RPO: W mentalności pracodawców funkcjonują stereotypy, które powodują dyskryminację

Rzecznik praw obywatelskich był gościem debaty eksperckiej poprzedzającej III Kongres ESG, który odbędzie się w końcu stycznia 2024 r. Uczestnicy debaty zwracali uwagę na korzyści płynące z wdrożenia przez firmy zasad ESG (E – Środowisko, S – Społeczna odpowiedzialność i G – Ład korporacyjny). Eksperci przekonywali, że zalety są wielorakie i polegają m.in. na zdobywaniu przewagi konkurencyjnej i osiąganiu efektywności kosztowej. Jak podnosili uczestnicy debaty, wdrożenie standardów ESG daje także szanse na naprawę wielu niesprawiedliwości społecznych np. zniwelowanie dyskryminacji w miejscu pracy.

Stereotypy dyskryminują

„Do biura rzecznika wpływa dużo skarg od osób, które czują się dyskryminowane z tego powodu, że nie mogą znaleźć pracy – albo w ogóle, albo pracy zgodnej ze swoimi kompetencjami – z powodu stereotypów” – powiedział Wiącek. Zaznaczył, że w mentalności ludzi, również pracodawców, funkcjonują stereotypy dotyczące osób z niepełnosprawnościami, osób starszych, czy cudzoziemców.

RPO zwrócił uwagę, że obecnie pracuje zaledwie kilkanaście procent osób z orzeczoną niepełnosprawnością. „Oczywiście jest też dużo do zrobienia, jeśli chodzi o nastawianie samych osób z niepełnosprawnościami, ponieważ one też zbyt często nie mają w sobie wystarczająco odwagi, żeby poszukać pracy. Natomiast gdy chodzi o pracodawców, to funkcjonuje bardzo dużo stereotypów związanych z tym, że osoba z niepełnosprawnością jest mniej wydajna, będzie gorszym pracownikiem” – powiedział Wiącek.

Płaca minimalna dla osób z wyższym wykształceniem

Osobom z niepełnosprawnościami – dodał rzecznik – najczęściej oferuje się pracę w firmach ochroniarskich lub sprzątających za minimalną pensję, mimo że są to niejednokrotnie ludzie z wyższym wykształceniem. 

„To jest ogromny problem. Mogę się posłużyć przykładem konkretnej sprawy. Pani, która jest z niepełnosprawnością sprzężoną, ukończyła dwa, czy trzy kierunki studiów na Uniwersytecie Warszawskim (…) i musiała z powrotem wrócić na drugi koniec Polski do swojego rodzinnego domu, bo nie istnieje żaden program, który pozwoliłby na znalezienie mieszkania w Warszawie, co jest podstawą, żeby w ogóle poszukiwać pracy” – wskazał Wiącek.

Stereotypy dotyczą też uchodźców

Zdaniem Marcina Wiącka stereotypy dotyczą też uchodźców. „Miałem kilka tygodni temu bardzo wstrząsające spotkanie z uchodźczyniami z Czeczenii, które mieszkają w Polsce od wielu lat, również część z nich była dobrze wykształcona i one nie mogą znaleźć pracy, część z nich nawet nie może uruchomić konta w banku, wyłącznie ze względu na rosyjski paszport i pewien stereotyp, który się z tym wiąże” – wyjaśnił rzecznik.

Dodał, że w społeczeństwie nie ma świadomości, że uchodźczynie z Czeczenii to często kobiety, które przeszły dwie wojny, dlatego znalazły się w naszym kraju. „Rosyjski paszport jest przeszkodą, żeby można było normalnie funkcjonować. Niestety stereotypy są głęboko zakorzenione, dlatego mówiąc o ESG również warto mieć ten wątek pod uwagę” – zaznaczył RPO.

(PAP)