Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Rozwiązanie umowy – weź pod uwagę sytuację materialną i osobistą pracownika!

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
praca
praca
Rozwiązanie umowy – weź pod uwagę sytuację materialną i osobistą pracownika!
Fot. materiały prasowe

Jak rozwiązać umowę z pracownikiem z przyczyn go niedotyczących? Jakie kryteria należy brać pod uwagę przy zwolnieniach grupowych? Czy ważna jest sytuacja materialna, osobista i zawodowa przy doborze pracowników do zwolnień? Czy sąd może zakwestionować decyzję pracodawcy – pomimo swobody prowadzenia działalności i polityki kadrowej.

Przełomowy wyrok SN – nie tak łatwo zwolnisz pracownika w złej sytuacji materialnej

W ostatnim czasie, w dniu 11 października 2022 r. Sąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydał istotny wyrok w sprawie o sygn. I PSKP 77/21. Stan faktyczny i prawny dotyczył rozwiązania umowy o pracę z nauczycielem, w ramach zwolnień grupowych. Okazało się, że pracodawca przy ustalaniu kryteriów doboru do zwolnień i wyborze pracowników powinien wziąć pod uwagę, m.in. jego sytuację rodzinną, osobistą, materialną i możliwość innego zarobkowania.

Zwolnienie nauczyciela a zmiany organizacyjne

Jak podaje SN w tezie ww. wyroku, w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że koniecznym warunkiem uzasadniającym rozwiązanie z nauczycielem stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1762 ze zm., dalej: KN) są rzeczywiste zmiany organizacyjne polegające na:

- częściowej likwidacji szkoły

- albo faktycznym zmniejszeniu liczby oddziałów w szkole

- bądź zmianie planu nauczania, które uniemożliwiają dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć. 

Kto ma udowodnić przyczynę rozwiązania umowy?

Udowodnienie ww. zmian organizacyjnych uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela i obowiązek ich wykazania spoczywa na pracodawcy. W przypadku rozwiązania stosunku pracy z leżących po stronie pracodawcy przyczyn organizacyjnych, skutkujących zmniejszeniem stanu zatrudnienia, przyjmuje się, że podanie w złożonym pracownikowi pisemnym oświadczeniu woli pracodawcy - jako przyczyny wypowiedzenia - tychże zmian i wykazanie w postępowaniu dowodowym przed sądem pracy zaistnienia tego faktu nie zawsze oznacza jednak dopełnienie przez pracodawcę wymogu formalnego z art. 30 § 4 KP i zasadność samego wypowiedzenia w rozumieniu art. 45 § 1 KP 

Jeśli bowiem likwidacja dotyczy tylko części spośród większej liczby takich samych lub podobnych stanowisk pracy, tak określona przyczyna wypowiedzenia tłumaczy wprawdzie konieczność wdrożenia procedury zwolnień, ale nie wyjaśnia, dlaczego rozwiązano stosunek pracy z konkretnym pracownikiem, a pozostawiono w zatrudnieniu inne osoby zajmujące stanowiska objęte redukcją.  

Jakie powinny być kryteria doboru do zwolnień z przyczyn nie dotyczących pracowników?

Kryteria doboru powinny być równowartościowe i obiektywnie sprawdzalne oraz uzasadniające ocenę, że zasadnym jest rozwiązanie umowy. Dopiero wskazanie owych kryteriów, jako uzupełnienie ogólnie określonej przyczyny rozwiązania stosunku pracy, uwidacznia cały kontekst sytuacyjny, w jakim doszło do zwolnienia konkretnej osoby i pozwala pracownikowi zorientować się, dlaczego to jemu złożono tej treści oświadczenie woli oraz podjąć próbę podważenia zasadności dokonanego przez pracodawcę wypowiedzenia (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 czerwca 2008 r., I PK 86/08, LEX nr 497682; z dnia 1 czerwca 2012 r., II PK 258/11, LEX nr 122589; z dnia 25 stycznia 2013 r., I PK 172/13, OSNP 2014 nr 4, poz. 52; z dnia 18 września 2013 r., II PK 5/13, LEX nr 1376065; z dnia 1 marca 2016 r., I PK 125/15, LEX nr 2044465).  

