Kategorie

Przy potrąceniach z wynagrodzeń odliczamy składkę zdrowotną

Izabela Nowacka
Izabela Nowacka
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy o ochronie wynagrodzenia za pracę, potrąceń z wynagrodzenia pracownika dokonuje się po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczkę na podatek dochodowy. Jak wynika z najnowszej interpretacji Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, nie jest to pełny katalog obowiązkowych odliczeń. Przy wyliczaniu kwoty wolnej należy bowiem uwzględnić także składkę na powszechne ubezpieczenie zdrowotne.

Z wynagrodzenia za pracę potrąca się należności określone w przepisach. Pracodawca może jednak potrącać te kwoty dopiero po odliczeniu z wynagrodzenia obowiązkowych danin na rzecz budżetu państwa, a więc składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez pracownika oraz zaliczki na podatek dochodowy. Z uwagi na to, że w Kodeksie pracy nie wymieniono wśród tych odliczeń składki na ubezpieczenie zdrowotne, istniały spory, czy ustalając podstawę do potrąceń należy ją również odliczać, czy nie. Pracodawcy mieli z tym duży problem, gdyż spotykali się z różnymi opiniami. Jedni eksperci byli za stosowaniem przepisu Kodeksu pracy zgodnie z jego literalnym brzmieniem, czyli bez odliczania składki zdrowotnej, inni z kolei uważali, że trzeba ją odjąć, skoro stanowi obowiązkowe obciążenie wynagrodzenia pracownika. Co prawda, częściowo, bo w wysokości 7,75%, składka ta podlega odliczeniu od zaliczki na podatek, ale pozostałe 1,25% jest odliczane z dochodu pracownika.

Zdaniem ministerstwa

Powyższy problem rozstrzygnęło Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w piśmie z 16 października 2007 r. Departament Prawa Pracy MPiPS wyjaśnił: „Przepisy art. 87 Kodeksu pracy są wyrazem realizacji ochronnej funkcji prawa pracy w części dotyczącej wynagrodzenia za pracę. Przepisy te enumeratywnie wymieniają należności i określają kwoty, jakie może potrącić pracodawca z wynagrodzenia pracownika. Ograniczenie to dotyczy potrąceń dokonywanych przez pracodawcę i nie obejmuje obowiązkowych odliczeń, o których mowa w tym przepisie, wynikających z innych ustaw”.

Zdaniem departamentu obowiązkowe odliczenia, o których mowa w art. 87 k.p., obejmują nie tylko składki na ubezpieczenia społeczne i zaliczkę na podatek dochodowy, ale także składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Obowiązek odliczenia z wynagrodzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych jest nałożony na pracodawcę na podstawie:

• art. 46 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.),

• art. 85 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU nr 210, poz. 2135 ze zm.),

• art. 31 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.).

W odróżnieniu od składek na ubezpieczenia społeczne, składka zdrowotna, na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlega podatkowej kompensacji - tj. odliczeniu od kwoty indywidualnie ustalonej zaliczki na podatek dochodowy - do wysokości odpowiadającej 7,75% podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Oznacza to, że ze składki zdrowotnej, wynoszącej 9% podstawy wymiaru składki, część wynosząca 1,25% podstawy wymiaru jest finansowana bezpośrednio przez pracownika i tym samym pomniejsza kwotę należną do wypłaty dla pracownika. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłaca osoba podlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu, natomiast pracodawca występuje w roli płatnika.”

Różnice między podstawą dokonywania przymusowych potrąceń (bez zgody pracownika), obliczoną z pominięciem składki zdrowotnej, a ustaloną z jej uwzględnieniem pokażemy na dwóch przykładach. Załóżmy, że wynagrodzenie pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy wynosi 2500 zł brutto.

PRZYKŁAD 1

Bez uwzględniania składki zdrowotnej:

2500 zł × 9,76% = 244 zł - składka emerytalna,

2500 zł × 1,5% = 37,50 zł - składka rentowa,

2500 zł × 2,45% = 61,25 zł - składka chorobowa.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne (13,71%) = 342,75 zł.

2500 zł - 342,75 zł = 2157,25 zł,

2157,25 zł - 111,25 zł (podstawowe koszty uzyskania przychodów) = 2046 zł - podstawa opodatkowania.

(2046 zł × 19%) - 48,90 zł = 339,84 zł - zaliczka na podatek dochodowy.

Kwota wynagrodzenia, od której dokonuje się potrąceń: 2500 zł - 342,75 zł - 339,84 zł = 1817,41 zł.

PRZYKŁAD 2

Z uwzględnieniem składki zdrowotnej:

2500 zł × 9,76% = 244 zł - składka emerytalna,

2500 zł × 1,5% = 37,50 zł - składka rentowa,

2500 zł × 2,45% = 61,25 zł - składka chorobowa.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne (13,71%) = 342,75 zł.

2500 zł - 342,75 zł = 2157,25 zł - podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne,

2157,25 zł × 9% = 194,15 zł - składka zdrowotna należna do ZUS.

2157,25 zł × 7,75% = 167,19 zł - składka zdrowotna podlegająca odliczeniu od zaliczki na podatek dochodowy.

2157,25 zł - 111,25 zł (podstawowe koszty uzyskania przychodów) = 2046 zł - podstawa opodatkowania.

(2046 zł × 19%) - 48,90 zł = 339,84 zł - zaliczka na podatek dochodowy.

339,84 zł - 167,19 zł = 172,65 zł; po zaokrągleniu do pełnych złotych 173 zł - zaliczka na podatek dochodowy podlegająca wpłacie do urzędu skarbowego.

