reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Wynagrodzenia > Działalność socjalna > Wyrok SN z dnia 25 sierpnia 2004 r. sygn. I PK 22/03

Wyrok SN z dnia 25 sierpnia 2004 r. sygn. I PK 22/03

1. Pracodawca, który narusza art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.) przez wydatkowanie środków z tego funduszu bez zachowania kryterium socjalnego, nie może powoływać się na klauzule generalne określone w art. 8 k.p. 2. Sąd drugiej instancji,

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, rozpoznając apelację strony powodowej, stwierdził, że Sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne, gdyż wydatkowanie przez pozwaną kwoty 40.000 zł na Fundację „P.H." i kwoty 60.057 zł na świadczenia medyczne odbyło się z naruszeniem ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy środki funduszu mogą być przeznaczone na finansowanie działalności socjalnej na rzecz osób uprawnionych do korzystania z funduszu oraz na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych. Sąd pierwszej instancji wyszedł poza dopuszczalną interpretację pojęcia działalności socjalnej. Wydatkowanie środków z funduszu socjalnego na rzecz Fundacji „P.H." nie było wydatkiem na dofinansowanie zakładowego obiektu socjalnego ani na zakładową działalność socjalną. Fundacja jest odrębnym podmiotem prawa i doszło do przekazania majątku z funduszu socjalnego (majątku pozwanej) do majątku innej osoby prawnej. Obiekt budowany przez Fundację nie będzie zakładowym obiektem socjalnym. Majątek funduszu socjalnego jest własnością pracodawcy i dlatego przekazanie jego części innemu podmiotowi nie stanowi dofinansowania zakładowego obiektu socjalnego ani rozdysponowania środków funduszu socjalnego na działalność socjalną. Definicja działalności socjalnej (art. 2 pkt 1 ustawy) nie pozwala „pomieścić w niej" wydatkowania pieniędzy na świadczenia medyczne dla pracowników, a nadto, każdorazowo obowiązuje zasada indywidualnego rozpatrywania i przyznawania świadczeń z funduszu (art. 8 ust. 1 ustawy). Dlatego Sąd Apelacyjny uznał, że wydatkowanie środków funduszu socjalnego nastąpiło niezgodnie z przepisami ustawy.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, apelacja strony powodowej nie mogła być jednak uwzględniona z uwagi na szczególne okoliczności sprawy. Sąd Apelacyjny odwołał się do art. 8 k.p. i przyjął, że zawarta w nim klauzula generalna odnosi się do systemu prawa pracy, a więc także do przepisów ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych jako jednego z elementów systemu. Powodowemu związkowi zawodowemu przysługuje prawo wystąpienia z roszczeniem o zwrot funduszowi środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy (art. 8 ust. 3). Nie można mu odmówić racji w twierdzeniu, iż wydatkowanie środków z tego funduszu niezgodnie z przepisami ustawy pozostaje takim, nawet wtedy, gdy pracodawca uzyskuje na to przyzwolenie ze strony innych związków zawodowych. Wydatkowanie środków z funduszu socjalnego pozostaje wprawdzie formalnie w niezgodzie z przepisami ustawy, to jednak, zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie jest uzasadnione stosowanie sankcji przymuszenia pracodawcy do zwrotu funduszowi środków tak wydatkowanych. Strona pozwana taką ochronę powinna uzyskać na podstawie klauzuli generalnej z art. 8 k.p. Za przyjęciem takiej oceny, według Sądu Apelacyjnego, przemawia kilka przesłanek. Pierwsza to, że cel wydatkowania spornych kwot nie odbiegał znacznie od realizacji celów, dla których przeznaczane są środki funduszu socjalnego. Odnośnie do kwoty przekazanej Fundacji „P.H." nie można nie dostrzegać, że zgodnie z art. 9 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, pracodawcy mogą prowadzić wspólną działalność socjalną na warunkach określonych w umowie. Umowa ta ma określać przedmiot wspólnej działalności i zasady jej prowadzenia. Fundacja „P.H." takim partnerem do umowy jako pracodawca nie była, ale to rozwiązanie ustawy pokazuje możliwość „wyjścia z środkami funduszu poza zakres podmiotowy jednego pracodawcy". Sąd Apelacyjny uznał, że „nie wydaje się być uzasadnione trwanie przy twierdzeniu, że w ostatecznej ocenie wykorzystanie funduszu zgodnie z wolą uprawnionych nie powinno być brane pod uwagę". Powodowy związek zawodowy nie wypowiedział się w ogóle co do akceptacji celu, który