Wybór kryteriów jako przejaw wolności pracodawcy a ocena sądu

Sąd może ocenić decyzje podejmowane przez pracodawcę i je podważyć. Czy ingeruje w wolność prowadzenia działalności gospodarczej – tak, jednak kosztem ochrony praw pracowniczych. Kryteria doboru pracowników do zwolnienia nie są skatalogowane w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawa pracy, a sąd rozpoznający odwołanie pracownika od wypowiedzenia dokonanego w ramach redukcji etatów nie może krępować pracodawcy w prowadzeniu polityki kadrowej i narzucać mu własnego zestawu owych kryteriów, jednakże typowanie osób, z którymi ma nastąpić rozwiązanie stosunku pracy w ramach indywidualnych lub grupowych zwolnień z pracy, nie może mieć arbitralnego i dowolnego charakteru.  

Jakie zastosować kryteria doboru do zwolnień?

Kryteria nie mogą być dyskryminujące, obiektywne i sprawiedliwe. Najważniejszymi kryteriami doboru do zwolnienia powinny być:

  1. przydatność pracownika do pracy,
  2. kwalifikacje i umiejętności zawodowe pracownika,
  3. doświadczenie zawodowe, staż i przebieg dotychczasowej pracy pracownika,
  4. dyspozycyjność wobec pracodawcy 

Niektóre z ww. mogą mieć większy prymat nad innymi.  

Kryteria dot. osobistej sytuacji pracownika – czy stosować?

Kryteria odnoszące się do osobistej sytuacji pracownika, np.

  1. stan i obowiązek utrzymania rodziny,
  2. samotne wychowywanie dzieci czy niepełnosprawność,
  3. posiadanie innych źródeł dochodów,
  4. łatwość w znalezieniu nowego zatrudnienia

powinny być brane pod uwagę jedynie pomocniczo.  

Znacznie gorsza sytuacja jednego pracownika w stosunku do sytuacji drugiego pracownika

Wybór pracownika do zwolnienia może być uznany za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, gdy sytuacja osobista tego pracownika jest znacznie gorsza niż pozostałych osób zatrudnionych na stanowiskach objętych redukcją etatów.

Dokonując wyboru pracowników do zwolnienia pracodawca powinien w pierwszej kolejności zastosować kryteria obiektywne, a nie ograniczyć się wyłącznie do kryterium polegającego na zastosowaniu „szczególnej ochrony związkowej”. Dla przykładu nieakceptowalne jest bowiem odebranie godzin dydaktycznych osobom, które bardzo dobrze wywiązują się ze swoich obowiązków zawodowych, aby następnie przydzielić je osobie zagrożonej zwolnieniem, która korzysta ze szczególnej ochrony związkowej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2016 r., I PK 30/16). 

Czy zwolnionemu pracownikowi przysługuje odprawa?

Tak, w ramach ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1969) pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:

1) jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata;

2) dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat;

3) trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat. 

