Ważne zmiany w ubezpieczeniach społecznych w 2026 i 2027 r. oraz rewolucja w orzecznictwie ZUS. Nowe przepisy modyfikują funkcjonowanie całego systemu

REKLAMA
REKLAMA
Zmiany w Ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw z dnia 18 grudnia 2025 – co się zmieniło i co jeszcze się zmieni od 1 stycznia 2027 roku? Modyfikuje się funkcjonowanie całego systemu ubezpieczeń społecznych oraz rewolucyjnie zmienia się zasady orzecznictwa ZUS.
- Ważne zmiany w ubezpieczeniach społecznych w 2026 i 2027 r.
- Nowe zasady kontroli i utraty zasiłków
- Rewolucja w orzecznictwie ZUS
- e-Doręczenia w ZUS
- Uelastycznienie zasiłków przy etatach od 2027 r.
Ważne zmiany w ubezpieczeniach społecznych w 2026 i 2027 r.
Nowelizacja opublikowana w Dz.U. 2026 poz. 26 to Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. To właśnie ta ustawa jest efektem reformy, która ma znacznie szerszy zakres i modyfikuje funkcjonowanie całego systemu ubezpieczeń społecznych oraz zasady orzecznictwa. Większość przepisów nowelizacji, w tym nowe zasady kontroli, weszła w życie 13 kwietnia 2026 r., część dotycząca orzekania była wdrażana w trakcie 2026 roku, a przepisy regulujące zwolnienia lekarskie zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.
REKLAMA
REKLAMA
Kontrola PIP. Nowe uprawnienia
Nowe zasady kontroli i utraty zasiłków
Jednym z jej kluczowych elementów są nowe zasady kontroli i utraty zasiłków, które precyzyjnie określają, kiedy ubezpieczony traci prawo do świadczeń chorobowych z powodu nieprawidłowego wykorzystywania L4. Przepisy te uchylają dotychczasowe, przestarzałe rozporządzenie z 1999 roku w sprawie kontroli i przenoszą te procedury bezpośrednio na poziom ustawowy, modernizując uprawnienia kontrolne ZUS oraz płatników składek. Kontrolerzy ZUS otrzymali szersze uprawnienia, m.in. do sprawdzania osoby kontrolowanej poprzez okazanie dowodu tożsamości, ustalono nowe zasady dokumentowania kontroli (dotyczące zarówno sporządzania protokołu, jak i zasady wnoszenia zastrzeżeń) oraz wskazano możliwość utraty zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeśli jest wykonywana praca przez ubezpieczonego, niezgodna z celem zwolnienia lekarskiego.
Rewolucja w orzecznictwie ZUS
Kolejnym filarem zmian jest rewolucja w orzecznictwie ZUS polegająca na włączeniu fizjoterapeutów i pielęgniarek do wydawania orzeczeń dotyczących między innymi prewencji rentowej czy niezdolności do samodzielnej egzystencji. Od 13 kwietnia 2026 r. fizjoterapeuci posiadający odpowiednią specjalizację mogą orzekać w sprawach dotyczących rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS, natomiast pielęgniarki i pielęgniarze ze specjalizacją uzyskali uprawnienia do orzekania w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji. Nowe kompetencje nie obejmują wystawiania zwolnień lekarskich e-ZLA, które pozostają odrębnym uprawnieniem.
Zmiany te mają znaczenie dla osób ubiegających się między innymi o dodatek pielęgnacyjny lub świadczenie uzupełniające, ponieważ w sprawach dotyczących niezdolności do samodzielnej egzystencji orzekać może lekarz orzecznik ZUS albo uprawniony specjalista pielęgniarstwa. Z kolei w procesie kwalifikowania pacjentów do rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS orzekać może specjalista fizjoterapii.
REKLAMA
Osoby, które nie zgadzają się z wydanym orzeczeniem, mogą wnieść sprzeciw za pośrednictwem ZUS, co do zasady w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia. Do końca 2026 r. sprzeciwy rozpatrują komisje lekarskie ZUS.
Ponadto ustawa ściśle określa wymagania kwalifikacyjne dla personelu orzekającego, na przykład tytuł specjalisty w danej dziedzinie, zasady ich wynagradzania oraz wprowadza sztywny, 30-dniowy termin na wydanie orzeczenia przez ZUS.
e-Doręczenia w ZUS
Nowelizacja kładzie również duży nacisk na elektronizację i doręczenia, dostosowując system ZUS do przepisów o e-Doręczeniach. W praktyce oznacza to, że pisma, zawiadomienia o badaniach orzeczniczych oraz decyzje są w pierwszej kolejności przekazywane cyfrowo na profil informacyjny eZUS lub adres do doręczeń elektronicznych.
Uelastycznienie zasiłków przy etatach od 2027 r.
Ostatnim ważnym obszarem jest uelastycznienie zasiłków przy wielu etatach mające obowiązywać od 2027 roku. To właśnie ta ustawa dodaje do ustawy zasiłkowej przepisy umożliwiające lekarzom niewystawianie L4 na dany tytuł ubezpieczenia na żądanie pacjenta, przy jednoczesnym wprowadzeniu obowiązku informowania pracodawców i stworzeniu mechanizmu jednego wspólnego okresu zasiłkowego.
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

- Czytaj artykuły
- Rozwiązuj testy
- Zdobądź certyfikat
REKLAMA







![W 2027 r. komisje ZUS z opcją orzeczeń bez wzywania osoby niepełnosprawnej, niesamodzielnej, nie mogącej pracować [Nowelizacja]](https://webp-konwerter.incdn.pl/eyJmIjoiaHR0cHM6Ly9nLm/luZm9yLnBsL3AvX2ZpbGVz/LzM4NDc5MDAwL3BvZHd5em/tpLTM4NDc4OTk1LmpwZyJ9.jpg)