Kategorie

Kiedy nieszczęśliwe zdarzenie jest wypadkiem przy pracy

Pracownicy poszkodowani wskutek wypadku przy pracy otrzymują z ubezpieczenia wypadkowego m.in. zasiłki chorobowe, świadczenia rehabilitacyjne i renty. Wypłata tych świadczeń jest jednak możliwa tylko wówczas, gdy nieszczęśliwe zdarzenie, jakiemu ulegli, zostanie zakwalifikowane jako wypadek przy pracy.

 Z ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wynika, że aby móc uznać zdarzenie za wypadek przy pracy, musi ono być nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodować uraz lub śmierć oraz nastąpić w związku z pracą.

Nagłość zdarzenia

Przesłanka nagłości zdarzenia ma na celu oddzielenie wypadków przy pracy od chorób zawodowych, które powstają w wyniku dłuższego oddziaływania na organizm szkodliwych czynników pochodzących ze środowiska pracy i kumulowania się tych czynników w organizmie. Pojęcie nagłości nie zostało zdefiniowane w przepisach. Przyjmuje się, że wypadek przy pracy powinien nastąpić w krótkim czasie - czas działania przyczyny zewnętrznej powinien być krótki. Nie będzie miał trudności ze stwierdzeniem takiej cechy wypadku pracownik, który skaleczył się, został porażony prądem, upadł z wysokości. Wątpliwości natomiast zwykle powstają na przykład przy porażeniu słonecznym, odmrożeniu. W takich sytuacjach przyjmuje się, że wypadek jest nagły, gdy przebiega w czasie nie dłuższym niż trwanie dnia pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 30 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 24/99; OSNP 2000/18/697).

Przyczyna zewnętrzna

Zdarzenie może być uznane za wypadek przy pracy, jeśli jest wywołane przyczyną zewnętrzną. Przyczyną taką jest każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego pracownika, mogący wywołać szkodliwe skutki, np.: promieniowanie, wybuch, działanie maszyn, fal magnetycznych, wysokiej albo niskiej temperatury, czyn innej osoby.

PRZYKŁAD: BRAK ORZECZENIA PRZYCZYNĄ WYPADKU

Reklama

Adam P. ma bardzo często zbyt wysokie ciśnienie i związane z tym zawroty głowy. Z tego powodu przez pewien czas był niezdolny do pracy i korzystał z zasiłku chorobowego, a potem świadczenia rehabilitacyjnego. Pracodawca, mimo że powinien, nie skierował pracownika na badania kontrolne po okresie korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego. Zatrudnił go do wykonywania prac na wysokościach. Adam P. spadł z rusztowania i złamał nogę i rękę. W przedstawionej sytuacji wypadek, jakiemu uległ Adam P., należy zakwalifikować jako wypadek przy pracy. Był nagły, wywołany przyczyną zewnętrzną, spowodował uraz (złamanie nogi i ręki). W związku z ustanowionym w art. 229 par. 4 k.p. zakazem dopuszczenia pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego za zewnętrzną przyczynę wypadku można przyjąć dopuszczenie do pracy bez przeprowadzenia badań kontrolnych (por. wyrok SN z 7 lutego 2006 r., I UK 192/05, M. P. Pr. 2006/5/269).

Trzeba zapamiętać, że przyczyna zewnętrzna nie musi być jedyną przyczyną wypadku przy pracy, ważne jest, aby stanowiła ona przyczynę sprawczą nieszczęśliwego zdarzenia. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 11 lutego 1963 r., wystarczy, że pojawi się w zespole przyczyn, które do tego wypadku doprowadziły (sygn. akt III PO 15/62, OSNC 1963/10/215).

PRZYKŁAD: DWIE PRZYCZYNY WYPADKU

Anna P. jest zatrudniona na stanowisku kasjerki w sklepie spożywczym. Z uwagi na awarię zamrażarek pracodawca polecił jej przenoszenie ciężkich kartonów z żywnością. Nadmierny wysiłek doprowadził do udaru mózgu. Pracodawca w protokole powypadkowym stwierdził, że nie był to wypadek przy pracy. Dowiedział się bowiem, że Anna P. od kilku lat leczyła się na nadciśnienie tętnicze. Pracodawca Anny P. nie miał racji. Nadmierny wysiłek podczas pracy, który z największym prawdopodobieństwem, wespół z samoistnym nadciśnieniem tętniczym, spowodował u pracownika udar mózgu, stanowi przyczynę zewnętrzną wypadku przy pracy (por. wyrok SN z 29 stycznia 1997 r., II UKN 70/96, OSNAP 1997/18/357). Trzeba wiedzieć, że przyczyna zewnętrzna wypadku nie musi być jedyna, wyłączna, o czym zapewne zapomniał pracodawca Anny P.