Reklama
Zaktualizuj swoją wiedzę z naszymi publikacjami i szkoleniami
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Praca zdalna na stałe w Kodeksie pracy. Prezydent podpisał ustawę
    Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę wprowadzającą na stałe pracę zdalną do Kodeksu pracy. Uregulowano także kwestie kontroli trzeźwości pracowników.
    Wynagrodzenie za stałą opiekę nad osobą bliską
    Czy opieka nad bliskim jest płatna? Czy opieka mieści się w zakresie zwykłego obowiązku alimentacyjnego wobec krewnych i tak zwanych zasad współżycia społecznego? Czy opiekun może żądać zwrotu poniesionych kosztów? Być może będą zmiany w przepisach – RPO i Ministerstwo Sprawiedliwości mają swoje propozycje.
    Obowiązki BHP pracodawcy względem niepracowników
    Jakie pracodawca ma obowiązki zw. z BHP względem niepracowników i jakie oni mają obowiązki względem podmiot z którym współpracują? Czy osoby zatrudnione na podstawach cywilnoprawnych (np. umowy zlecenia, o dzieło) mają prawo do zagwarantowania im BHP? Czy do takich umów stosuje się KP?
    Składki na ubezpieczenia opiekunów osób z niepełnosprawnościami – RPO interweniuje
    Kto opłaca składki za opiekunów osób z niepełnosprawnościami, w jakiej wysokości i przez jaki czas? Do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) trafiła skarga od opiekunów osób z niepełnosprawnościami co do czasu opłacania za nich składek. Opiekunowie skierowali postulat wydłużenia okresu opłacania składek na cały okres sprawowania opieki a nie przez 20 czy 25 lat.
    Prognozy zatrudnienia o rocznym horyzoncie nieco bardziej optymistyczne niż kwartalne
    Dane ankietowe sugerują osłabienie popytu na pracę, ale prognozy zatrudnienia w perspektywie kwartalnej pozostają relatywnie optymistyczne, a w perspektywie rocznej są bardziej optymistyczne niż w kwartalnej - napisano w najnowszej wersji raportu NBP "Szybki Monitoring".
    Dodatkowy dzień wolny dla krwiodawców martwi ich przełożonych
    Wprowadzony w trakcie pandemii dodatkowy dzień wolny od pracy dla honorowych dawców krwi ma przysługiwać im już na stałe jako zachęta do donacji na rzecz przede wszystkim pacjentów onkologicznych. Zastrzeżenia co do tego pomysłu formułuje jednak środowisko pracodawców - informuje serwis Prawo.pl.
    Emeryci i renciści chętnie sięgają po mLegitymację
    Od stycznia 2023 r. każdy emeryt i rencista może korzystać z elektronicznej wersji swojej legitymacji. Jest ona dostępna w smartfonie dzięki bezpłatnej aplikacji mObywatel. - Już 130 tys. osób pobrało mLegitymację emeryta-rencisty. Najwięcej pobrań było wśród osób w wieku 62–72 lata – poinformowała prezes ZUS prof. Gertruda Uścińska.
    Informacja do ubezpieczenia wypadkowego (ZUS IWA) do 31 stycznia
    Do 31 stycznia część płatników składek ma czas na złożenie druku ZUS IWA za 2022 rok. Dane z formularza posłużą do ustalenia wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe dla płatnika.
    Dłuższa praca albo bieda
    Wiek emerytalny musi być równy dla obu płci i wyższy niż dziś – uważa większość ekonomistów pisze w poniedziałkowym wydaniu "Rzeczpospolita".
    Umowa zlecenia 2023 - co może się zmienić?

    Wprowadzenie pełnego oskładkowania umów zleceń było dyskutowane od wielu lat. W I kwartale 2023 roku planowane jest wprowadzenie rewolucyjnych zmian dotyczących umów cywilnoprawnych. Co może się zmienić i czy ktoś skorzysta na tych zmianach? Sprawdź.

