcia innej jednostki.

Przypadek 2. Odnosi się do podmiotów uzyskujących dodatnie przepływy z działalności operacyjnej i inwestycyjnej. Wpływy z działalności inwestycyjnej są sygnałem pozytywnym świadczącym o restrukturyzacji przedsiębiorstwa, ale jeśli nie wystarczają na spłatę zobowiązań – sygnałem negatywnym.

Przypadek 3. Przedstawia sytuację typową dla dynamicznie rozwijających się przedsiębiorstw. Rozmiary inwestycji powodują, że dodatnie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej nie wystarczają na finansowanie tych inwestycji. Wówczas niedobór środków pieniężnych jest pokrywany ze źródeł zewnętrznych. Sytuacja finansowa firmy jest jednak korzystna – nie ma ona kłopotów z pozyskaniem środków z zewnątrz.

Przypadek 4. Dotyczy firm, które popadły w tarapaty finansowe po dłuższym okresie ujemnych przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej. Trudności finansowe oceniane są jednak jako przejściowe, skoro inwestorzy i kredytodawcy są skłonni angażować dodatkowe środki. Przypadek ten może też świadczyć o próbie przejścia przedsiębiorstwa na nowy, bardziej rentowny rodzaj działalności, co w przyszłości powinno zaowocować wystąpieniem przypadku 6.

Przypadek 5. W takiej sytuacji znajdują się podmioty borykające się z trudnościami finansowymi, walczące o przetrwanie. Firmie nie udaje się pozyskać środków z zewnątrz. Straty pokrywa, pozbywając się wartościowych składników majątku trwałego, co powoduje, że szanse poprawy sytuacji stają się coraz mniejsze.

Przypadek 6. Przedstawia sytuację typową dla nowych przedsiębiorstw i firm działających w branżach wychodzących z kryzysu. Perspektywy jednostki są oceniane pozytywnie, dzięki czemu udaje się jej pozyskać kapitał ze źródeł zewnętrznych. Pozwala to na prowadzenie działalności inwestycyjnej i pokrycie ujemnych przepływów z działalności operacyjnej.

Przypadek 7. Odwzorowuje sytuację w przedsiębiorstwach dojrzałych, które osiągają wysoką rentowność. Zyski z działalności operacyjnej wystarczają zarówno na prowadzenie inwestycji, jak i na spłatę zobowiązań oraz wypłaty dywidend. Jeżeli jednak wartość przepływów pieniężnych z całokształtu działalności jest ujemna, świadczy to o trudnościach finansowych. Wyjściem z tej sytuacji może być pozyskanie środków z zewnątrz, co odpowiada przypadkowi 3.

Przypadek 8. Odwzorowuje nietypową sytuację, możliwą tylko w firmach, które zgromadziły odpowiednie środki pieniężne. Zasoby te umożliwiają jednostce prowadzenie działalności inwestycyjnej. Utrzymywanie się takiej sytuacji w dłuższym okresie może jednak doprowadzić firmę do bankructwa10.

Interpretacja sprawozdania z przepływu środków pieniężnych powinna zostać uzupełniona o wskazanie pozycji wyrażających się największymi kwotami w ramach poszczególnych działalności i wyciągnięcie wniosków w powiązaniu z ogólną sytuacją przedsiębiorstwa, określoną zwłaszcza na podstawie analizy pozostałych sprawozdań finansowych (rachunku wyników i bilansu). Analiza i wyciągnięte wnioski pozwalają na stwierdzenie prawidłowości i nieprawidłowości w sposobach pozyskiwania i wykorzystania środków finansowych.


Rachunek przepływów pieniężnych i zestawienie zmian w kapitale własnym są obowiązkowe jedynie dla podmiotów, które podlegają corocznemu badaniu sprawozdań finansowych przez biegłego rewidenta.

Do podmiotów tych należą4:

  • banki, zakłady ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji,
  • jednostki działające na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych,
  • jednostki działające na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
  • spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji,
  • pozostałe jednostki, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków:

– średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,

– suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln euro,

  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln euro.

