REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Od technostresu przez stres cyfrowy po higienę cyfrową do dobrostanu

Małgorzata Helena Kochańska
specjalista ds. BHP, mediator społeczny
Stres cyfrowy czyli technostres a higiena cyfrowa i osiągnięcie dobrostanu
Stres cyfrowy czyli technostres a higiena cyfrowa i osiągnięcie dobrostanu
shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Technostres czyli stres cyfrowy prowadzi do wielu negatywnych konsekwencji. Czy higiena cyfrowa może pomóc w osiągnięciu dobrostanu? Jak rozpoznać uzależnienie od Internetu?

Korzystanie z telefonu i Internetu na świecie

  • Ludność Świata wynosiła na początku 2021 roku 7,83 miliarda.
  • 5,22 miliarda ludzi korzysta obecnie z telefonu komórkowego, co stanowi 66,6% całej populacji świata, a łączna liczba połączeń wyniosła 8,02 miliarda na początku 2021 roku.
  • 4,66 miliarda ludzi na całym świecie korzystało z internetu w styczniu 2021 roku (dane mogą być wyższe z uwagi na wzrost użytkowników spowodowany pandemią COVID-19).
  • Na całym świecie jest obecnie 4,20 miliarda użytkowników mediów społecznościowych.[1].

Oznacza, to że technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK) są stałym elementem życia człowieka w społeczeństwie informacyjnym, którego rozwój oparty jest na przemyśle informacyjnym, i stanowią istotne narzędzia codziennej pracy[2]. Zachodzące zmiany w środowisku pracy jakie miały miejsce wskutek wprowadzenia przez rządy obostrzeń w m.in. w przemieszczaniu się i gromadzeniu się wymusiły świadczenia pracy w systemie zdalnym w większym wymiarze niż to miało miejsce dotychczas (np. przed rokiem 2019 tzw. home office). Głównym środkiem pracy zostały narzędzia cyfrowe (wspomniane wyżej), a to wiąże się z narażeniem użytkowników na nadmiar informacji cyfrowej. Z badań prowadzonych przez wiele ośrodków wynika, że pracownik świadczący pracę w trybie zdalnym (także uczniowie i studenci) odczuwał poczucie konieczności bycia „stale w pracy”, „zawsze dostępnego i w ciągłej gotowości”. W efekcie uzyskujemy poczucie przeciążenia informacyjnego, związanego z przebodźcowaniem wraz z negatywnym wpływem na życie prywatne.

REKLAMA

Autopromocja

Stres cyfrowy (technostres)

Zjawisko stresu cyfrowego, znanego również w literaturze obcojęzycznej jako technostres[3] po raz pierwszy zostało zdefiniowane w 1984 r. jako „współczesna choroba adaptacyjna spowodowana niemożnością radzenia sobie z nowymi technologiami komputerowymi” („Techno-stress is a modern disease of adaptation caused by an inability to cope with the new computer technologies in a healthy manner”)[4]. W 2008 roku dodano „doświadczenie stresu podczas używania nowoczesnej technologii informacyjnej przez użytkowników tej technologii („an IT user’s experience of stress when using technologies”)[5].

Stała gotowość do odbierania połączeń, ciągłe używanie narzędzi mobilnych i ekranowych przy jednoczesnym przetwarzaniu dużej ilości informacji nazywane jest w literaturze przeładowaniem informacją (ang. information overload). Jako bezpośredni efekt syndromu „bycia on-line” może być zwiększona liczba omyłkowych decyzji (bowiem zwiększona liczba informacji nie jest gwarantem jej efektywności czy prawdziwości). Wzrost nietrafionych podejmowanych decyzji, zwiększenie skłonności do pomijania kluczowych informacji podczas dokonywania wyborów, deficyt uwagi, wzrost poziomu stresu z powodu nieustającego braku możliwości przetworzenia wszystkich docierających do nas danych, podwyższone ciśnienie krwi, osłabienie widzenia, niestrawność, frustracja i zagubienie w życiu, osłabienie zdolności do podejmowania decyzji, wzrost agresji czy kłopoty z koncentracją i snem. Wymienione objawy godzą w ogólnie pojęty dobrostan użytkownika nowych mediów[6].

Dobrostan - rodzaje

Można wyróżnić trzy jego stany:

  1. dobrostan psychologiczny,( osobowościowy) - składa się z samoakceptacji, poczucia osobistego rozwoju, celu życiowego, poczucia panowania nad otoczeniem, autonomii oraz pozytywnych relacji z innymi.
  2. dobrostan społeczny - poziom akceptacji społeczeństwa, urzeczywistnianie się społeczeństwa (ocena potencjału i kierunku rozwoju społeczeństwa), poczucie osobistego wkładu w społeczeństwo czy koherencja wraz ze społeczną integracją.
  3. dobrostan emocjonalny - ocena poziomu szczęścia i satysfakcji życiowej z poszczególnych dziedzin życia. Z poczuciem dobrostanu łączy się tez optymizm życiowy, rozumiany jako istotny zasób osobisty, wpływający na zdrowie, samopoczucie i sukcesy życiowe[7]

Higiena cyfrowa

REKLAMA

I tak pojawia się higiena cyfrowa, rozumiana jako: zespół działań i czynności zmierzających do optymalizacji indywidualnego zdrowia somatycznego, psychicznego oraz społecznego w zakresie korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych. Higiena cyfrowa może być rozumiana jako postawa życiowa wynikająca z kreatywnego i odpowiedzialnego używania zasobów sieci [8].