    Kiedy można zatrudnić dziecko?
    Przy spełnieniu przez pracodawcę pewnych warunków, przepisy prawa pracy dopuszczają zatrudnianie osób niepełnoletnich. Jest to młodzież w wieku 15-18 lat, którą nazywamy pracownikami młodocianymi. Niezależnie od tych zasad, istnieje też możliwość zlecenia pracy dziecku. Kiedy i na jakich zasadach? Wyjaśniamy.
    Zwolnienia grupowe 2023 - co warto wiedzieć
    Czym są zwolnienia grupowe? Jakie mogą być przyczyny zwolnień grupowych? Czy pracownikowi należy się odprawa przy zwolnieniach grupowych? Czy trzeba dokonywać konsultacji i zawierać porozumienie ze związkami przy zwolnieniach grupowych?
    Technologiczna dyskryminacja seniorów przez ZUS?
    Do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) wpłynęła skarga od seniorki (60+), która poskarżyła się na postępującą technologię i informatyzację w ZUS. Od 1 stycznia 2023 r. wszyscy płatnicy są bowiem zobowiązani do posiadania PUE ZUS. Jednak co jeżeli samozatrudniony senior czy przedsiębiorca senior nie potrafi poradzić sobie z elektronicznym systemem PUE ZUS? Czy pomimo obowiązku posiadania PUE ZUS może nadal tradycyjnie rozliczać składki?
    Nowe świadczenia pieniężne dla rodzin po śmierci mundurowych
    Do jakich świadczeń ma prawo rodzina po śmierci zmarłych funkcjonariuszy czy żołnierzy? Sejm pracuje nad nową ustawą, która rozszerza zakres uprawnień rodzin po zmarłych funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.
    Zmiany w zatrudnianiu niepełnosprawnych w 2023 r.
    W 2023 r. zmieniają się zasady w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Skorzystają jednak na tym pracodawcy. Jakie będzie dofinansowanie na zatrudnienie niepełnosprawnych w 2023 r. z PFRON?
    Podwyżka emerytur z KRUS od marca 2023 r.!
    Podwyżka emerytur z KRUS od marca 2023 r.! Czy to koniec w nierówności wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS i KRUS? Niby tak i niby nie. Dlaczego? Ponieważ od marca 2023 r. ulegną podwyżce najniższe emerytury z KRUS, jednak nadal nie będą one w równej wysokość. W związku z tym wielu rolników zastanawiało się w jakiej wysokości będą zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne od świadczeń emerytalno-rentowych w 2023 r. Poniżej najważniejsze informacje.
    Po pierwsze Rodzina 2023 – rządowe wsparcie dla rodzin
    Co jest celem rządowego programu: „Po pierwsze Rodzina”? Do kogo skierowany jest konkurs? Ile rząd wydaje na wsparcie rodzin? Co ma na celu priorytet 1. programu: pod nazwą „Kampanie” oraz priorytet 2 pod nazwą: „Kluby”?
    Ponad 55 proc. Polaków obawia się, że kryzys negatywnie wpłynie na ich zatrudnienie
    Ponad 55 proc. Polaków obawia się, że kryzys negatywnie wpłynie na ich zatrudnienie - wynika z badania firmy Randstad. Utraty pracy boi się prawie co trzeci Polak, a globalnie 37 proc. respondentów.
    Personel pokładowy pilnie poszukiwany
    Polskie Linie Lotnicze LOT rekrutują młodszy personel pokładowy. Aby dołączyć do podniebnej elity, trzeba znać angielski w stopniu komunikatywnym, mieć wykształcenie średnie i umieć pracować w grupie. Liczy się też prezencja i nienaganne maniery. Na zakwalifikowanych kandydatów czeka cały świat lotowskiej siatki połączeń.
    Pierwsze czytanie rządowego projektu nowelizacji Kodeksu pracy
    W czwartek w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy– Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Projekt wprowadza do polskiego prawa dwie unijne dyrektywy.
    Przewodniczący PFON pozytywnie o nowelizacji Kodeksu pracy
    Rozwiązania przyjęte w nowelizacji kodeksu pracy, dotyczące pracy zdalnej, wpłyną pozytywnie na aktywność zawodową osób wspierających na co dzień osoby z niepełnosprawnościami - powiedział PAP dr Krzysztof Kurowski, przewodniczący Polskiego Forum Osób z Niepełnosprawnościami.
    Stawki freelancerów w 2022 r. wzrosły
    W ubiegłym roku stawki tzw. wolnych strzelców najbardziej wzrosły w branżach programowania i architektury, natomiast zmalały w sektorze animacji - wskazano w dot. stawek zleceń freelancerów raporcie Index Useme.
    Urlop na żądanie 2023
    Ile dni urlopu na żądanie przysługuje w 2023 r.? Jak i kiedy złożyć wniosek o urlop na żądanie? Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie? Czy urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego? Czy prawo do urlopu na żądnie mają pracownicy zatrudnieni na ½ czy ¼ etatu?
    10 kroków w prewencji stresu
    Pracodawco! Sprawdź, jakie działania możesz wdrożyć, aby Twoi pracownicy nie byli zestresowani.
    Dobry portal pracowniczy – 5 kluczowych cech
    Na naszych oczach dokonuje się cyfrowa rewolucja procesów w obszarze HR. Nie chodzi jednak tylko o nowe podejście do kwestii zarządzania pracownikami, wciąż w dużej mierze pracującymi zdalnie lub hybrydowo, czy wejście na rynek pokolenia Z. Rewolucji podlegają też czysto „techniczne” procesy – obieg dokumentów, składanie wniosków i raportowanie. A wszystko za sprawą coraz popularniejszych portali pracowniczych.