Kategorie

Czy ZUS jest związany protokołem powypadkowym

Dariusz Socha
Jednym z obowiązków pracodawcy jest ustalanie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy.
Reklama

O takiej powinności stanowi art. 234 § 1 k.p., a zasady tego postępowania reguluje rozporządzenie z 28 lipca 1998 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy (DzU nr 115, poz. 744 ze zm.). Z tego przepisu wynika, że okoliczności i przyczyny wypadków ustala powoływany przez pracodawcę zespół powypadkowy, który dokonuje tych ustaleń w protokole powypadkowym, podlegającym następnie zatwier- dzeniu przez pracodawcę. Jego urzędowy wzór określa rozporządzenie z 16 września 2004 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy (DzU nr 227, poz. 2298).

Kluczowym elementem treści protokołu powypadkowego jest ocena, czy wypadek jest w ogóle wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU nr 199, poz. 1673 ze zm.; zwanej dalej ustawą). Równie istotne jest ustalenie, czy zachodzą okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawo pracownika do świadczeń przysługujących z ubezpieczenia wypadkowego, do których odnosi się art. 21 ust. 1 i 2 ustawy.

Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują w przypadku: stanu nietrzeźwości albo użycia przez poszkodowanego pracownika środków odurzających lub substancji psychotropowych przyczyniających się w znacznym stopniu do powstania wypadku przy pracy oraz gdy wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez poszkodowanego pracownika przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa). W związku z tym pojawia się jednak pytanie, czy ZUS rozpatrujący wniosek o świadczenia z tytułu wypadku przy pracy (np. o jednorazowe odszkodowanie) dla poszkodowanego lub członków rodziny zmarłego wskutek wypadku pracownika jest związany treścią protokołu powypadkowego pracodawcy.

Brak prawa do świadczeń

Wydaje się, że odpowiedź na to pytanie zawiera art. 22 ust. 1 ustawy. Warto więc przytoczyć ten przepis w całości: „Zakład odmawia przyznania świad- czeń z ubezpieczenia wypadkowego w przypadku:

• nieprzedstawienia protokołu powypadkowego lub karty wypadku,

• nieuznania w protokole powypadkowym lub karcie wypadku zdarzenia za wypadek przy pracy w rozumieniu ustawy,

• gdy protokół powypadkowy lub karta wypadku zawierają stwierdzenia bezpodstawne”.

Komentując to unormowanie, należy zwrócić uwagę przede wszystkim na jego konstrukcję. Z brzmienia tego przepisu wynika, że w razie wystąpienia jednej z przesłanek wyliczonych w pkt 1-3 ZUS ma obowiązek odmówić przyznania świadczeń. Wynika to z użycia zwrotu „zakład odmawia”. Decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu ma więc charakter decyzji związanej, a nie swobodnej. Dlatego każda z okoliczności wymienionych w poszczególnych punktach art. 22 ust. 1 ustawy powinna być traktowana jako samodzielna przesłanka skutkująca wyłączeniem prawa do świadczenia. Zastosowanie pierwszej z nich nie budzi raczej wątpliwości. Nieprzedstawienie protokołu powypadkowego, najczęściej z powodu jego niesporządzenia przez pracodawcę, który nie został zawiadomiony o wypadku, musi - w świetle art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy - spotkać się z odmową przyznania prawa do świadczenia przez ZUS. Jak więc widać, waga prawna protokołu powypadkowego w postępowaniu o świadczenia z ubezpieczenia wypadko- wego przejawia się nie tylko w jego treści, lecz również w jego istnieniu jako dokumentu, podlegającego obligatoryjnemu złożeniu do ZUS.

Wątpliwości interpretacyjne

Reklama

Pewne wątpliwości interpretacyjne może za to budzić art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy, w szczególności w zestawieniu z pkt 3 tego przepisu. Spróbujmy je wyjaśnić. Z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika, że jeżeli pro- tokół powypadkowy zawiera stwierdzenia bezpodstawne, Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia prawa do świadczeń. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ocena owej bezpodstawności stwierdzeń zawartych w protokole powypadkowym należy do Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który dokonuje tej oceny w postępowaniu o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego. Z tej więc perspektywy Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest związany treścią protokołu powypadkowego i może w sposób odmienny ocenić okoliczności i przyczyny danego zdarzenia.

Wynika z tego, że protokół stanowi zwykły dowód niemający jakiejś szczególnej mocy dowodowej. Jest dokumentem, którego treść podlega kontroli z punktu widzenia zasadności ustaleń w nim zawartych. Oznacza to, że ZUS może - wbrew stwierdzeniom protokołu powypadkowego - ocenić, np. że poszkodowany pracownik przyczynił się w sposób wyłączny, umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa do wypadku przez naruszenie przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia (np. przepisów bhp, prawa o ruchu drogowym) i odmówić prawa do świadczenia.

Ocena zdarzenia

Stopień związania treścią protokołu powypadkowego wygląda jednak inaczej w zakresie oceny zdarzenia jako wypadku przy pracy. Z kolei z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że w przypadku nieuznania w protokole powypadkowym zdarzenia za wypadek przy pracy Zakład odmawia przyznania świadczeń. Literalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że brak kwalifikacji w protokole powypadkowym zdarzenia jako wypadku przy pracy jest dla ZUS wiążące. Sformułowanie jako odrębnej przesłanki, wyłączającej prawo do świadczeń, okoliczności nieuznania przez pracodawcę wypadku za wypadek przy pracy wyklucza więc możliwość prowadzenia przez ZUS oceny pod kątem zasadności tej kwalifikacji. Gdyby możliwość takiej oceny dopuścić, stosując do tego przypadku art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy, to należałoby uznać przepis art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy za zbędny, czego nie sposób przyjąć w świetle zakazu wykładni polegającej na przyjęciu, że część przepisu jest zbędna lub została uchwalona omyłkowo - tzw. wykładnia per non est. A contrario jednak - uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy w protokole powypadkowym nie jest dla Zakładu wiążące i może zostać uznane za bezpodstawne w świetle art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy. Pracownik, który nie zgadza się z treścią protokołu powypadkowego, może wnieść do sądu pozew o ustalenie i sprostowanie protokołu, doprowadzając w ten sposób do jego zmiany.

W postępowaniu o świadczenia z ubezpieczeń społecznych protokół powypadkowy jest więc środkiem dowodowym, który podlega ocenie przez organ rentowy, z jednym wyjątkiem, o którym mowa w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że Zakład odmawia przyznania świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego w przypadku nieuznania w protokole powypadkowym zdarzenia za wypadek przy pracy w rozumieniu ustawy. W pozostałym zakresie Zakład nie jest związany protokołem powypadkowym i może samodzielnie, także odmiennie, ocenić okoliczności i przyczyny danego wypadku.

Dariusz Socha

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.