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Stąd tak blisko i wyraźnie do bycia skoncentrowanym, czy uważnym. Bez odpowiedniego poziomu koncentracji nie przyswajamy wymaganej wiedzy, która jest wykorzystywana w przyszłości. Bycie uważnym, czyli skupianie się na jednej czynności jest niezwykle ważne w czasie wykonywania trudnych, precyzyjnych zadań, zwiększa się wówczas swoje bezpieczeństwo. A przede wszystkim wysoki poziom koncentracji, to oszczędność czasu.

Eksperci Światowej Organizacji Zdrowia podkreślali, że w czasie pandemii powinniśmy utrzymywać dystans fizyczny – to on ma zapewnić nam bezpieczeństwo. Jednocześnie nie jest potrzebny dystans społeczny (social distancing) – przeciwnie relacje społecznie należy pielęgnować i budować. „Możemy pozostać w kontakcie społecznym, będąc fizycznie zdystansowani - wideo, rozmowy online lub SMS-y”[9].

Uzależnienie od Internetu - objawy

Jeśli w ostatnim czasie zaobserwowałeś/aś u Siebie:

  • tendencje do zapominania informacji, na które wcześniej znałeś/aś odpowiedzi, a szukasz ich w Internecie wykorzystując wyszukiwarki, to doświadczasz EFEKTU GOOGLA (czyli cyfrowej amnezji),
  • podczas długiej pracy z monitorem ekranowym lub urządzeniem mobilnym zaczynasz odczuwać symptomy charakterystyczne do choroby lokomocyjnej, to zaczynasz odczuwać chorobę e-lokomocyjną,
  • słyszysz dzwoniący sygnał swojego telefonu lub przychodzących informacji na Twoje urządzenia cyfrowe? Tzn., że występuje u Ciebie SYNDROM FANTOMOWEGO DZWONKA.

Specjaliści do diagnozy uzależnienia używają następujących kryteriów:

  • Osoba odczuwa silny przymus psychiczny korzystania z Internetu.
  • Utrata kontroli nad czasem spędzanym w sieci, osoba nie jest w stanie powstrzymać się od przebywania online.
  • Wydłużenie się czasu korzystania z Internetu, osoba potrzebuje przebywać w sieci coraz częściej i dłużej, aby uzyskać satysfakcję.
  • W przypadku braku dostępu do sieci osoba odczuwa przykre emocje, jest rozdrażniona, ma obniżony nastrój (zespół abstynencyjny).
  • Osoba rezygnuje z wcześniejszych pasji i zainteresowań na rzecz przebywania w sieci.
  • Osoba korzysta z Internetu pomimo wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych i/lub pogorszenia się relacji społecznych.

Uzależnienie diagnozuje się, jeśli u osoby wystąpiły minimum 3 z wymienionych powyżej objawów oraz utrzymywały się łącznie przez dłuższy okres czasu w ciągu ostatniego roku [10].

[1] https://mobirank.pl

[2] Więcej w Goban-Klas, T. (1999). Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

[3] Spotykane są również w literaturze takie określenia jak: technophobia, cyber phobia, computer stress, computer anxiety (Wang K., Shu Q., Tu Q. Technostress under different organizational environments: An empirical investigation. Computers in Human Behavior 2008, 24(6), 3002-3013)

[4] Brod C. Technostress: the human cost of the computer revolution. Addison-Wesley, Reading USA 1984

[5] Ragu-Nathan T.S., Tarafdar M., Ragu-Nathan B.S. The consequences of technostress for end users in organizations: conceptual development and empirical validation. 2008; Inf Syst Res 19(4):417-433

[6] Za: Ptaszek G., Stunża G.D., Pyżalski J., Dębski M., Bigaj M.w: Edukacja zdalna: co stało się z uczniami, ich rodzicami i nauczycielami s. 77

[7] Szerzej: Carr A. (2004). Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu i ludzkich siłach. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Cieślińska, J. (2013). Poczucie dobrostanu i optymizmu życiowego u kadry kierowniczej placówek oświatowych. Studia Edukacyjne (27/2013), s. 95-11

[8] Za: Higiena Cyfrowa, Michał Brożyński, w: 90sekund.pl

[9] WHO, 2020

[10] Za: https://psychoterapia.org/uzaleznienie-od-internetu-siecioholizm-przyczyny-objawy-leczenie

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Pierwsze trzynaste emerytury ZUS wypłaci 1 kwietnia. Jaka będzie wysokość dodatkowej emerytury?