Związek wypadku z pracą

Wypadek przy pracy musi być nie tylko nagły, wywołany przyczyną zewnętrzną, ale także musi mieć, jak z nazwy wynika, związek z pracą. Związek ten istnieje, gdy wypadek następuje:

l podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,

l podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,

l w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Reklama

O tym, czy pomiędzy wypadkiem a pracą istnieje związek, decyduje zachowanie pracownika, który takiemu wypadkowi uległ. Jeśli w czasie przeznaczonym na pracę pracownik robi to, co nie należy do jego obowiązków, zrywa związek wypadku z pracą.

Przez zwykłe czynności wykonywane przez pracownika należy rozumieć wszelkie czynności, jakie on podejmuje, czy to w zakładzie pracy czy też poza nim, jeżeli służą realizacji obowiązku świadczenia pracy, przygotowują to świadczenie lub są konieczne ze względu na kontynuację tego świadczenia (Kodeks pracy. Komentarz pod redakcją prof. dr. hab. Ludwika Florka, Dom Wydawniczy ABC 2005, str. 1139).

PRZYKŁAD: ZERWANIE ZWIĄZKU Z PRACĄ

Tomasz P. zatrudniony na stanowisku stolarza wdał się w bójkę z innym pracownikiem, podczaj której poważnie skaleczył się o piłę. W przedstawionej sytuacji wypadek, jakiemu uległ Tomasz P., nie może być zakwalifikowany jako wypadek przy pracy. Wypadek ten nie ma bowiem związku z pracą, mimo że miał miejsce w zakładzie, w którym Tomasz P. był zatrudniony. Związek wypadku z pracą ma bowiem miejsce, gdy wypadek nastąpi podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności lub poleceń przełożonych albo czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia.

Związek wypadku z pracą istnieje, gdy pracownik ulega wypadkowi podczas wykonywania obowiązków pracowniczych, wynikających z umowy o pracę albo polecenia służbowego. Należy jednak pamiętać o tym, że wypadek, jakiemu ulegnie pracownik podczas wykonywania poleceń o charakterze przestępczym, nie będzie wypadkiem przy pracy.

Uraz albo śmierć

Nie ma wypadków przy pracy bezurazowych. Skutkiem wypadku musi być uraz albo śmierć. Przez uraz należy rozumieć wszelkie zmiany w stanie zdrowia (anatomiczne i czynnościowe), które wpłynęły na funkcjonowanie organizmu i powstały wskutek uszkodzenia tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego (W. Witoszko M. P. Pr. 2006/6/301 - t. 3).

Warto zapamiętać, że nagłe zdarzenie powodujące uraz lub śmierć pracownika nie musi nastąpić w czasie pracy i w miejscu pracy, lecz może mieć miejsce w dowolnym czasie i miejscu, pod warunkiem że pozostaje w związku z rodzajem pełnionej przez pracownika pracy. I tak np. pobicie leśniczego przez kłusownika, zranienie prokuratora lub sędziego przez ukaranego za popełnione przestępstwo, dokonane poza czasem i miejscem ich pracy, pozostaje w związku funkcjonalnym z pełnioną przez nich pracą i stanowi wystarczającą podstawę do uznania tych zdarzeń za będące w związku z pracą (Z. Salwa PiZS 2003/3/18 - t. 3).

Wypadki zrównane

Warto wiedzieć, że na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnień do tzw. świadczeń wypadkowych z ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

l w czasie trwania podróży służbowej w okolicznościach innych niż: wykonywanie przez pracownika zwykłych czynności albo poleceń przełożonych, czynności w interesie pracodawcy, nawet bez polecenia, pozostawanie w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą zakładu a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostawało w związku z wykonaniem powierzonych mu zadań,

l podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,

l przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Najwięcej wątpliwości mają zwykle pracownicy, którzy ulegli wypadkowi w czasie trwania podróży służbowych. Wypadek, który wystąpi podczas podróży służbowej, jest wypadkiem zrównanym z wypadkiem przy pracy, jeżeli ma charakter nagły, został spowodowany przyczyną zewnętrzną i pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych pracownikowi zadań. Związek przyczynowy ujęty jest szerzej niż związek zdarzenia z pracą w pojęciu wypadku przy pracy. W związku przyczynowym z zadaniami pracownika, które ma wykonać podczas oddelegowania, pozostaje każda jego czynność, która nie jest sprzeczna z celem podróży służbowej. Będą więc pozostawały w związku z podróżą takie czynności, jak spożywanie posiłków, zakupy, czynności higieniczne, toaletowe itp., gdyż od nich zależy, czy następnego lub tego samego dnia pracownik będzie gotów do wykonania powierzonych mu zadań.

Rodzaje wypadków przy pracy

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Monika Bugaj-Wojciechowska

monika.bugaj-wojciechowska@infor.pl

Podstawa prawna

- Art 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.).

Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?