Kategorie

Zbieg prawa do kilku świadczeń

Katarzyna Wojciechowska
W przypadku zbiegu prawa do kilku świadczeń wypłaca się jedno z nich – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Osoba uprawniona do więcej niż jednego świadczenia zachowuje w takim przypadku prawo wyboru świadczenia, które chce otrzymywać.

Zbieg prawa do świadczeń oznacza sytuację, w której jedna osoba spełnia warunki do otrzymania więcej niż jednego świadczenia. Od zbiegu prawa do świadczeń należy odróżnić tzw. zbieg osób do świadczenia, czyli sytuację, w której do jednego świadczenia uprawnione są dwie lub więcej osób. W takim przypadku świadczenie należne ulega podziałowi.

Świadczenia, które podlegają zbiegowi

Zbieg prawa do kilku świadczeń występuje, gdy ubezpieczony spełnia warunki do równoczesnego poboru:

  • emerytury z rentą z tytułu niezdolności do pracy i rentą rodzinną,
  • emerytury z rentą z tytułu niezdolności do pracy,
  • emerytury z rentą rodzinną,
  • renty z tytułu niezdolności do pracy z rentą rodzinną.
Reklama

W orzecznictwie wyodrębniono również zbieg uprawnień do jednego rodzaju świadczenia przyznawanego na podstawie różnych przesłanek prawnych, np. emerytury w obniżonym wieku emerytalnym oraz emerytury w wieku powszechnym (wyrok SN z 5 października 2006 r., I UK 82/06).

W razie zbiegu u jednej osoby prawa do wypłaty kilku świadczeń organ rentowy jest zobowiązany do działania z urzędu do momentu, kiedy sam zainteresowany nie złoży przeciwnego wniosku.

Reklama

W przypadku zbiegu do kilku świadczeń organ rentowy jest zobowiązany wypłacić tylko jedno z reguły wyższe świadczenie. Jednak to ubezpieczony dokonuje ostatecznej decyzji, które świadczenie chce otrzymywać. Jeżeli zażąda wypłaty niższego świadczenia, żądanie będzie musiało zostać uwzględnione. Jeśli natomiast ubezpieczony nie złoży żadnego oświadczenia w tej kwestii, organ rentowy kontynuuje wypłatę świadczenia wyższego. Ubezpieczony może w każdym czasie zażądać od organu rentowego zamiany świadczenia wypłacanego na inne, również przysługujące.

Nie oznacza to jednak, że organ rentowy powinien z urzędu badać możliwości ewentualnego zbiegu prawa do świadczenia, co do którego istnieje prawo do wypłaty, z innymi świadczeniami. Należy podkreślić, że wstrzymanie świadczenia przysługującego w zbiegu, a nieprzeznaczonego do wypłaty nie następuje od dnia, w którym powstało prawo do świadczenia wyższego (lub wybranego przez ubezpieczonego), lecz od dnia, od którego przysługuje wypłata świadczenia wyższego (lub wybranego przez ubezpieczonego).


Na podstawie obowiązujących przepisów nie jest możliwe pobieranie dwóch świadczeń jednocześnie, jak również łączenie okresów ubezpieczenia osób ubezpieczonych w celu otrzymania wyższego świadczenia emerytalnego.

W sytuacji, w której jedna z osób uprawnionych do renty rodzinnej nabędzie prawo do własnego świadczenia, wniosek złożony do organu rentowego dotyczący podjęcia wypłaty świadczenia z tytułu własnego ubezpieczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych potraktuje jako podstawę do wyłączenia jej z kręgu osób pobierających rentę rodzinną. W praktyce oznacza to, że ZUS dla pozostałych uprawnionych do renty rodzinnej ustali ponownie wysokość świadczenia z pominięciem osoby, która nabyła prawo do świadczenia z tytułu własnego ubezpieczenia.

Świadczenia niepodlegające zbiegowi

Przepisów o zbiegu prawa do świadczeń nie stosuje się, gdy osoba pobiera świadczenie emerytalne lub rentowe z polskiego systemu, a dodatkowo nabywa prawo do świadczenia zagranicznego. Odstępstwo od tej zasady może jedynie wprowadzać umowa międzynarodowa.

Zbiegiem świadczeń nie jest również nabycie przez emeryta lub rencistę uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego, dodatku dla sieroty zupełnej przez osobę uprawnioną do renty rodzinnej, jak również przyznanie zasiłku pogrzebowego.

Ustawodawca przewidział również sytuacje wyjątkowe dotyczące zbiegu prawa do świadczenia emerytalnego lub rentowego ze świadczeniem przysługującym ubezpieczonemu z innego systemu.

Świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych

Żołnierze zawodowi oraz funkcjonariusze Policji, UOP, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, SG, BOR, PSP, SW oraz członkowie ich rodzin mają możliwość nabycia świadczenia na warunkach i w wysokości określonych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, jeśli nie spełniają warunków do nabycia prawa lub utracili prawo do świadczeń określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym służb mundurowych.

Renta inwalidy wojennego i wojskowego

Inwalidzie wojennemu oraz temu inwalidzie wojskowemu, którego inwalidztwo powstało w związku ze służbą, który pobiera rentę inwalidzką i jednocześnie nabył prawo do emerytury, wypłaca się w zależności od jego wyboru: rentę powiększoną o połowę emerytury albo emeryturę powiększoną o połowę renty. Jednak w przypadku zbiegu uprawnień do emerytury oraz do renty rodzinnej po inwalidzie wojennym przysługuje tylko jedno świadczenie – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego

Ubezpieczonemu uprawnionemu do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury wypłaca się, zależnie od jej wyboru, rentę powiększoną o połowę emerytury albo emeryturę powiększoną o połowę renty.


Świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników

W razie zbiegu prawa do emerytury lub renty z FUS z prawem do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego rolników, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie.

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego

Nie ma przeszkód prawnych, aby ubezpieczony pobierający emeryturę przyznaną mu w niższym wieku emerytalnym dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze domagał się przyznania emerytury przysługującej mu w normalnym (powszechnym) wieku emerytalnym na podstawie art. 27 tej ustawy, ponieważ ze względu na odmienne przesłanki nabycia prawa do obu tych świadczeń organ ubezpieczeń społecznych powinien wydać decyzje w oparciu o różne podstawy prawne przysługujących ubezpieczonemu świadczeń emerytalnych, a następnie wypłacać świadczenie wyższe lub wybrane przez ubezpieczonego. Jeżeli ubezpieczony nie podlegał dalszemu ubezpieczeniu po nabyciu prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, to do wyliczenia jego emerytury, przysługującej mu po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, przyjmuje się kwotę bazową ostatnio przyjętą do ustalenia podstawy wymiaru emerytury w niższym wieku emerytalnym, a następnie tę «nową» emeryturę podwyższa się w ramach waloryzacji przypadających od dnia nabycia przez ubezpieczonego uprawnień emerytalnych, co sprawia, że bez nowych okresów ubezpieczenia wysokość pobieranej jednej emerytury, którą może wybrać ubezpieczony, nie zmieni się” (wyrok SN z 5 października 2006 r., I UK 82/06).

Podstawa prawna:

  • art. 95–98 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.).

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 5 października 2006 r. (I UK 82/06, niepubl.).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.