Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Płace po ocenie

Natalia Gadacz
Trudno znaleźć zarząd, który nie zgodzi się ze stwierdzeniem, że próbuje najlepiej wynagradzać swoich najlepszych pracowników. I o ile na to pytanie odpowiedź na ogół będzie jednoznaczna, o tyle na pytanie, jak w praktyce wygląda nagradzanie najlepszych, odpowiedzi mogą być różne. Odmienny może być sposób wyłaniania najlepszych pracowników, jak i metoda nagradzania wyników ich pracy.

Według badań Hewitt Associates aż 72 proc. polskich organizacji deklaruje, że wynik oceny okresowej pracowników ma wpływ na poziom ich wynagrodzenia. Jednak, aby skutecznie powiązać ocenę z wynagrodzeniem, należy poszukać optymalnych dla firmy odpowiedzi na następujące pytania:
- Jakie elementy wynagrodzenia (płace zasadnicze, premie) chcemy powiązać z oceną?
- Które elementy oceny okresowej najlepiej powiązać z płacą zasadniczą?
- Które elementy oceny powinny wpływać na wysokość premii dla pracownika?

Rodzaj rozwiązania, które okaże się najlepsze, zależy od:
- kultury firmy (np. czy wynagradzamy za rozwój?),
- działających w firmie elementów systemu wynagrodzeń (np. czy istnieje system premiowy?),
- kształtu systemu ocen okresowych, a także od
- profilu zatrudnianych pracowników i charakteru pracy.

Ocena postaw, ocena celów

Najpowszechniejszą metodą określenia, na ile pracownik spełnia pokładane w nim przez organizację oczekiwania, jest ocena okresowa. Jej sformalizowany proces, obejmujący przegląd wyników oraz planowanie działań na przyszłość, stosuje w Polsce aż 81% firm pretendujących do bycia dobrymi i poszukiwanymi pracodawcami1. Kryteria tej oceny wynikają wprost ze specyficznych wymagań firmy wobec swoich pracowników i najczęściej rozwiązań jest tyle, ile firm. Niemniej w ramach kryteriów oceny możemy wyróżnić dwa kluczowe elementy:
1) ocenę indywidualnych umiejętności, kompetencji i postaw oraz
2) ocenę realizacji celów.

W pierwszym przypadku ocena często opiera się na przyjętym w firmie modelu kompetencji lub zestawie umiejętności i polega na wskazaniu ich pożądanego poziomu dla pracownika. Dostarcza informacji, na ile pracownik spełnia oczekiwania firmy związane z jej wartościami, kulturą oraz umiejętnościami związanymi z wykonywaną pracą.

W drugim przypadku cele wyznaczane pracownikom i podlegające ocenie mogą dotyczyć:
- po pierwsze - czynników biznesowych zarówno ilościowych, związanych przykładowo z wynikami finansowymi, sprzedażą lub efektywnością pracy, jak i jakościowych, uzależnionych od biznesowych kryteriów jakościowych, na przykład poziomu satysfakcji klientów,
- po drugie - rozwoju; cele rozwojowe najczęściej wynikają bezpośrednio z oceny wymaganych kompetencji i umiejętności oraz służą podniesieniu ich poziomu.

Zakres i konfiguracja tych kryteriów jest cechą indywidualną każdej z firm. Są organizacje wykorzystujące wyłącznie jeden z opisanych wyżej elementów, są i takie, które obejmują procesem oceny każdy z nich.

Jak wiadomo - w systemie wynagrodzeń wyróżniamy wynagrodzenia zasadnicze, premie i świadczenia. O ile zakres oferowanych pracownikowi świadczeń zależy w większym stopniu od stanowiska i charakteru pracy, o tyle poziom wynagrodzenia zasadniczego oraz premii bywa silnie uzależniony od wyników oceny pracownika.

Wynagrodzenie zasadnicze a ocena pracy

Po obsadzeniu stanowiska wynagrodzenie zasadnicze ustalane jest zgodnie z polityką płacową firmy, a więc zwykle na podstawie widełek płacowych i (albo) płac na rynku. Na jego wysokość ma też wpływ ocena kandydata w procesie rekrutacji oraz wynik indywidualnych negocjacji poprzedzających podpisanie umowy. Jednak wynagrodzenie to podlega okresowym przeglądom, a ich skutkiem najczęściej są podwyżki płacy. I tu właśnie organizacje często sięgają po wyniki oceny okresowej.

