Kategorie

Nagroda a premia

Katarzyna Tomaszewska
Przepisy wewnątrzzakładowe mogą przyznawać pracownikom dodatkowe składniki wynagrodzenia, takie jak premie czy nagrody. Aby jednak nie wypłacać ich co miesiąc, potrzebne są stosowne zapisy w aktach wewnętrznych.

Premia i nagroda to pojęcia często używane przez pracodawców naprzemiennie. Aby jedna z nich była naprawdę premią, czyli składnikiem, który należy się pracownikowi co miesiąc, a druga nagrodą, czyli świadczeniem nieobowiązkowym, periodycznym - w przepisach wewnątrzzakładowych trzeba to umiejętnie zapisać.

Nagroda lub premia uznaniowa

Pracodawcy, wprowadzając premię uznaniową lub nagrodę, chcą zostawić sobie pewnego rodzaju furtkę. Jej zadaniem jest z jednej strony zachęcenie pracownika do osiągania określonych rezultatów, z drugiej zaś możliwość, a nie obowiązek wypłaty dodatkowych świadczeń. Nagroda lub premia uznaniowa ma co do zasady być wypłacana według uznania pracodawcy. Od jego woli więc będzie zależało, czy pracownik ją dostanie czy nie. Dlatego też nie ma obowiązku wpisywać możliwości jej wypłaty do przepisów wewnątrzzakładowych. Takie działanie wykluczy możliwość roszczenia jej wypłaty przez pracownika. Jeżeli pracodawca chce mieć wpisany taki nieobligatoryjny składnik wynagrodzenia do aktów wewnętrznych, musi uważać, jak to robi.

Przykładowy zapis może brzmieć:

Reklama

„Dopuszcza się możliwość wypłaty nagrody/premii uznaniowej w maksymalnej wysokości 20% od miesięcznego obrotu, w zależności od sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. O jej ewentualnej wypłacie oraz wysokości będzie każdorazowo decydował kierownik działu/prezes/dyrektor”.

Niewpisywanie do przepisów wewnętrznych zasad przyznawania premii uznaniowej lub określenie jej na tyle ogólnikowo, żeby pracownik nie miał podstaw jej dochodzenia, powoduje, że pracodawca będzie mógł obniżyć jej wysokość lub niewypłacić jej wcale. Uznaniowy charakter nagrody polega na tym, że zarówno przyznanie jej pracownikowi, jak i określenie wysokości nagrody należy do zakresu swobodnego uznania zakładu pracy (wyrok SN z 8 czerwca 1977 r., I PR 175/76).

Zarzut dyskryminacji

Przyznawanie nagród czy premii uznaniowych może czasem doprowadzić do sytuacji, w której niektórzy pracownicy będą czuli się dyskryminowani. Stanie się tak, jeżeli uznaniowo będą nagradzani tylko niektórzy pracownicy, w sytuacji gdy cała załoga będzie pracowała jednakowo dobrze. Zdaniem Sądu Najwyższego uznanie (w zakresie przyznawania nagród) nie tworzy wcale ani nie uprawnia do stosowania dowolności, ani do nadużywania kompetencji, ani też - co jest oczywiste - do dyskryminowania dowolnie określonych osób i ich grup (wyrok z 19 grudnia 1990 r., I PR 170/90). Dlatego też pracodawca, przyznając nagrody, powinien zawsze dobrze wiedzieć, dlaczego jeden pracownik ją otrzyma, a drugi nie. Posiadanie takiego uzasadnienia pozwoli w razie rozprawy sądowej na odrzucenie zarzutu dyskryminacji.


