REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Polska regularnie narusza prawa pracownicze! Światowy ranking dot. prawa pracy

Kinga Piwowarska
Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie oraz Rzecznik Akademicki ds. równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji. Specjalizuje się w prawie pracy, zabezpieczeniu społecznym oraz administracyjnoprawnych aspektach związanych z pracą i pomocą socjalną.
Polska regularnie narusza prawa pracownicze. Światowy ranking dot. prawa pracy
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Prawo pracy ciągle się zmienia. Jeszcze w kwietniu 2023 r. weszła w życie duża nowelizacja, implementująca dyrektywy europejskie. Prawo prawem…, ale czy w Polsce rzeczywiście są przestrzegane prawa pracownicze? Okazuje się w światowym rankingu Polska nie wypada dobrze. Wyprzedzają nas kraje Azji czy Afryki. Dlaczego Polska otrzymała ocenę 3 na 5? Czym jest ITUC - International Trade Union Confederation? I co pokazują badania w zakresie przestrzegania zbiorowych praw pracowniczych? 

rozwiń >

Czym jest ITUC - International Trade Union Confederation?

 ITUC - International Trade Union Confederation to Międzynarodowa Konfederacja Związków Zawodowych (dalej: ITUC). Jest konfederacją krajowych ośrodków związkowych, z których każdy łączy związki zawodowe w danym kraju. To globalny głos ludzi pracy na całym świecie. ITUC reprezentuje 200 milionów pracowników w 163 krajach i ma 332 filie krajowe.  Przez ITUC zostały przeprowadzone badania (na skutek danych zebrany od różnych organizacji związkowych reprezentujących osoby zatrudnione), w których określono czy w danym kraju są przestrzegane prawa pracownicze, szczególnie w zakresie zbiorowego prawa pracy (tj. m.in. prawa do strajków, do rokowań, do zawierania układów zbiorowych pracy). Następnie oceniono w skali od 1 do 5 w jakim stopniu realizowane są te prawa.

REKLAMA

REKLAMA

Globalny Indeks praw pracowniczych

Globalny indeks praw pracowniczych ITUC przedstawia najgorzej i najlepiej oceniane kraje na świecie pod względem przestrzegania praw pracowników, szczególnie w zakresie praw zbiorowych. ITUC ocenił 148 krajów w skali od 1 do 5+ pod względem stopnia poszanowania praw pracowniczych. Naruszenia są rejestrowane każdego roku od kwietnia do marca. Informacje o naruszeniach praw pracowniczych w krajach są publikowane przez cały rok w badaniu ITUC

Dokumentowanie naruszeń

ITUC dokumentuje naruszenia uznanych międzynarodowo zbiorowych praw pracowniczych przez rządy i pracodawców. Metodologia opiera się na standardach podstawowych praw w pracy, w szczególności prawa do wolności zrzeszania się, prawa do rokowań zbiorowych i prawa do strajku - czyli kolektywnych praw pracowniczych, w ramach zbiorowych stosunków pracy.

Kwestionariusze są wysyłane do 331 związków krajowych w 163 krajach w celu zgłaszania naruszeń praw pracowniczych poprzez wskazanie odpowiednich szczegółów. Jak podkreśla ITUC celem zebrania wiarygodnych informacji odbywają się regionalne spotkania z ekspertami ds. praw człowieka i związkowymi, podczas których kwestionariusz jest rozpowszechniany, wyjaśniany i wypełniany. Prawnicy analizują ustawodawstwo krajowe i identyfikują przepisy czy zdarzenia społeczne, które nie chronią odpowiednio uznanych na szczeblu międzynarodowym zbiorowych praw pracowniczych. Metodologia badań opiera się na standardach praw podstawowych w pracy, opartych na międzynarodowym prawie dotyczącym praw człowieka, w szczególności na Konwencjach MOP nr 87 i 98, a także na orzecznictwie i wypracowanym mechanizmie nadzorczym przez Międzynarodową Organizację Pracy.

REKLAMA

Publikacja naruszeń w ankiecie ITUC i skala ocen

Udokumentowane informacje są podsumowywane i konsolidowane przez pracowników ITUC. Tekst pod każdym krajem w ankiecie ITUC jest porównywany z listą 97 wskaźników pochodzących z konwencji MOP i orzecznictwa i przedstawia naruszenia praw pracowniczych w prawie i w praktyce. Kraj otrzymuje punkt za każdym razem, gdy informacja tekstowa odpowiada wskaźnikowi. Każdy punkt ma wartość 1. Po zakodowaniu tekstu dla kraju, liczba punktów jest sumowana, aby określić łączny wynik.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Kraje są oceniane w skali od 1 do 5+ w zależności od przestrzegania przez nie zbiorowych praw pracowniczych. Istnieje pięć ocen, przy czym 1 to najwyższa ocena, a 5+ to najgorsza ocena, jaką może uzyskać dany kraj. Poziom rozwoju gospodarczego, wielkość czy położenie kraju nie są brane pod uwagę, ponieważ prawa podstawowe są uniwersalne i pracownicy we wszystkich częściach świata muszą mieć do nich dostęp. Wysoko oceniany klaster oznacza, że pracownicy w kraju nie mają prawa do swojego zbiorowego głosu z powodu niezagwarantowania praw przez rząd.

