Kategorie

Wyrok SN z dnia 11 marca 2004 r. sygn. II UK 410/03

Wyrok zasądzający wynagrodzenie za okres, z którego ustalana jest podstawa wymiaru zasiłku chorobowego, ma takie samo znaczenie, jak wypłata wynagrodzenia wymagana przez art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i

Wyrok zasądzający wynagrodzenie za okres, z którego ustalana jest podstawa wymiaru zasiłku chorobowego, ma takie samo znaczenie, jak wypłata wynagrodzenia wymagana przez art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.).

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar

Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Beata Gudowska (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2004 r. sprawy z wniosku Zbigniewa S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o podstawę wymiaru zasiłku i zwrot nienależnego świadczenia, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2002 r. [...]

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Reklama

Decyzjami z dnia 29 grudnia 1999 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. stwierdził brak prawa Zbigniewa S. do zasiłku chorobowego za okres od dnia 24 marca do dnia 21 lipca 1998 r. i zobowiązał go do zwrotu wypłaconych świadczeń w kwocie 10.860 zł oraz odmówił ustalenia podstawy wymiaru zasiłków chorobowych za okres od dnia 5 maja do dnia 26 września 1999 r. od wskazanego przez pracodawcę wynagrodzenia w kwocie 5.000 zł. Organ ubezpieczeń społecznych uznał, że zasądzone wynagrodzenie nie zostało ubezpieczonemu wypłacone w rozumieniu art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru i obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego (Dz.U. Nr 19, poz. 95 ze zm.), więc nie może stanowić podstawy wymiaru świadczeń z ubezpieczenia.

Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2001 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku uwzględnił odwołanie Zbigniewa S. od decyzji w przedmiocie wymiaru zasiłku z okresu od września 1998 r. do lutego 1999 r. i zobowiązał organ ubezpieczeń społecznych do ustalenia wysokości zasiłku chorobowego za okres od dnia 5 maja do dnia 26 września 1999 r. od podstawy w kwocie 5.000 zł, a w pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Ustalił, że rada nadzorcza spółki przyznała ubezpieczonemu od dnia 22 lipca 1998 r. wynagrodzenie w tej kwocie i od niej została zadeklarowana składka na ubezpieczenie społeczne, lecz z powodu trudności finansowych wynagrodzenia nie wypłacono. Ubezpieczony dochodził jego wypłaty przez sądem i wyrokami Sądu Rejonowego w Kwidzynie z dnia 2 czerwca 1999 r. oraz z dnia 22 czerwca 1999 r. zasądzono na jego rzecz od przedsiębiorstwa Meblarskiej Spółdzielni Pracy „M.” spółki z o.o. w K. łącznie kwotę 30.000 zł tytułem wynagrodzenia za okres od października 1998 r. do marca 1999 r. Zasądzone kwoty egzekwował z nieruchomości pozwanego i w drodze licytacji nabył prawo wieczystego użytkowania działki wraz z prawem własności położonych na niej budynków. Likwidator przedsiębiorstwa „M.” zaświadczył, że wynagrodzenie należne Zbigniewowi S. za okres od września 1998 do września 1999 r., wynoszące 39.666 zł wraz z odsetkami, zostało zaliczone na poczet ceny nabycia licytowanej nieruchomości. Sąd pierwszej instancji uznał, że przedstawienie własnej wierzytelność pracownika do zaliczenia na poczet wierzytelności z tytułu ceny kupna nieruchomości należącej do pracodawcy było równoznaczne z uzyskaniem wynagrodzenia. Mając ponadto na względzie fakt naliczenia składki na ubezpieczenie społeczne, przyjął, że stanowi ono podstawę do obliczenia zasiłku z ubezpieczenia społecznego.

Reklama

Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego, obejmującą obowiązek zwrotu wcześniej pobranych zasiłków, oraz apelację organu rentowego skierowaną do części zasądzającej wyroku, stwierdziwszy, że Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i trafnie zastosował przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Podzielił pogląd tego Sądu, że wynagrodzenie za pracę, ustalone od dnia 22 lipca 1998 r. na 5.000 zł miesięcznie zostało - w rozumieniu tego przepisu -wypłacone.

Kasację od wyroku wniósł organ ubezpieczeń społecznych. Opierając ją na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 12 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, podniósł, że wzajemnego potrącenia wierzytelności nie można uznać za wypłatę wynagrodzenia w rozumieniu tego przepisu. Wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd drugiej instancji lub o jego zmianę przez oddalenie odwołania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi - zgodnie z przepisem art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres sześciu miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy lub - gdy wynagrodzenie ulega znacznemu wahaniu ze względu na charakter pracy lub zasady wynagradzania - przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres dwunastu takich miesięcy. Zasadę tę potwierdzają przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru i obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego (Dz.U. Nr 19, poz. 95 ze zm.), stanowiące, że podstawą wymiaru zasiłku chorobowego jest wynagrodzenie wypłacone pracownikowi w zakładzie pracy, w którym przysługuje zasiłek chorobowy lub wynagrodzenie osiągnięte przez pracownika w okresie sześciu lub dwunastu miesięcy zatrudnienia. Nie można więc - przy dosłownym odczytaniu tych przepisów - uchylić się od stwierdzenia, że koniecznym warunkiem ustalenia wysokości zasiłku chorobowego w kwocie odpowiadającej należnemu pracownikowi wynagrodzeniu jest dokonanie jego wypłaty.

Wniosek ten jest zresztą oczywisty, gdy zważy się, że zasiłek chorobowy stanowi świadczenie z ubezpieczenia społecznego mające zastąpić utratę wynagrodzenia spowodowaną niemożnością jego uzyskania wynikającą z niezdolności do pracy. Brak wynagrodzenia uchyla tę przesłankę ubezpieczenia, w ustawie więc ani w rozporządzeniu nie został uregulowany sposób ustalenia zasiłku w sytuacji, w której do wypłaty należnego wynagrodzenia nie doszło. W szczególnych tylko okolicznościach, w których wypłata wynagrodzenia jest wyłączona z powodu korzystania z urlopu wychowawczego lub z urlopu bezpłatnego, odbywania rehabilitacji, podczas której pobierany jest zasiłek wyrównawczy, lub odbywania czynnej służby wojskowej albo spełniania zastępczo obowiązku tej służby, jako podstawę wymiaru zasiłku przewidziane zostało wynagrodzenie miesięczne określone w umowie o pracę lub w innym akcie, na podstawie którego powstał stosunek pracy (§ 12 w związku z § 4 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia). W każdym innym wypadku nieuzyskania wynagrodzenia podstawa wymiaru zasiłku chorobowego nie może się odwoływać do tak ustalonego wynagrodzenia. Nie ma takiej możliwości w szczególności wówczas, gdy pracodawca był zobowiązany do wypłacenia wynagrodzenia, a obowiązku tego w sposób zawiniony lub z przyczyn od siebie niezależnych nie wykonał.

Brak regulacji ustawowej nasuwa wniosek, że pracownik świadczący pracę i nieuzyskujący za nią wynagrodzenia, nie może powoływać się przesłankę ubezpieczenia, czyli na utratę wynagrodzenia z powodu choroby. Wniosek taki należy ze względów zasadniczych odrzucić. Nie przyjął go zresztą organ ubezpieczeń społecznych, który z wyraźną niekonsekwencją odstąpił w tym wypadku od stanowczego wymagania wypłacenia wynagrodzenia i ustalił sporny zasiłek zgodnie z § 8 rozporządzenia, stanowiącym, że podstawa wymiaru zasiłku chorobowego z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od kwoty najniższego wynagrodzenia pracowników, ogłoszonego przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie odrębnych przepisów, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 18,71% tego wynagrodzenia. Poszukiwanie racjonalnego rozwiązania nieuregulowanej wprost kwestii zasadniczo nie było błędem, lecz w zastosowanym przez ZUS przepisie trudno odnaleźć właściwą formułę ustalenia zasiłku, gdy należne wynagrodzenie nie zostało wypłacone. Prowadzi to do wniosku, że w celu rozstrzygnięcia zagadnienia dotyczącego sposobu obliczenia zasiłku od wynagrodzenia bezspornie należnego, lecz niewypłaconego, nie należy poszukiwać odpowiedniej regulacji pozytywnej z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, lecz - przez odwołanie się do ogólnych zasad tego ubezpieczenia - stwierdzić, że podstawą uprawnienia do uzyskania zasiłku w wysokości stanowiącej ekwiwalent wynagrodzenia jest sam fakt należności wynagrodzenia wynikający z pozostawania w stosunku pracy i wykonywania zobowiązania do świadczenia pracy określonego rodzaju. Zgodnie bowiem z art. 1 w związku z art. 5 ustawy, pracownikowi, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania zatrudnienia przysługuje świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych w tej ustawie. Ustawa określa zasiłek jako odpowiednik średnich wypłat z ostatnich sześciu miesięcy, konsekwentnie więc, choć brak w niej i w wykonującym ją rozporządzeniu wskazania, co należy rozumieć przez wypłatę wynagrodzenia, to pojęcie należy wykładać na podstawie przepisów prawa cywilnego i prawa pracy.

Spełnienie zobowiązania zapłaty za uzyskaną pracę powinno być wykonane zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadami współżycia społecznego, także w sposób odpowiadający ustalonemu w tym zakresie zwyczajowi (art. 354 § 1 k.c.). Wynagrodzenie za pracę pracodawca obowiązany jest wypłacać w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa pracy; zgodnie z art. 86 § 2 k.p., w formie pieniężnej do rąk pracownika lub za jego uprzednią zgodą wyrażoną na piśmie spełnić ten obowiązek w inny sposób, np. przez przelew wynagrodzenia na konto bankowe (art. 86 § 3 k.p.). Zaniechanie wypłaty jest niewykonaniem zobowiązania z tytułu wynagrodzenia za pracę, będącego niezbywalnym prawem pracownika, którego realizacji może domagać się na drodze sądowej. Rozstrzygnięcie sporu co do prawa lub wysokości wynagrodzenia wyrokiem sądu daje pracownikowi tytuł uzyskania jego wypłaty, realizujący prawo do wynagrodzenia ze skutkiem jej dokonania. Wypłacie wynagrodzenia odpowiada w takim wypadku jego zasądzenie lub uzyskanie w drodze ugody sądowej, dające tytuł do jego wyegzekwowania. Późniejsze powodzenie egzekucji i przyjęty w jej trakcie sposób zaspokojenia roszczeń nie może mieć już istotnego znaczenia z punktu widzenia ustalenia wysokości zasiłku chorobowego, bowiem to, czy wierzyciel spełnił świadczenie przez dokonanie jego zapłaty w gotówce, przelewem lub w drodze potrącenia wzajemnych należności i tak stanowi wypełnienie ciążącego na nim zobowiązania.

Ostatecznie więc uzyskanie wyroku zasądzającego wynagrodzenie za okres, z którego ustalana jest podstawa wymiaru zasiłku chorobowego, ma takie samo znaczenie, jak jego wypłacenie, wymagane w przepisie art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z tytułu choroby i macierzyństwa, wynagrodzenie bowiem uzyskane przez pracownika wlicza się do podstawy wymiaru świadczeń bez względu na to, czy zostanie wypłacone przez zakład pracy w normalnym trybie wypłat, czy też wyegzekwowane w drodze przymusowej na podstawie orzeczenia zasądzającego właściwego organu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 1980 r., II URN 9/80, OSNCP 1981 nr 1, poz. 17).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 39312 k.p.c.).

Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Nowy ład - elastyczna praca dla rodziców

    Nowy ład to też elastyczna praca dla rodziców. Rodzina to jeden z obszarów wymagających wsparcia. Polski Ład zakłada 3 formy ułatwień dla pracujących rodziców. Jakie?

    Nowy Ład - założenia

    Nowy Ład - jakie założenia zawiera Polski Ład? Które są korzystne, a które nie?

    Nocna zmiana - prawa pracownika

    Nocna zmiana - jakie prawa przysługują pracownikowi pracującemu w nocy? Przede wszystkim należy się dodatek do wynagrodzenia. Ile wynosi?

    Nastroje pracowników w czasie pandemii [BADANIE]

    Pracownicy w czasie pandemii - jakie nastroje przeważają na polskim rynku pracy? Czy zmieniła się motywacja do pracy? Jak wygląda komunikacja w firmie?

    Polski Ład niekorzystny dla lepiej zarabiających

    Polski Ład jest niekorzystny dla lepiej zarabiających. Jakie zmiany wprowadza? Czego brakuje?

    Szwecja - praca w lesie

    Praca w Szwecji - pracownicy sezonowi zatrudniani do sadzenia i czyszczenia lasów bywają wykorzystywani przez pracodawców. Jak? Ile zarabiają?

    Niemcy i Holandia walczą o polskich pracowników

    Praca w Niemczech i Holandii - niemieccy i holenderscy pracodawcy walczą o polskich pracowników. Dlaczego?

    Długa praca powoduje rocznie 745 tys. zgonów na świecie

    Długa praca powoduje rocznie aż 745 tys. przedwczesnych zgonów na świecie - podaje WHO. Na co najczęściej umierają przepracowane osoby?

    Tarcza a urząd pracy - do kiedy wnioski?

    Tarcza z urzędu pracy czyli dofinansowanie wynagrodzeń, pożyczka i dotacja 5000 zł - do kiedy można składać wnioski?

    Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę - obowiązki cudzoziemca

    Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę nazywane jest zezwoleniem jednolitym. Jakie obowiązki ma cudzoziemiec, który otrzymał takie zezwolenie?

    Minimalne wynagrodzenie 2022

    Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2022 r. - ile płaca minimalna wyniesie brutto i netto?

    Płaca minimalna 2022

    Płaca minimalna w 2022 r. - strona związkowa proponuje wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę o 500 zł netto.

    Otrzymał wypowiedzenie w bombonierce!

    Wypowiedzenie umowy o pracę - pracownik otrzymał je w bombonierce! Czy taka forma uzasadnia prawo do przywrócenia do pracy?

    Pilotażowe szczepienia w zakładach pracy od 17 maja 2021 r.

    Szczepienia w zakładach pracy - pilotaż startuje 17 maja 2021 r. Pracodawcy mogą wspomóc proces szczepień.

    In vitro i prawo do ubezpieczenia społecznego – wyrok ETPCz

    Czy podjęcie przez pracownicę nowego zatrudnienia w trakcie procedury in vitro stanowi podstawę do odmowy ubezpieczenia społecznego?

    Kod wykonywanego zawodu w ZUS ZUA i ZUS ZZA

    Kod wykonywanego zawodu w dokumentach ZUS ZUA i ZUS ZZA to ważna zmiana, która wejdzie w życie 16 maja 2021 r. Na czym w praktyce będzie polegał nowy obowiązek?

    Kompetencje cyfrowe - tego wymagają pracodawcy [RAPORT]

    Kompetencje cyfrowe - tego przede wszystkim wymagają pracodawcy. Cyfryzacja rynku pracy to trend przyspieszony przez epidemię koronawirusa. Jak nową rzeczywistość oceniają pracownicy? Na to pytanie odpowiada raport "Cyfrowa ewolucja kariery".

    Dwie umowy o pracę - składki ZUS

    Dwie umowy o pracę - co na to prawo? Składki ZUS opłaca się od jednej czy dwóch umów?

    Poważne zachorowanie - oszczędności PPK mogą pomóc

    Poważne zachorowanie - co to jest w rozumieniu ustawy o PPK? Jak oszczędności PPK mogą pomóc, gdy uczestnik PPK, jego małżonek lub dziecko zachoruje?

    Badanie trzeźwości pracownika - nowe przepisy

    Badanie trzeźwości pracownika alkomatem - nowe przepisy przyznają pracodawcy prawo do prewencyjnych, wyrywkowych kontroli alkomatem.

    Badanie trzeźwości pracownika 2021

    Badanie trzeźwości pracownika - w 2021 r. powstał projekt ustawy umożliwiający pracodawcy przeprowadzanie wyrywkowych kontroli trzeźwości pracownika.

    Praca dla informatyka 2021 - zarobki i praca zdalna [ANALIZA]

    Praca dla informatyka w 2021 r. - liczba ofert pracy dla informatyków wciąż rośnie. Dla pracowników z branży IT liczą się zarobki i praca zdalna. Analiza przedstawia obecną sytuację informatyków na rynku pracy.

    Godziny pracy 2021

    Godziny pracy 2021 - ile godzin pracy i dni wolnych od pracy wypada w poszczególnych miesiącach? Jak obliczyć godziny pracy?

    Długotrwałe niewykonywanie obowiązków - wypowiedzenie umowy

    Wypowiedzenie umowy - czy długotrwałe niewykonywanie części obowiązków pracownika uzasadnia rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem?

    Rozliczanie czasu pracy zdalnej

    Czas pracy zdalnej to dosyć kłopotliwe zagadnienie. Jak ewidencjonować i kontrolować pracownika na home office? W jaki sposób rozliczać nadgodziny i wprowadzić zadaniowy czas pracy?