Premia regulaminowa

Pracodawca może także ustalić, że w zakładzie pracy będzie przyznawana premia regulaminowa. Jej wpisanie do przepisów wewnątrzzakładowych będzie obligowało pracodawcę do wypłaty. Oczywiście będzie on do tego zobowiązany dopiero po spełnieniu przez pracownika określonych w przepisach przesłanek. Dlatego warto, aby wytyczne do uzyskania takiego świadczenia były możliwie jak najdokładniej ustalone. Określenie wymogów, które musi spełnić pracownik, a następnie spełnienie ich przez podwładnego będzie zawsze skutkowało obowiązkiem wypłaty dodatkowego wynagrodzenia. Przy wpisaniu premii uznaniowej do regulaminu wynagradzania czy umowy nie będzie mogło być mowy o uznaniowym jej przyznawaniu. Pracownik po spełnieniu określonych wymogów będzie mógł zawsze dochodzić wypłaty należnych mu świadczeń. W wyroku z 30 marca 1977 r. Sąd Najwyższy orzekł, że premia stanowi część wynagrodzenia za pracę, prawo podmiotowe do żądania premii zaś powstaje wówczas, gdy odpowiednie akty przewidują z góry skonkretyzowane i zobiektywizowane wskaźniki premiowania, a wskaźniki te zostały przez pracownika spełnione.

WAŻNE!

Premia wpisana do regulaminu wynagradzania oraz określenie sytuacji, w których będzie ona przysługiwała pracownikowi, zawsze będzie premią regulaminową niezależnie od sposobu jej nazwania.

Przykład

Pracodawca dodał do regulaminu wynagradzania następujący zapis: „Wprowadza się premię uznaniową w wysokości maksymalnie 500 zł, jeżeli sprzedaż towarów w danym okresie obrotowym przekroczy o co najmniej 20% oczekiwaną wysokość. Każdorazowo o jej ewentualnej wypłacie oraz wysokości będzie decydować dyrektor działu”. Mimo nazwania premii uznaniową pracownicy, którzy w danym okresie obrotowym przekroczą o 20% oczekiwaną wysokość sprzedaży, będą mogli dochodzić obowiązku jej wypłacenia. W regulaminie wpisane bowiem zostało, za co i którzy pracownicy są co miesiąc do premii uprawnieni.


Premia a inne składniki wynagrodzenia

Sposób określenia premii czy nagrody w przepisach wewnątrzzakładowch ma wpływ nie tylko na „bieżącą” pensję, ale również na inne świadczenia wypłacane pracownikami.

Przyznanie premii regulaminowej będzie miało wpływ m.in. na wysokość:

  • wynagrodzenia urlopowego,
  • ekwiwalentu za urlop,
  • „trzynastki”,
  • odprawy z tytułu zwolnień grupowych.

Jeżeli pracodawca określi zasady przyznawania premii, będzie ją musiał wziąć pod uwagę przy obliczaniu wyżej wymienionych składników.

W razie braku jej comiesięcznego przyznawania składnik taki nie będzie uwzględniany.

W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008 r. (SK 16/06) zasady uwzględniania premii w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego uległy zmianie. Obecnie przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się tych składników wynagrodzenia, których postanowienia układów zbiorowych pracy lub przepisy o wynagradzaniu nie przewidują zmniejszania za okres pobierania zasiłku. Zgodnie z tym w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego należy uwzględniać składniki wynagrodzenia, od których uiszczono składkę na ubezpieczenie chorobowe z wyłączeniem tych składników, co do których obowiązujące przepisy płacowe zawierają jednoznaczne postanowienia o zachowywaniu przez pracownika prawa do tego składnika wynagrodzenia za okres pobierania zasiłku. Jeżeli zatem - zgodnie z przepisami wewnątrzzakładowymi obowiązującymi w danym zakładzie - premia jest pomniejszana za okresy pobierania zasiłków, to należy ją uwzględnić w podstawie wymiaru zasiłku.

Podstawa prawna:

- z 8 czerwca 1977 r. (I PR 175/76, niepubl.),

- z 30 marca 1977 r. (I PRN 26/77, PiZS 1978/8/80),

- z 19 grudnia 1990 r. (I PR 170/90, OG 1991/3/64),

  • wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008 r. (SK 16/06, DzU nr 119, poz. 771).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?