Opis ocen

1 Sporadyczne naruszenia praw - Zbiorowe prawa pracownicze są generalnie gwarantowane. Pracownicy mogą swobodnie zrzeszać się i wspólnie bronić swoich praw z rządem i/lub firmami oraz mogą poprawiać swoje warunki pracy poprzez rokowania zbiorowe. Naruszenia wobec pracowników nie są nieobecne, ale nie występują regularnie.

2 Powtarzające się naruszenia praw - Kraje z oceną 2 mają nieco słabsze zbiorowe prawa pracownicze niż kraje z oceną 1. Niektóre prawa są wielokrotnie atakowane przez rządy i/lub przedsiębiorstwa i osłabiają walkę o lepsze warunki pracy.

3 Regularne naruszenia praw - Rządy i/lub przedsiębiorstwa regularnie ingerują w zbiorowe prawa pracownicze lub nie gwarantują w pełni ważnych aspektów tych praw. Istnieją braki w prawie i/lub pewnych praktykach, które umożliwiają częste naruszenia.

4 Systematyczne łamanie praw - Pracownicy w krajach z oceną 4 zgłaszali systematyczne naruszenia. Rząd i/lub przedsiębiorstwa są zaangażowane w poważne działania mające na celu stłumienie zbiorowego głosu pracowników, zagrażając tym samym prawom podstawowym.

5 Brak gwarancji praw - Kraje z oceną 5 są najgorzej ocenianymi krajami na świecie pod względem przestrzegania prawa pracy. Chociaż ustawodawstwo może określać pewne prawa, pracownicy faktycznie nie mają dostępu do tych praw i dlatego są narażeni na reżimy autokratyczne i nieuczciwe praktyki pracy.

5+ Brak gwarancji praw ze względu na załamanie się praworządności - Pracownicy w krajach z oceną 5+ mają równie ograniczone prawa jak w krajach z oceną 5. Jednak w krajach z oceną 5+ wiąże się to z dysfunkcjami instytucji w wyniku konfliktów wewnętrznych i/lub okupacji wojskowej. W takich przypadkach krajowi domyślnie przypisywana jest ocena 5+.

Dlaczego Polska otrzymała ocenę 3? Czyli: regularne naruszanie praw pracowniczych?

Według raportu ITUC, generalnie w Polsce są zagwarantowane prawa pracownicze, jednak nie są one przestrzegane, a wręcz są regularnie naruszane. ITUC opierał się na tym, że są przepisy gwarantujące: wolność zrzeszania się / prawo do organizowania się. Zdaniem ITIC wprawdzie prawo zakazuje dyskryminacji związków zawodowych, ale nie zapewnia odpowiednich środków ochrony przed nią.

 Na czym polegają ograniczenia prawa pracowników do tworzenia wybranych przez siebie organizacji i przystępowania do nich? Istnieje jednolity system związków zawodowych narzucony przez prawo lub system zakazujący lub ograniczający organizowania się na określonym poziomie (przedsiębiorstwo, przemysł i/lub sektor, regionalny i/lub terytorialny, krajowy). Jednolity system związkowy dotyczy policjantów, straży granicznej i straży w zakładach karnych, członków Państwowej Straży Pożarnej oraz pracowników Najwyższej Izby Nadzoru. Strażacy Państwowej Służby Pożarniczej mogą zostać członkami związku zawodowego na zasadach ogólnych, ale strażacy powołani na swoje stanowisko nie mogą pełnić funkcji związkowych. Istnieją więc kategorie pracowników, którym zakazano lub ograniczono tworzenie związków zawodowych lub przystępowanie do nich lub sprawowanie funkcji związkowych - członkowie tzw. "wysokich stanowisk" w służbie cywilnej, np. dyrektorzy i zastępcy dyrektorów w instytucjach służby cywilnej lub w ministerstwach, nie mogą pełnić funkcji związkowych. Mogą jednak zostać członkami związków zawodowych.

Oceniono również prawo do rokowań zbiorowych. Ponownie ITUC stwierdził, że istnieją ograniczenia lub zakaz rokowań zbiorowych w niektórych sektorach, np. inni urzędnicy służby cywilnej i pracownicy publiczni - kluczowi urzędnicy służby cywilnej, mianowani lub wybrani pracownicy organów państwowych i samorządowych, sędziowie sądowi i prokuratorzy nie mają prawa do rokowań zbiorowych.

