Kategorie

Borelioza – jak zapobiegać chorobie

Maryla Kloc
Katarzyna Grabowska-Wawrzeniecka
Specjalista ds. bhp powinien informować pracowników o zagrożeniu, jakie wiąże się z ukąszeniem przez kleszcza. Dotyczy to zarówno postępowania w związku z ukąszeniem, ale też skutków, jakie może ono wywołać. Należy pamiętać, że nieleczona borelioza z czasem może doprowadzić do śmierci.

Badania przeprowadzone przez Centrum Badań DNA z Poznania wykazały obecność borrelii we krwi u blisko 70% badanych leśników. Jednak nie tylko leśnicy narażeni są na ryzyko zachorowania na boreliozę w związku z wykonywaniem pracy. Na boreliozę mogą zachorować także pracownicy wykonujący prace związane z utrzymaniem terenów zielonych, osoby pracujące w rolnictwie, a także np. pracownicy straży miejskiej czy nauczyciele.

Borelioza jest to wielonarządowa choroba zakaźna wywoływana przez bakterie należące do krętków, przenoszona na człowieka i niektóre zwierzęta przez kleszcze.

Pracownicy narażeni na ukąszenia przez kleszcze powinni wiedzieć, że usunięcie kleszcza szybko po ugryzieniu nie zawsze chroni przed zakażeniem boreliozą. U większości kleszczy bakterie boreliozy raczej nie przebywają w śliniankach. Wędrują do nich trochę później, kiedy kleszcz się już wpije w skórę i zacznie żerować. Około 8% zakażonych kleszczy ma bakterie boreliozy w śliniankach przez cały czas. Jeżeli ugryzie właśnie taki kleszcz, to infekcja może być przeniesiona praktycznie w ciągu kilku minut po ugryzieniu.

Bardzo ważne jest właściwe postępowanie w sytuacji ukąszenia. Specjalista ds. bhp powinien informować pracowników, jak należy się w takiej sytuacji zachować.

WSKAZÓWKA!

W przypadku ukąszenia przez kleszcza najlepiej od razu go usunąć pęsetą lub – jak drzazgę – grubą igłą. Kleszcza trzeba chwycić tuż przy skórze i pociągnąć w górę, a miejsce po ukąszeniu dokładnie przemyć spirytusem. Jeżeli tkwi głęboko, lepiej jak najszybciej iść do lekarza. Nie wolno kleszczem kręcić, wyciskać go, smarować benzyną ani tłuszczem, bo w czasie tych zabiegów można rozprzestrzenić bakterie.

W Polsce występuje wiele gatunków kleszczy, ale boreliozę prawdopodobnie przenoszą zaledwie dwa z nich: ixodes ricinus i ixodes scapularis.

WAŻNE!

Kleszcz może być wysłany do laboratorium CBDNA w Poznaniu na badanie PCR, które określi, czy był zakażony boreliozą. W tym celu należy zachować kleszcza, najlepiej żywego, w plastikowej lub szklanej fiolce (kleszcze mogą żyć w zamkniętej fiolce całkiem długo). Gdyby się nie dało usunąć kleszcza żywego i nieuszkodzonego, to można umieścić go w fiolce w lodówce lub nawet zamrozić w kopercie, aby materiał genetyczny mikrobów wewnątrz nie uległ dezintegracji. Kleszcza można również przylepić taśmą samoprzylepną do kartki papieru.


Reklama

Warto nalegać, aby ośrodki badające schwytane kleszcze metodą PCR na obecność boreliozy dokonywały ich wcześniejszej klasyfikacji gatunkowej. Kleszcze (np. ixodes ricinus), o których wiadomo, że nie przenoszą boreliozy, nie wymagają drogiego badania PCR. Wystarczy zbadanie takiego kleszcza pod powiększalnikiem dla określenia jego gatunku, co pozwoli zainteresowanej osobie uniknąć kosztów PCR.

Trzeba jednak pamiętać, że inne kleszcze, jakkolwiek nie przenoszą boreliozy, mogą przenosić inne choroby odkleszczowe, których objawy mogą być równie ciężkie jak sama borelioza. Niestety na dzień dzisiejszy nie ma laboratoriów, które usługowo badałyby schwytane kleszcze atakujące człowieka pod względem innych chorób. Nieliczne tego typu badania przeprowadza się w ośrodkach uniwersyteckich w ramach prac naukowych.

Średnio 10–30% kleszczy jest zarażonych boreliozą. Zwykle nie leczy się tylko z powodu samego ukąszenia kleszcza, ale raczej wtedy, gdy pojawiają się jakieś niepokojące objawy, np. rumień.

Klasyczny rumień jest plamą o średnicy 5 cm lub więcej, stopniowo blednący od środka. Opisywane są jednak też inne rumienie – małe plamy, tzw. mini-erythrema, poniżej 5 cm, lub wielkie rozlane czerwone, różowe lub brązowawe. Wszelkie zmiany skórne pokleszczowe należy sfotografować dla dokumentacji.

Reklama

Warto wiedzieć, że po 5–6 tygodniach od ukąszenia można wykonać badanie Western Blota na boreliozę, by ewentualnie mieć laboratoryjne potwierdzenie choroby. Leczenie należy jednak rozpocząć jak najszybciej, nie czekając na wynik testu. Test może być fałszywie ujemny, ze względu na wprowadzenie leczenia antybiotykami. Dlatego dokładny wywiad i obserwacja w trakcie leczenia są podstawą w diagnozowaniu boreliozy.