Fundacja realizuje. Celem Fundacji jest inicjowanie, organizowanie i prowadzenie działalności na rzecz wszechstronnej pomocy emerytom, rencistom i osobom niepełnosprawnym z w. wyższych uczelni oraz członkom ich rodzin. Poza formalnym zarzutem, powodowy związek nie zakwestionował intencji i konkretnego wykorzystania kwoty przekazanej Fundacji na budowę części rehabilitacyjnej w Ośrodku Seniora Wyższych Uczelni W. Nadto, jeżeli spojrzy się na koszty tego przedsięwzięcia, to okazuje się, że przekazana kwota stanowi jedynie niewielką część kosztów inwestycji. Nie może być też kwestionowane, że ośrodek ten służyć będzie w istocie jako obiekt działalności socjalnej pracownikom i emerytom, nie tylko zamieszkałym w ośrodku. To wszystko pokazuje zdaniem Sądu Apelacyjnego, iż przy określonym spożytkowaniu środków uzyskanych z funduszu socjalnego, jedynie powodowy związek zawodowy „postawił dylemat", czy w sprawie przeważyć ma formalne rozstrzygnięcie, czy też nie powinien zostać uwzględniony w niej cel wydatkowania środków funduszu, z korzyścią dla pracowników i emerytów. Podobnie świadczenia medyczne, choć przedmiotowo nie mieszczą się w zakresie działalności socjalnej, to nie powinno być wątpliwości, że są to świadczenia zbliżone do świadczeń socjalnych, zwłaszcza gdy korzystanie z publicznych świadczeń zdrowotnych wymaga ich uzupełnienia dalszymi wydatkami. Drugą przesłankę przemawiającą za zastosowaniem art. 8 k.p., należy zdaniem Sądu Apelacyjnego, łączyć z udziałem podmiotów uprawnionych do dysponowania funduszem i zainteresowanych w takim jego wykorzystaniu. Jeżeli zasadę wyprowadzać z art. 8 ust. 2 ustawy, to zdania związków zawodowych i przedstawicielstwa pracowniczego nie są bez znaczenia. Rozwiązanie zawarte w tym przepisie pokazuje, że nawet przy braku zgody pomiędzy związkami zawodowymi pracodawca sam może określić te zasady. Oczywiście, że konstrukcja tego przepisu odnosi się do tworzenia regulaminu, niemniej sama w sobie jest jednocześnie punktem odniesienia do odczytania miejsca i roli związków zawodowych w decydowaniu o jego przeznaczeniu. Przenosząc to na tło sporu, nie można - według Sądu Apelacyjnego - pomijać, iż przekazanie środków na Fundację zostało uzgodnione z reprezentatywnymi związkami zawodowymi. W przypadku kwoty przeznaczonej na świadczenia medyczne inicjatywa wyszła od przedstawicielstwa pracowniczego pozwanej i spotkała się z poparciem największych związków zawodowych. Powodowy związek zawodowy także był proszony o ustosunkowanie się do propozycji wykorzystania środków funduszu na badania profilaktyczne i szczepienia ochronne. Nie zajął jednak wówczas stanowiska. Według Sądu Apelacyjnego, trzecia przesłanka to sam sposób wykorzystania spornych kwot. Choć zadysponowane kompleksowo, to nie można powiedzieć, że środki funduszu ostatecznie nie będą zaspakajać indywidualnych potrzeb uprawnionych. Wielu uprawnionych w drodze indywidualnych starań, przy spełnieniu kryterium socjalnego (art. 8 ust. 1 ustawy) mogłoby uzyskać te same środki i przeznaczyć je na zakup świadczeń medycznych, czy na wkład do Fundacji. Przekazanie środków bezpośrednio na te cele, z jednej strony gwarantuje określone ich wykorzystanie, a z drugiej to, że skorzystają z nich osoby rzeczywiście potrzebujące tych świadczeń. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, czwarta przesłanka to skala wydatków. Nic nie wskazuje, aby takie wydatkowanie środków funduszu pozostawało w konkurencji z ich przeznaczeniem na inne cele. Pozwana dysponuje niemałą kwotą funduszu socjalnego, w relacji do której sporne kwoty stanowią tylko małą część tego funduszu. Jak pokazuje bilans wykorzystania środków funduszu nie jest przy tym tak, aby pozostałe potrzeby osób uprawnionych do korzystania z funduszu nie były zaspokajane.

reklama

Czytaj także

Źródło:

Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Tarcza antykryzysowa – pomoc dla pracodawców poszkodowanych w wyniku pandemii koronawirusa (PDF)29.00 zł
reklama

Narzędzia kadrowego

reklama
reklama

POLECANE

reklama

KORONAWIRUS A PRAWO PRACY

reklama

Ostatnio na forum

reklama

Wszystko co musisz wiedzieć o PPK

reklama

Eksperci portalu infor.pl

Marek Jurkiewicz

General Manager infoPraca (Grupo Intercom).

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
reklama
reklama
reklama