1 kwietnia pierwsze trzynastki wpłyną na konta emerytów i rencistów. Nie każdy dostanie dodatkową trzynastą emeryturę w takiej samej kwocie. Kwota, która wpłynie na konta seniorów jest uzależniona od tego jak wysoka jest ich comiesięczna wypłata z ZUS, ponieważ trzynastka będzie opodatkowana i oskładkowana.

BHP: Komu przysługuje obuwie ochronne?

Obuwie ochronne BHP – kto powinien je stosować i dlaczego jest niezbędne? Odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa w miejscu pracy. W wielu branżach stanowi podstawowy środek ochrony indywidualnej, zabezpieczając pracowników przed poważnymi urazami. Dobrze dobrane buty nie tylko chronią stopy przed uderzeniami, przecięciami czy przebiciami, ale także zapewniają stabilność, wygodę i odporność na czynniki środowiskowe. W jakich zawodach obuwie ochronne jest konieczne i jakie zagrożenia może ograniczyć?

Czy dodatek motywacyjny będzie dla wszystkich pracowników? Obecne rozwiązania są krzywdzące

Związek Miast Polskich przyjął stanowisko w sprawie dofinansowania wynagrodzeń pracowników pomocy społecznej. Zdaniem samorządowców włączenie wszystkich pracowników realizujących zadania z zakresu szeroko rozumianej pomocy społecznej do programu dodatku motywacyjnego przełoży się na jakość świadczonych usług.

Obowiązkowe odpisy i dobrowolne zwiększenia na ZFŚS w 2025 r. Ile wynoszą i w jakim terminie je wpłacić?

Do 31 maja 2025 r. pracodawca tworzący zakładowy fundusz świadczeń socjalnych musi wpłacić na rachunek funduszu kwotę stanowiącą co najmniej 75 proc. równowartości dokonanych odpisów. Pozostałą kwotę dokonanych odpisów i zwiększeń należy przekazać na rachunek bankowy ZFŚS w terminie do 30 września 2025 r. Jaka jest wysokość odpisów i zwiększeń na ZFŚS w 2025 r.?

REKLAMA

Komu przysługuje renta wdowia i w jakiej wysokości? ZUS zaprasza na dyżur telefoniczny

Od 1 lipca 2025 r. osoby owdowiałe będą mogły pobierać swoją emeryturę oraz powiększyć ją o część renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Alternatywnie będą mogły pobierać rentę rodzinną wraz z częścią swojej emerytury. Jak starać się o rentę wdowią odpowiedzą eksperci ZUS podczas dyżuru telefonicznego.

Komunikat ZUS: Wdrożenie nowej metryki programu Płatnik

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje o planowanym wdrożeniu nowej metryki 307 dla wersji 10.02.002 programu Płatnik.

Polacy żyją coraz dłużej - GUS opublikował tablicę średniego dalszego trwania życia. Czy ZUS przeliczy emerytury?

Nowa tablica średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn wskazuje, że Polacy żyją coraz dłużej. Czy warto składać wnioski o ponowne przeliczenie już otrzymywanej emerytury?

Trwa nabór wniosków o świadczenie wychowawcze. Jak uniknąć przerwy w wypłatach 800 plus?

1 czerwca 2025 r. rozpocznie się nowy okres świadczeniowy w programie 800 plus. Wniosek o świadczenie wychowawcze można złożyć jedynie drogą elektroniczną. Jak można uniknąć przerwy w wypłacie świadczenia?

REKLAMA

Jak prawidłowo usprawiedliwić nieobecności w pracy. Nieprzyjemne konsekwencje zaniedbania tego obowiązku

W razie nieobecności w pracy pracownik zobowiązany jest do jej usprawiedliwienia. W tym celu przepisy prawa pracy określają, jakie są przyczyny usprawiedliwiające nieobecność w pracy. Wymieniają też dowody, na podstawie których można usprawiedliwić nieobecność pracownika.

Zmiany w wynagrodzeniach 2025 i 2026 - transparentnie i jawnie

Do 7 czerwca 2026 roku Polska musi wdrożyć dyrektywę o jawności i przejrzystości wynagrodzeń. Przedsiębiorcy mają niewiele czasu na poważne zmiany w zakresie polityki płacowej. Nowe przepisy oznaczają bowiem konieczność przeprowadzenia wnikliwej analizy struktury płac w firmie, wprowadzenie nowych procedur dotyczących prawa do informacji o wynagrodzeniu i kryteriów ustalania jego wysokości. Choć prace nad ustawą wprowadzającą te przepisy nadal trwają, już teraz warto podjąć działania, które przygotują firmę na nową sytuację.

REKLAMA