Okazuje się, że elementem systemu wynagrodzeń zasadniczych najsilniej powiązanym z oceną okresową są decyzje o podwyżkach wynagrodzeń. Ocena pracownika stanowi klarowną podstawę do stwierdzenia, na ile umiejętności pracownika uzasadniają wyższe wynagrodzenie.

Wyniki przeprowadzanego przez Hewitt Associates Badania Najlepszych Pracodawców wskazują, że w grupie firm pretendujących do tego tytułu, odsetek firm uwzględniających wynik oceny pracownika przy podejmowaniu decyzji o podwyżkach wynagrodzeń wynosi: 68 proc. w przypadku menedżerów i 64 proc. w przypadku pracowników.

Te same badania udowadniają, że chociaż w ustalaniu podwyżek brane są pod uwagę również inne kryteria (jak doświadczenie, sytuacja na rynku pracy, funkcja w organizacji), to właśnie wynik oceny wyraźnie różnicuje wysokość podwyżek wśród poszczególnych pracowników. Najczęściej (w ponad 60 proc. przypadków) podwyżki pracowników ocenianych najwyżej mogą być nawet dwukrotnie wyższe niż podwyżki w grupie „przeciętniaków”.

WAŻNE!
Podejmując decyzje o podwyżkach kierownictwo firmy posiłkuje się raczej wynikiem oceny umiejętności pracownika niż rezultatem oceny realizacji celów.

Jest to zgodne z filozofią zarządzania wynagrodzeniem zasadniczym, gdzie o pozycji w przedziale płacowym powinny decydować umiejętności pracownika.

Zasady przełożenia wyniku oceny okresowej na wysokość podwyżki wynagrodzenia w praktyce mogą funkcjonować w różny sposób. Część organizacji wykorzystuje je w sposób niesformalizowany, czyli uwzględnia ocenę w indywidualnych decyzjach o podwyżce, jednak nie definiując ścisłego przełożenia stopnia oceny na konkretny procent podwyżki.

Drugi biegun to te firmy, gdzie skala oceny jest ściśle powiązana z wysokością podwyżek. W tego rodzaju firmach metodą powiązania podwyżki z oceną może być tzw. macierz podwyżek, czyli narzędzie do różnicowania podwyżek dla pracowników. Macierz podwyżek zakłada, że podwyżka dla pracownika powinna wynikać z dwóch elementów:
- wyniku oceny pracownika oraz
- pozycji pracownika w widełkach płacowych.

Działa tu zasada, że im wyższy wynik oceny, tym większy procent podwyżki, natomiast im wyższa pozycja w widełkach płacowych, tym niższa podwyżka - aby zapobiegać „uciekaniu” pracowników z widełek przez przekraczanie ich górnej granicy. Przykład macierzy podwyżek pokazany jest w tabeli 1.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Premia a ocena pracy

Powiązanie wysokości premii dla wszystkich pracowników z wynikiem oceny okresowej deklaruje 63% firm2. Jednak nie zawsze oznacza to, że wyniki oceny są jedynym kryterium decydującym o wypłacie premii. Wręcz przeciwnie, często stanowią one uzupełnienie takich elementów, jak realizacja celów całej organizacji, jednostki organizacyjnej albo zespołu.

Im wyżej znajduje się stanowisko w strukturze firmy, tym wyższy jest jego wpływ na wyniki firmy lub jednostki organizacyjnej. W związku z tym, na stanowiskach kierowniczych z reguły wyższy jest udział kryteriów premiowych związanych z wynikami organizacji lub jednostki, a niższy wyników indywidualnych mierzonych podczas oceny okresowej (zobacz tabelę 2).

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Premia za umiejętności

Uzależnianie premii od wyników oceny umiejętności, postaw i kompetencji wywołuje dyskusje. Tu ścierają się różne podejścia, które zależą od odmiennych odpowiedzi na pytanie: czy premiować za sam poziom posiadanych umiejętności, czy za postępy w rozwoju i podnoszeniu tych umiejętności?

Są firmy, w których z zasady nie wiąże się oceny kompetencji pracownika z premią, a nawet i podwyżką wynagrodzenia zasadniczego. Kierownictwa tych firm twierdzą, że ocena taka powinna być stosowana wyłącznie w celu planowania i wspierania rozwoju pracownika. Niejednokrotnie firmy te stosują skalę oceny zbudowaną tak, że uniemożliwia ona przeniesienia oceny na decyzje o wynagrodzeniach - np. definiując jedynie ogólny poziom rozwoju poszczególnych kompetencji lub wskazując obszary do rozwoju.