Podstawa potrąceń: 2500 zł - 342,75 zł - 173 zł - 194,15 zł = 1790,10 zł.

Z pierwszego przykładu wynika, że gdyby nie odejmować składki zdrowotnej, podstawa do potrąceń jest wyższa. Jednak zgodnie z przytoczonym wyżej wyjaśnieniem MPiPS prawidłowy jest drugi sposób ustalania podstawy do dokonywania potrąceń.


Kwoty wolne od potrąceń nie dla wszystkich takie same

Pracodawca uszczuplając wynagrodzenie pracownika musi pozostawić mu pewną część środków na życie zagwarantowaną przez prawo pracy. Pracownik zawsze otrzyma przynajmniej kwotę wolną od potrąceń, której nie można naruszyć. Do wyjątków należy sytuacja, gdy są potrącane alimenty - wówczas nie ma kwoty wolnej od potrąceń, ale pracownikowi nie można potrącić więcej niż 3/5 wynagrodzenia.

Wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

• minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,

• 75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,

• 90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potrącaniu kar pieniężnych.

Kwota wolna zmienia się wraz ze zmianą minimalnego wynagrodzenia za pracę, kosztów uzyskania przychodów oraz kwoty zmniejszającej podatek.

Kwota wolna od potrąceń nie musi być bezwzględnie taka sama dla wszystkich pracowników. Inna obowiązuje dla osób, które złożyły pracodawcy oświadczenie PIT-2 pozwalające na comiesięczne pomniejszanie zaliczki na podatek o kwotę wolną w podatku, a inna dla osób, które takiego oświadczenia nie złożyły. Na kwotę wolną od potrąceń będą miały również wpływ stosowane koszty uzyskania przychodów (zwykłe lub podwyższone).

Trzeba tu również wspomnieć o osobach, które podejmują zatrudnienie po raz pierwszy i otrzymują 80% minimalnego wynagrodzenia w pierwszym roku pracy. W 2008 r. jest to 900,80 zł. Dla nich kwotę wolną od potrąceń liczy się właśnie od tego wynagrodzenia.

Kwoty wolne od potrąceń w 2008 r.

Wpływ na wysokość kwoty wolnej mają takie elementy, jak zryczałtowane koszty uzyskania przychodów oraz kwota zmniejszająca podatek, tzw. kwota wolna od podatku. W 2008 r. kwota wolna od potrąceń została podwyższona także na skutek obniżki składki rentowej do 1,5% po stronie pracownika.

W 2008 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 1126 zł dla osób zatrudnionych na pełny etat. Podstawowe miesięczne koszty uzyskania przychodów to 111,25 zł, a kwota zmniejszająca podatek - 48,90 zł. Składka zdrowotna pozostała bez zmian i wynosi 9%. Odliczeniu od zaliczki na podatek dochodowy podlega tylko 7,75% podstawy jej wymiaru. Obciążenie pracownika z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynosi łącznie 13,71%. Znając te parametry można wyznaczyć kwotę wolną od potrąceń:

1126 zł × 9,76% = 109,90 zł - składka emerytalna,

1126 zł × 1,5% = 16,89 zł - składka rentowa,

1126 zł × 2,45% = 27,59 zł - składka chorobowa.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne (13,71%) - 154,38 zł.

1126 zł - 154,38 zł = 971,62 zł - podstawa składki zdrowotnej,

971,62 zł × 9% = 87,45 zł - składka zdrowotna należna do ZUS,

971,62 zł × 7,75% = 75,30 zł - składka zdrowotna podlegająca odliczeniu od zaliczki na podatek,

971,62 zł - 111,25 zł (kup) = 860,37 zł; po zaokrągleniu 860 zł - podstawa opodatkowania.

(860 zł × 19%) - 48,90 zł = 114,50 zł - zaliczka na podatek dochodowy,

114,50 zł - 75,30 zł = 39,20 zł; po zaokrągleniu 39 zł - zaliczka na podatek dochodowy należna do US.

Do wypłaty: 1126 zł - (154,38 zł + 87,45 zł + 39 zł) = 845,17 zł.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty wolne ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

Pytania i odpowiedzi

(?) Ile wynosi kwota wolna od potrąceń na pokrycie świadczeń niealimentacyjnych dla osoby w pierwszym roku pracy?

Kwota ta wynosi 690,34 zł, co wynika z następujących obliczeń:

900,80 zł × 9,76% = 87,92 zł,

900,80 zł × 1,5% = 13,51 zł,

900,80 zł × 2,45% = 22,07 zł.

Razem składki na ubezpieczenia społeczne: 123,50 zł.

900,80 zł - 123,50 zł = 777,30 zł,

777,30 zł × 9% = 69,96 zł,

777,30 zł × 7,75% = 60,24 zł,

777,30 zł - 111,25 zł = 666,05 zł,

(666 zł × 19%) - 48,90 zł = 77,64 zł,

77,64 zł - 60,24 zł = 17,40 zł, po zaokrągleniu podatek wynosi 17 zł.

Kwota wolna: 900,80 zł - 123,50 zł - 69,96 zł - 17 zł = 690,34 zł.

Dla osoby, która nie złożyła oświadczenia PIT-2, będzie to 641,34 zł. Jeżeli do wyliczania wynagrodzenia tej osoby stosujemy podwyższone koszty uzyskania przychodów, kwota wolna wyniesie odpowiednio: 695,34 zł z PIT-2 i 646,34 zł bez PIT-2.

• art. 87 § 1, art. 871 § 1, § 2, art. 88, art. 108 Kodeksu pracy.

Izabela Nowacka

specjalista w zakresie kadr i płac

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.