Prawo do strajku - ITUC wskazało, że istnieją bariery dla legalnych akcji strajkowych. Podkreślono obowiązek zachowania nadmiernego kworum lub uzyskania nadmiernej większości głosów w głosowaniu w sprawie strajku. W przypadku strajku na poziomie przedsiębiorstwa co najmniej 50% pracowników musi głosować za strajkiem. W przypadku strajku na poziomie branżowym 50% pracowników w przedsiębiorstwach objętych proponowanym strajkiem musi głosować za jego przyjęciem. Przed ogłoszeniem legalnego strajku związek musi zorganizować głosowanie z udziałem wszystkich zainteresowanych pracowników, a nie tylko członków związków zawodowych.

Obowiązkowe odwołanie się do arbitrażu, lub do długich i złożonych procedur poprzedzających strajk. Obowiązkowe procedury pojednawcze i mediacyjne trwające co najmniej 14 dni muszą zostać wyczerpane, zanim będzie można ogłosić legalny strajk. Jednakże w trakcie rozstrzygania sporu można zarządzić ostrzeżenie trwające maksymalnie dwie godziny, jeżeli istnieje uzasadnione przekonanie, że ugoda nie zostanie osiągnięta. Regularny strajk może być również zorganizowany bez przestrzegania tych procedur, jeżeli postępowanie pojednawcze i mediacja staną się niemożliwe z powodu bezprawnego zachowania pracodawcy lub jeśli pracodawca zwolni urzędnika związkowego, który reprezentuje pracowników w sporze. Związek zawodowy musi ogłosić strajk z pięciodniowym wyprzedzeniem.

Ograniczenia lub zakaz strajków w niektórych sektorach. W Polsce obowiązują zdanie ITUC nieuzasadnione ograniczenia dla "urzędników państwowych". Prawa do strajku nie mają osoby zatrudnione w administracji państwowej i samorządowej, sądach i prokuraturach, a także w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, w jednostkach policji, sił zbrojnych, służby więziennej, straży granicznej, celnej i straży pożarnej (art. 78 ust. 3 ustawy o służbie cywilnej: członkowi korpusu służby cywilnej nie wolno uczestniczyć w strajku lub akcji protestacyjnej zakłócającej normalne funkcjonowanie urzędu). Te grupy pracowników muszą stosować alternatywne formy protestu.

Ponadto, do ITUC oddziały polskiego krajowego centrum związkowego NSZZ Solidarność zgłaszały poważne naruszenia praw związkowych w wielu firmach handlu detalicznego, w tym zwolnienia liderów i członków związków zawodowych, dyskryminację przedstawicieli i członków związków zawodowych, marginalizację roli związków zawodowych, lekceważenie praw związkowych, ograniczony i utrudniony dostęp do pracowników oraz brak prawdziwego dialogu i konsultacji. Znaczna część sektora detalicznego w kraju jest zdominowana przez korporacje międzynarodowe, ale nie ma jednego układu zbiorowego z międzynarodowymi korporacjami. Do największych detalistów działających w Polsce należą Amazon, Auchan, Carrefour, Castorama, H&M, Jysk, Lidl i Metro.

To wszystko wpłynęło na ocenę 3 za 2022 r. chociaż i 2021 też była to ocena 3. Czy prawo pracy, szczególnie zbiorowe (w zakresie strajków, układów zbiorowych, rokowań) zmienia się na lepsze…? Trudno powiedzieć.

Jakie kraje wyprzedzają Polskę pod kątem niełamania praw pracowniczych?

Pod katem przestrzegania praw pracowniczych wyżej niż Polska zostało ocenionych wiele krajów, nawet z Afryki czy Azji. W skali badań lepiej od Polski wypadają poniżej kraje, które otrzymały ocenę 2: Barbados, Kongo (Republika), Kostaryka, Chorwacja, Czechy, Dominikana, Estonia, Francja, Ghana, Izrael, Japonia, Łotwa, Litwa, Malawi, Mołdawia, Czarnogóra, Namibia, Holandia, Nowa Zelandia, Portugalia, Singapur, Słowacja, Hiszpania, Szwajcaria, Tajwan, Togo, Urugwaj.

W jakich krajach najbardziej przestrzega się praw pracowniczych?

Oczywiście w krajach skandynawskich najbardziej przestrzega się praw pracowniczych, dodatkowo jeszcze kilka innych państw z Europy zostało ocenionych na najwyższą ocenę, czyli 1: Austria, Dania, Finlandia, Niemcy, Islandia, Irlandia, Włochy, Norwegia, Szwecja.

Jakie kraje są najgorzej oceniane?

W jakich krajach wystawiono ocenę: 5+, tj. brak gwarancji praw ze względu na załamanie się praworządności. Kraje z najgorszą oceną, to gównie kraje Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, są to: Afganistan, Burundi, Republika Środkowoafrykańska, Libia, Myanmar, Palestyna, Somalia, Sudan Południowy, Syria, Jemen.