Wśród organizacji wiążących ocenę umiejętności z premią wiele jest takich, gdzie ocena poziomu kompetencji wprost przekłada się na decyzje premiowe, a nawet niejednokrotnie ocena taka stanowi jedyne kryterium przyznania premii. Zaletą takiego podejścia jest jego prostota. Sprawdza się ono w firmach preferujących dużą prostotę systemów personalnych w takich grupach pracowników, gdzie praca jest na tyle prosta, powtarzalna i niezmienna, że trudno skutecznie wyznaczać pracownikom cele do realizacji.

Premia a rozwój

Powiązanie wyniku oceny kompetencji wprost z decyzją o premii rodzi jednak istotne pytanie: czy wystarczy nagradzać wyłącznie poziom umiejętności pracownika i przejawianie oczekiwanych postaw?

Wyobraźmy sobie sytuację, w której pracownik oceniany jest wysoko pod każdym względem. Sytuacja ta powtarza się przez kolejne lata i wynik oceny jest co roku taki sam. Porównajmy go z pracownikiem, który w ostatnim roku uczynił ogromne postępy w rozwoju, podnosząc swoją ocenę z ledwie przeciętnej na wysoką. W sytuacji gdy premia powiązana jest tylko z wynikiem oceny, obaj pracownicy otrzymają podobne wynagrodzenie premiowe, mimo że jeden z nich nie uczynił wyraźnych postępów, a drugi ciężko pracował.

Nie każda firma zgodzi się z takim podejściem. W firmach, których natura pracy i kultura organizacyjna preferują ciągłe dążenie do rozwoju, lepszym rozwiązaniem będzie:
- wykorzystanie wyniku oceny poziomu umiejętności do decyzji o podwyżce wynagrodzenia zasadniczego lub jedynie uzupełniająco do decyzji premiowych;
- wyznaczenie pracownikowi, na podstawie wyników oceny umiejętności, celów rozwojowych służących podniesieniu poziomu kompetencji lub ich utrzymaniu - np. w przypadku umiejętności technicznych szybko się dewaluujących;
- powiązanie premii z poziomem realizacji celów rozwojowych.

Należy jednak pamiętać, że rozwiązanie to sprawdzi się w organizacjach, które stosują rozbudowane systemy ocen, uwzględniające zarówno ocenę poziomu umiejętności (kompetencji) pracownika, jak i wyznaczanie celów.


-------------------------
1 Źródło: Badanie Najlepszych Pracodawców, Hewitt Associates 2006.
2 Źródło: Baza Danych Wynagrodzeń Całkowitych Hewitt Associates.

 Natalia Gadacz

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Nowe zasady tworzenia i funkcjonowania kas zapomogowo-pożyczkowych w zakładach pracy (PDF)
Nowe zasady tworzenia i funkcjonowania kas zapomogowo-pożyczkowych w zakładach pracy (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Świadczenia emerytalno-rentowe
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia:
    1 stycznia
    1 marca
    1 czerwca
    1 września
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    W lipcu spadła liczba ofert pracy
    W lipcu spadła liczba ofert pracy - wynika z przekazanego PAP Barometru Ofert Pracy. Według analizy wysoka inflacja i restrykcyjna polityka monetarna ograniczą aktywność inwestycyjną, co spowoduje wyhamowanie tempa powstawania nowych etatów.
    PIP: w ramach kontroli robót budowlanych 715 osób ukaranych mandatami karnymi
    W ramach kontroli robót budowlanych Państwowa Inspekcja Pracy wydała 728 decyzji wstrzymania prac, 663 decyzje wstrzymania eksploatacji maszyn, 3321 decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności decyzji, 715 osób ukaranych mandatami karnymi na łączną kwotę 894 450 zł - poinformowano w czwartek.
    Emilia Legierska nowym dyrektorem w Walter Herz
    Emilia Legierska objęła stanowisko Transaction Director w Walter Herz. Pokieruje pracami oddziału firmy w Krakowie i rozwojem usług doradczych na południu Polski.
    Lista benefitów dla pracowników Girteki rośnie wraz z dodatkowym ubezpieczeniem zdrowotnym
    Dziś pracownika przyciąga nie tylko wynagrodzenie. Dla młodego pokolenia coraz większego znaczenia nabierają dodatkowe korzyści, kultura organizacyjna czy wartości reprezentowane przez firmę.
    Jakie zmiany w zatrudnieniu cudzoziemców?
    Jak podaje Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej nawet 1,2 mln cudzoziemców jest rocznie zatrudnianych w Polsce przez około 120-140 tys. podmiotów. Wynika to z danych dotyczących wydanych oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy. Od końca lutego 2022 r. sytuacja na rynku pracy w Polsce się zmieniła, ponieważ coraz więcej cudzoziemców, w tym osób z Ukrainy zaczęło ubiegać się o pracę. Zaszła konieczność zmiany przepisów i usprawnienia procesu wydawania zaświadczeń i oświadczeń.
    Czy doszło do naruszeń praw pracowniczych w koncernie Coca-Cola w Niemczech?
    Koncern Coca-Cola w Niemczech wypłacał pracownikom dodatki za pracę w porze nocnej w różnej wysokości. Czy naruszył tym prawa pracownicze? Okazało się, że przepis układu zbiorowego obowiązujący w koncernie a przewidujący w przypadku nieregularnej pracy w porze nocnej dodatek do wynagrodzenia wyższy niż dodatek ustalony w odniesieniu do sytuacji regularnej pracy w porze nocnej – nie jest sprzeczny z prawem UE.
    Kontrola trzeźwości w pracy - zmiany w Kodeksie pracy
    Nowelizacja Kodeksu pracy. Gdy kontrola trzeźwości pracownika wykryje niski poziom alkoholu, trzeba będzie go jeszcze raz sprawdzić i ustalić, czy wartość ta spada. Nowe przepisy w tym względzie mogą budzić wątpliwości.
    Praca dla niepełnosprawnych - jakie projekty?
    Jednym z głównych funduszy UE jest Europejski Fundusz Społeczny (EFS). W ramach niego kraje członkowskie UE otrzymują wsparcie finansowe na rozwój społeczno-gospodarczy. Właśnie m.in. z EFS przeznaczono 170 mln zł na Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój. Program ma na celu na aktywizację zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnościami i osób biernych zawodowo z powodu choroby. Kto może skorzystać z projektu i co może zyskać?
    Czy wystawienie faktury podczas L4 prowadzi do zwrotu zasiłku?
    Wystawienie faktury przez przedsiębiorcę podczas zwolnienia lekarskiego, nie stanowi pracy zarobkowej i nie powoduje konieczności zwrotu do ZUS-u pobranego już zasiłku chorobowego.
    Czy to koniec epoki "Great Resignation" w Polsce?
    Z badania firmy doradczej Kincentric wynika, że mamy do czynienia z sygnałami odwrócenia trendu na rynku pracy. W porównaniu do ubiegłego roku Polacy rzadziej chcą odchodzić z pracy, a poziom lojalności względem swoich pracodawców wzrósł do poziomu obserwowanego ostatnio w trakcie pandemii Covid-19 w 2020 r. Tymczasem, w Europie lojalność pracowników wciąż spada.
    Wniosek o świadczenie postojowe do 16 sierpnia 2022 r.
    16 sierpnia 2022 r. to ostatni dzień na składanie wniosków o świadczenie postojowe. Jak można ubiegać się o wsparcie?
    Jak rozmawiać o podwyżce? Poznaj tajniki negocjacji wysokości płacy
    Jaka rozmawiać o podwyżce, by ją otrzymać? Jaki moment wybrać? Jakich argumentów użyć? Poznaj tajniki negocjacji płacy w pigułce.
    Pracodawcy będą wiedzieć od kiedy nie powinni naliczać już wpłat do PPK
    Po rozpoczęciu przez uczestnika PPK wypłaty oszczędności PPK po osiągnięciu przez niego 60. roku życia, wpłaty do PPK za tego uczestnika nie mogą być już dokonywane. Od 21 listopada br. PFR - za pośrednictwem instytucji finansowych - będzie informował pracodawców o rozpoczęciu takich wypłat.
    Przedsiębiorcy z obawą patrzą w przyszłość
    86% pracodawców spodziewa się kilkuletniego, poważnego kryzysu gospodarczego w Polsce. To przekonanie podzielają przedstawiciele wszystkich firm, niezależnie od wielkości.
    Polski pracownik - jest w złej kondycji psychicznej?
    Polscy pracownicy mają poważne problemy ze zdrowiem psychicznym – wynika z raportu przygotowanego przez Konfederację Lewiatan. Problem jest na tyle poważny, że nie uda się go rozwiązać bez zmian systemowych.
    Rekordowa inflacja, a tempo wzrostu cen spada
    W lipcu wskaźnik inflacji wyniósł 15,6 proc. rok do roku — podał Główny Urząd Statystyczny. Mamy kolejny rekordowo wysoki odczyt wskaźnika inflacji, jednak tempo wzrostu cen wyraźnie spadło (0,1 p.p. m/m) – komentuje ekspert.
    Zawarcie umowy dla pozoru a ciąża
    Czy zawarcie umowy o pracę w ciąży jest zgodne z prawem? Czy krótko po zawarciu umowy można przejść na zwolnienie lekarskie? Czy ZUS może uznać taką umowę zawartą dla pozoru i żądać zwrotu pobranego zasiłku macierzyńskiego? Podobną sprawą zajął się ostatnio Sąd Okręgowy w Kaliszu.
    Jakie jest w Polsce bezrobocie?
    Kim jest bezrobotny? Jakie są rodzaje bezrobocia? Jaka jest stopa bezrobocia w Polsce w porównaniu z innymi krajami UE? Co robi Polska, aby dążyć do pełnego produktywnego zatrudnienia? Poniżej najważniejsze dane i informacje.
    Co Państwowa Inspekcja Pracy zrobiła w 2021?
    W czerwcu 2022 r. odbyło się posiedzenie Rady Ochrony Pracy, która jest organem sprawującym nadzór nad Państwową Inspekcją Pracy (PIP) jak i warunkami pracy, działającym przy Sejmie RP. Co roku, Główny Inspektor PIP składa Radzie Ochrony Pracy sprawozdanie ze swojej działalności.
    Stabilizacja na rynku pracy – aktualne trendy i wyniki badań w zakresie kompetencji i rynku pracy
    Badania przeprowadzone wśród pracodawców i pracowników pokazują stabilizację na rynku pracy. W czerwcu 2022 r. stopa bezrobocia była niższa niż w maju, a w urzędach pracy było zarejestrowanych mniej bezrobotnych w stosunku do poprzedniego miesiąca.
    Zatrudnianie cudzoziemców - jakie nieprawidłowości?
    W Polsce legalnie pracuje ponad milion cudzoziemców. Czy kontrole Państwowej Inspekcji Pracy wykazują nieprawidłowości?
    2/3 pracowników ma symptomy wypalenia zawodowego
    W ciągu ostatniego roku objawy wypalenia zawodowego zauważyło u siebie dwie trzecie pracowników - wynika z badania Nationale-Nederlanden. Zjawisko to dotyczy coraz częściej także młodszych pracowników - wskazano.
    Brak kompetencji blokuje innowacyjność firm
    Przełomowe pomysły to tylko jeden z czynników innowacyjności w firmach. Drugim, równie istotnym, jest odpowiednie zarządzanie tymi pomysłami i ich wdrażanie. Do tego jednak potrzebny jest szereg kompetencji, których dziś w firmach brakuje i same to przyznają. Dwie na trzy twierdzą, że przeszkodą w podejmowaniu przez nie innowacji jest problem z pozyskaniem odpowiednich pracowników. Akademia Menadżera Innowacji – prowadzona przez PARP – ma tę lukę kompetencyjną zasypywać. Uczestniczący w niej menadżerowie przechodzą szereg szkoleń podnoszących ich umiejętności zarządzania w tym obszarze, ale także pracują z doradcami, którzy od lat zajmują się wdrażaniem innowacji.
    Prawie połowa Polaków jest skłonna usprawiedliwić pracę na czarno
    Od czterech lat obserwowany jest wysoki poziom akceptacji nieetycznych zachowań i nadużyć finansowych – pokazują badania Związku Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce. Dziś takie praktyki jest skłonna usprawiedliwić prawie połowa Polaków. Najczęściej przymykają oko na pracę na czarno w celu unikania ściągania długów z pensji. Zrozumienie dla takich praktyk deklaruje ponad 61 proc. społeczeństwa. Z kolei najbardziej rygorystycznie Polacy odnoszą się do wyłudzania pieniędzy z wykorzystaniem cudzych lub fałszywych dokumentów.
    Profil zaufany - jak go założyć?
    Profil zaufany powstał po to, aby umożliwić załatwienie spraw urzędowych bez wychodzenia z domu. Dla przedsiębiorców, jak i osób prywatnych, które często kontaktują się z instytucjami publicznymi, profil zaufany to idealne narzędzie. W jaki sposób się go zakłada? Jak długo jest ważny? Podpowiadamy.