Badanie wykonane szybciej niż po 4 tygodniach wyjdzie najczęściej ujemnie, ponieważ potrzeba kilku tygodni, by specyficzne przeciwciała wykrywane testami osiągnęły taki poziom we krwi, aby test mógł je wychwycić.

Wśród leśników ukąszenie przez kleszcze bywa często lekceważone, dlatego ważne jest, by informować pracowników o poważnych skutkach, jakie może powodować borelioza. Nieleczona borelioza przebiega u człowieka w 3 etapach:


  • Etap I – początkowy:

– rumień wędrujący – w miejscu ukąszenia przez kleszcza pojawia się rumieniowa zmiana na skórze (często przemieszczająca się obwodowo); występuje nie we wszystkich przypadkach choroby,

– naciek limfocytarny – może wystąpić w dowolnym miejscu na ciele, wygląda jak banieczka wypełniona płynem zawierającym borrelie. Wygląd zbliżony do odcisku, lecz występuje w miejscach zazwyczaj nienarażonych na odciski (np. płatki uszu). Odpowiedzialność za wystąpienie nacieku przypisuje się genogatunkowi Borrelia afzelii,

– objawy grypopodobne.

Rumień wędrujący, naciek limfocytarny oraz zanikowe zapalenie skóry są wystarczające do rozpoznania choroby.

  • Etap II – infekcji rozproszonej:

– nawracające dolegliwości stawowe,

– objawy podrażnienia lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i nerwów obwodowych,

– zapalenie mięśnia sercowego.

  • Etap III – infekcji przewlekłej:

– niedowład, porażenie nerwów obwodowych,

– zaburzenia czucia,

– zaburzenia psychiczne,

– zaburzenia pamięci,

– zanikowe zapalenie skóry,

– bóle mięśniowo-stawowe,

– przewlekłe zmęczenie.

Warto zwrócić pracownikom uwagę, że przebieg kliniczny boreliozy może być bardzo zróżnicowany. W przypadku gdy ukąszenie kleszcza zostało przeoczone, a rumień albo nie wystąpił, albo został niezauważony, najczęściej podejrzewa się chorobę, jeżeli mamy do czynienia z licznymi objawami pochodzącymi z różnych systemów (układ nerwowy, szkieletowo-mięśniowy, pokarmowy, rozrodczy, wydalniczy, hormonalny) u wcześniej zdrowego człowieka.

Wielu przewlekle chorych na boreliozę i inne choroby odkleszczowe nie przypomina sobie ugryzienia kleszcza. Może być tak dlatego, że niektóre kleszcze są bardzo małe. Kleszcz nimfa ma rozmiar zaledwie ziarnka piasku i jest przezroczysty. Jeżeli więc ugryzie, np. w plecy, to niesłychanie łatwo go przeoczyć.

Kleszcze lubią ciepłe miejsca naszego ciała, z cienką skórą, dlatego często wczepiają się w szyję, za uszami, we włosach, pod piersiami kobiet, między pośladkami, w miejscach intymnych. Bardzo łatwo je przeoczyć, gdyż ich ugryzienie jest bezbolesne.


WSKAZÓWKA!

Klasyczny rumień przy zakażeniu występuje tylko w około 40% wszystkich zakażeń. Nieobecność rumienia nie wyklucza zakażenia.

Liczba zakażonych kleszczy waha się w zależności od regionu i wynosi 10–50%, a średnio zapewne kilkanaście procent.

Ponadto liczba zakażonych kleszczy innymi chorobami niż borelioza również jest dosyć wysoka. Bartonellą zakażone jest około 40% kleszczy (badań polskich jeszcze nie ma), babeszjozę ma około 20% kleszczy.

Kleszcze mogą przenosić również wiele innych mikrobów, z których część jest zapewne nieznana jeszcze nauce i medycynie.

Niestety trudno jest mówić o skutecznych metodach zapobiegania zachorowaniu na boreliozę lub inne odkleszczowe choroby.

WAŻNE!

Zapobieganie boreliozie polega przede wszystkim na unikaniu ukąszenia kleszczy poprzez:

● noszenie odpowiedniego ubioru (koszula z długimi rękawami, długie spodnie, zakryte buty),

● niesiadanie na trawie, w lesie, na zwalonych pniach drzewnych (jest to ulubione miejsce przebywania młodocianych form kleszczy, tzw. nimf),

● tam, gdzie jest to możliwe, stosowanie środków odstraszających kleszcze, zwłaszcza zawierających DEET,

● oględziny ciała po pobycie w lesie.

W 1998 r. w USA dopuszczono szczepionkę przeciwko boreliozie (LYMErix). Jednak setki zaszczepionych zgłosiło autoimmunologiczne skutki uboczne i w 2002 r. wycofano szczepionkę ze sprzedaży. Obecnie nie ma skutecznej szczepionki na boreliozę. Można natomiast skutecznie zaszczepić się na odkleszczowe zapalenie opon mózgowych.

Specjaliści ds. bhp powinni corocznie przed okresem najczęstszych zachorowań (rozpoczynającym się w maju) przypominać pracownikom o poważnym zagrożeniu, jakim jest borelioza. Mimo iż wśród pracowników, zwłaszcza grup najbardziej narażonych, choroba jest często lekceważona (m.in. w związku z tym, że coraz trudniej uzyskać orzeczenie w sprawie choroby zawodowej w przypadku boreliozy), należy ją traktować bardzo poważnie, gdyż nieleczona z czasem może doprowadzić do śmierci.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?