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Kiedy jesień utrudnia pracę na wysokości. Jakie są najczęstsze zagrożenia?

Jesień nie wprowadza nowych kategorii zagrożeń związanych z pracą na wysokości, ale w istotny sposób zmienia warunki, w których te zagrożenia występują. Wilgoć, mokre i zanieczyszczone powierzchnie, zalegające liście, ograniczona widoczność, silny wiatr oraz spadek temperatury mogą sprawić, że stanowisko, które latem było stosunkowo łatwe do bezpiecznego zorganizowania, jesienią wymaga dodatkowych działań. Z punktu widzenia bezpieczeństwa kluczowe znaczenie ma zatem nie tylko jakość sprzętu chroniącego przed upadkiem, lecz także właściwa ocena warunków środowiskowych, organizacja pracy i bieżące reagowanie na ich zmianę.

Płatności elektroniczne w portalu eZUS i mZUS dla Płatnika

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że w portalu eZUS, tak jak w aplikacji mobilnej mZUS dla Płatnika, można już opłacać należności z tytułu składek drogą elektroniczną. W przyszłości będzie można też opłacać składki BLIK-iem. Sprawdź, w jakich bankach można zrobić przelew!

Przykłady działań prewencyjnych pracodawcy dot. mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników

W związku z wejściem w życie nowych przepisów Kodeksu pracy dotyczących mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników pracodawcy mają konkretne obowiązki, które mają przeciwdziałać niepożądanym zjawiskom. Podajemy konkretne przykłady działań prewencyjnych.

Zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową? Sprawdź, jak przygotować stanowisko pracy

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 884, 1102, dalej jako: ustawa) reguluje najważniejsze kwestie dotyczące wsparcia osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Ustawa określa prawa, obowiązki zatrudnionych i zatrudniających jak i procedury odbywające się przed różnymi organami. Jeśli zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową lub jesteś osobą z taką niepełnosprawnością warto wiedzieć, jak powinno być przygotowane stanowisko pracy.

REKLAMA

Kodeksowe zmiany w mobbingu 2026-2027. Jak stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie? Formalna procedura już nie wystarczy

Kodeksowe zmiany w mobbingu weszły w życie 5 listopada 2026 r., ale część obowiązków należy spełnić do 5 maja 2027 r. W nowym porządku prawnym sama formalna procedura już nie wystarczy. Przyjęte rozwiązania muszą rzeczywiście funkcjonować w organizacji. Jak zatem stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie?

Do 16 listopada 2026 r. na kontach w PPK pojawi się wpłata powitalna od państwa. W jeden miesiąc do programu dołączyło ponad 53 tys. osób

Popularność oszczędzania w PPK rośnie. Tylko w jeden miesiąc, w październiku, do programu dołączyło ponad 53 tys. osób. Do dnia 16 listopada 2026 r. na kontach pojawi się wpłata powitalna w wysokości 250 zł.

Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca to rozumie? Ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia

Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca rozumie rodziców? Z danych GUS wynika, że ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia, a nagłe sytuacje wymagające obecności mamy lub taty to konieczność przerwania pracy, nawet najbardziej wymagających projektów.

Ważna granica 6 miesięcy zatrudnienia pracownika tymczasowego. Wówczas pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także na żądanie

Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego pracownika tymczasowego są odmienne od generalnych reguł prawa pracy. Ważna jest tutaj granica 6 miesięcy zatrudnienia. Od tego momentu pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także 4 dni na żądanie pracownika. Co pracodawca powinien ustalić z agencją pracy tymczasowej? Kto udziela dni wolnych, a kto wypłaca ekwiwalent?

REKLAMA

Zanim przyjdzie PIP. Kim jest społeczny inspektor pracy i jakie ma uprawnienia?

Społeczna inspekcja pracy kontroluje przestrzeganie całego prawa pracy, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów bhp. Choć podlega zakładowym organizacjom związkowym, a nie pracodawcy, to dzięki stałej obecności w zakładzie społeczny inspektor pracy może wykryć zagrożenia i uchybienia, zanim zrobi to inspektor PIP. Wyjaśniamy, jakie uprawnienia ma społeczna inspekcja pracy (SIP), czym różni się od Państwowej Inspekcji Pracy i czego pracodawca może od niej oczekiwać.

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie bez składek ZUS. Jakie warunki musi spełnić pracodawca?

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie na każdego pracownika bez składek ZUS. Kiedy i jakie posiłki dla pracowników zwolnione są ze składek ZUS? Jakie warunki musi spełnić pracodawca? Przedstawione zagadnienie i interpretacje ZUS w tym zakresie tłumaczy ekspert Marcin Stanecki.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA