Uprawnienia stażysty

• Bezpieczeństwo pracy
• Nadgodziny bez dodatku
• Stypendium zamiast wynagrodzenia
• Urlop, a raczej dni wolne
• Choroba stażysty
• Okres stażu a uprawnienia pracownicze

Staż jest nabywaniem przez bezrobotnego umiejętności praktycznych potrzebnych do pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą (art. 2 ust. 1 pkt 34 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Stażystą może zostać zarówno bezrobotny do ukończenia 25. roku życia, jak też bezrobotny, który w okresie 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie lub innym dokumencie poświadczającym ukończenie szkoły wyższej nie ukończył 27. roku życia. (art. 53 ust. 1 i 2 ustawy).

Bezpieczeństwo pracy

Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej między pracodawcą a starostą według programu określonego w umowie. Generalnie status stażysty jest całkowicie inny niż pracownika, jednak w pewnych przypadkach stażysta będzie traktowany jak pracownik. Dotyczy to choćby obowiązków ciążących na pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca, u którego bezrobotny odbywa staż, ma obowiązek na swój koszt zapewnić mu profilaktyczną ochronę zdrowia w zakresie przewidzianym dla pracowników, przeszkolić go w zakresie bhp oraz przepisów przeciwpożarowych na zasadach przewidzianych dla pracowników, a także zapoznać z obowiązującym regulaminem pracy. Na zasadach przewidzianych dla pracowników bezrobotnemu należy przydzielić zarówno odzież i obuwie robocze, środki ochrony indywidualnej oraz niezbędne środki higieny osobistej, jak też zapewnić bezpłatne napoje i posiłki profilaktyczne (§ 7 ust. 1 rozporządzenia z 24 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu oraz przygotowania zawodowego w miejscu pracy).

Należy dodać, że przed skierowaniem bezrobotnego do odbycia stażu starosta może wysłać go na badania lekarskie mające na celu stwierdzenie zdolności do wykonywania pracy. Koszty tych badań finansowane są z Funduszu Pracy.

Nadgodziny bez dodatku

Stażysta podlega kierownictwu pracodawcy na takich samych zasadach jak pozostali pracownicy zatrudnieni w zakładzie. Wykonuje swoje zadania w wymiarze czasu pracy obowiązującym pracowników zatrudnionych na tym samym stanowisku i obowiązują go wynikające z Kodeksu pracy normy czasu pracy. Pracodawca nie musi natomiast prowadzić dla stażysty ewidencji czasu pracy.

Skierowany na staż bezrobotny ma obowiązek przestrzegać ustalonego przez pracodawcę rozkładu czasu pracy oraz stosować się do jego poleceń, jeśli nie są sprzeczne z prawem. Musi więc na polecenie pracodawcy pozostać w zakładzie pracy także po godzinach.

Przepisy Kodeksu pracy przewidują dwie formy rekompensaty czasu pracy za godziny nadliczbowe - czas wolny bądź dodatek do wynagrodzenia. Pracodawca może zrekompensować stażyście pracę w nadgodzinach, udzielając mu jedynie czasu wolnego. Strony nie są związane żadną umową, a zatem nie ma podstaw do wypłaty jakiegokolwiek świadczenia.

Warto nadmienić, że przy obliczaniu nadgodzin w stosunku do stażysty stosuje się te same zasady co w odniesieniu do osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy.

Stypendium zamiast wynagrodzenia

Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu w miejscu pracy przysługuje stypendium w wysokości 140% zasiłku dla bezrobotnych, wypłacane przez starostę ze środków Funduszu Pracy (art. 53 ust. 6 ustawy).

Powiatowy urząd pracy dokonuje również wszelkich formalności związanych z wypłatą stypendium, odprowadza zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenia społeczne, wystawia PIT itp.

Urlop, a raczej dni wolne

Na wniosek stażysty pracodawca jest zobowiązany do udzielenia mu czasu wolnego w wymiarze 2 dni za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu. Dni wolne nie stanowią urlopu wypoczynkowego w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Ponieważ stażysta nie ma statusu pracownika, nie będą mu przysługiwały uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla pracowników, takie jak chociażby urlop okolicznościowy czy macierzyński.

Przykład

W trakcie odbywania stażu bezrobotnemu urodził się syn. W związku z tym wystąpił do pracodawcy z wnioskiem o 2-dniowy urlop okolicznościowy. Niestety stażysta nie ma prawa do urlopu okolicznościowego. Może uzyskać jedynie dni wolne pod warunkiem, że odbywa staż przez odpowiedni czas.

Za dni wolne stażyście należy się stypendium. Natomiast niewykorzystanie przysługującego zwolnienia w trakcie stażu nie powoduje obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego.

Choroba stażysty

Płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe i wypadkowe) oraz na ubezpieczenie zdrowotne osób pobierających stypendium w okresie odbywania stażu jest powiatowy urząd pracy. Stażysta nie podlega natomiast ani obowiązkowo, ani dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia będzie stanowić kwota odpowiadająca wysokości pobieranego stypendium.

Stażysta zachowuje prawo do stypendium za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, za który na podstawie odrębnych przepisów pracownicy zachowują prawo do wynagrodzenia lub przysługują im zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa (art. 80 ustawy). A zatem za czas choroby stażysta nie otrzyma świadczeń związanych z chorobą, np. zasiłku chorobowego, lecz zachowa prawo do pełnego stypendium, wypłacanego przez starostę.

Okres stażu a uprawnienia pracownicze

Staż choć nie jest stosunkiem pracy, a jedynie formą aktywizacji zawodowej, będzie wpływał na przyszłe zatrudnienie i uprawnienia pracownicze. Czas pobierania stypendium w trakcie stażu wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych. Ponadto czas ten jest także okresem składkowym w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z FUS (art. 79 ust. 1 ustawy).

Natomiast okresów pobierania stypendium nie wlicza się do:

• okresów wymaganych do nabycia prawa i długości okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych,

• okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego, oraz

• stażu pracy określonego w odrębnych przepisach, wymaganego do wykonywania niektórych zawodów.

Warto dodać, że niewykorzystane przez stażystę dni wolne nie wpływają na wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego mu w trakcie późniejszego zatrudnienia.

Podstawa prawna:

• art. 2 ust. 1 pkt 34, art. 53 ust. 1, 2 i 6, art. 79 ust. 1, art. 80 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (DzU z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.),

• § 7 ust. 1 rozporządzenia z 24 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu oraz przygotowania zawodowego w miejscu pracy (DzU nr 185, poz. 1912).