Przepływy operacyjne – przepływy pieniężne pochodzące z podstawowej, działalności podmiotu, które zasadniczo wpływają na wartość wyniku finansowego tego podmiotu. Wynikają więc one z typowych transakcji i zdarzeń gospodarczych wynikających z codziennych operacji mających miejsce w przedsiębiorstwie

Przepływy inwestycyjne – nakłady poniesione na powiększanie zasobów, które umożliwiają generowanie przyszłych zysków z działalności zasadniczej. Są więc to wydatki z tytułu nabycia rzeczowych składników majątku trwałego, wartości niematerialnych i prawnych oraz innych składników majątku trwałego, oraz wpływy wynikające ze sprzedaży z tych składników. W działalności tej wykazuje się również wszelkie wydatki poniesione na inwestycje niezwiązane z podstawową działalnością przedsiębiorstwa, jak i wpływy osiągnięte z tytułu tych inwestycji

Przepływy finansowe – wpływy z emisji akcji lub innych instrumentów finansowych (np. obligacji), jak również korzystanie z innych form zewnętrznego finansowania działalności. W działalności tej wykazuje się także wydatki związane z pozyskanymi z zewnątrz źródłami finansowania, w tym wypłaty dywidend, zwrot zobowiązań, prowizje i odsetki z tego tytułu

@RY1@i13/2010/001/i13.2010.001.000.0088.001.jpg@RY2@

 

PRZYPISY

1 Ustawa o rachunkowości z 29 września 1994 r., Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223, nr 157, poz. 1241 i nr 165, poz. 1316 z późn. zm., art. 45

2 M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, Rachunkowość finansowa, Difin, Warszawa 2002, s. 427.

3 J. Turyna, Rachunkowość finansowa, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 123

4 Ustawa o rachunkowości z 29 września 1994 r., Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm., art. 64.

5 E. Kalwasińska, E. Maciejowska, Rachunkowość finansowa w teorii i praktyce, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008, s. 84.

6 A. Rutkowski, Zarządzanie finansami, PWE, Warszawa 2007, s. 58.

7 J. Turyna, Rachunkowość finansowa, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2008, s. 179.

8 L. Bednarski, T. Waśniewski, Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem, FRRwP, Warszawa 1996, tom 1, s. 257–261.

9 T. Waśniewski, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, FRRwP, Warszawa 1997, s. 373.

10 Tamże, s. 373–374.

Beata Molska

dyrektor ds. personalnych Grupy Coface Poland Credit Management Services Sp. z o.o.

Era dyrektorów personalnych, posiadających jedynie wiedzę psychologiczną lub związaną z prawem pracy czy zarządzaniem płacami, minęła już bezpowrotnie. W wielu firmach dyrektor HR zaczyna być postrzegany jako strategiczny doradca biznesowy, wspierający rozwój firmy i ściśle współpracujący z zarządem.

Dzięki „przełożeniu” strategicznych celów firmy, które są najczęściej wyrażone w liczbach, na systemy premiowania, dyrektor personalny zaczyna mówić językiem dużo bardziej zrozumiałam dla zarządu. Wiele procesów z różnych obszarów firmy często „krzyżuje się” w dziale HR. Dlatego też, kluczowa wydaje się umiejętność rozumienia i niejako „wejścia w buty” dyrektora finansowego i wsparcie go w procesach budżetowania i kontrolingu, jak również dyrektora handlowego odpowiedzialnego za sprzedaż wszystkich linii biznesowych i wyliczenia zyskowności poszczególnych usług czy produktów. Z własnego doświadczenia wiem, że wiedza finansowa ma także znaczenie przy projektowaniu systemów motywacyjnych opartych na mierzalnych celach i wskaźnikach typu MBO. Cenną umiejętnością jest też dostrzeżenie w sprawozdaniach finansowych przedsiębiorstwa, jak koszty osobowe wpływają na wynik przedsiębiorstwa, aby z kolei zrozumieć punkt widzenia zarządu. Dopiero wówczas można włączać do argumentacji także inne, miękkie, aspekty związane z zarządzaniem personelem, dzięki którym zarząd zacznie chętniej traktować pracownika jako inwestycję i najważniejszy kapitał w firmie, a nie wyłącznie jako zasób czy koszt dla firmy.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?