Kategorie

Właściwość sądu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

Ryszard Sadlik
Ryszard Sadlik
W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązują szczególne zasady określające właściwość miejscową i rzeczową sądów, które ułatwiają ubezpieczonym dochodzenie swoich praw przed sądem.
Reklama

Właściwość miejscową sądu, czyli określenie, w jakiej miejscowości sąd będzie rozpoznawał sprawę, zawiera art. 461 § 2 k.p.c. W myśl tego przepisu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu ma miejsce zamieszkania strona odwołująca się od decyzji wydanej przez organ rentowy, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Przepis ten ustanawia zasadę, że właściwy do rozpoznania sprawy jest ten sąd, w którego okręgu zamieszkuje osoba odwołująca się od decyzji ZUS lub innego organu rentowego.

Podobną regulację zawiera także art. 90 ust. 1 ustawy z 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (DzU z 2004 r. nr 159, poz. 1667 ze zm.), zgodnie z którym w sprawach o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy a tymi funduszami lub ich organami, w których orzekają sądy ubezpieczeń społecznych, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania członka funduszu.

Stanowi to istotne ułatwienie dla osób odwołujących się od decyzji, gdyż w celu dochodzenia swoich roszczeń będą mogły się udać do najbliższego dla nich sądu, natomiast nie będą musiały dojeżdżać do sądu właściwego z uwagi na siedzibę organu rentowego, jak to ma miejsce w zwykłych sprawach cywilnych.

Przykład

Reklama

Adam Z. zamieszkały w Kielcach otrzymał decyzję ZUS, którego oddział znajdował się w Warszawie, odmawiającą mu przeliczenia emerytury. Adam Z. złożył odwołanie od tej decyzji. Sądem właściwym do rozpoznania tej sprawy będzie sąd w Kielcach, z tego względu, że w jego okręgu Adam Z. ma miejsce zamieszkania.

Trzeba zauważyć, że choć przepis wprost stanowi o miejscu zamieszkania osoby odwołującej się, co jest zasadne w przypadku osób fizycznych, to powyższą zasadę należy także odpowiednio stosować do osób prawnych (np. spółek z o.o. odwołujących się od decyzji wymierzającej składki). Oznaczałoby to, że właściwy dla osób prawnych odwołujących się od decyzji ZUS lub innych organów rentowych będzie sąd, w którego okręgu mają one swoją siedzibę. Stanowi to dla nich także ułatwienie w dochodzeniu swoich roszczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Regulacje szczególne

Od zasady przewidującej właściwość sądu miejsca zamieszkania osoby odwołującej się od decyzji organu rentowego przepisy Kodeksu postępowania cywilnego przewidują też istotne wyjątki. A mianowicie, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których wniesiono odwołanie od decyzji Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, wojskowego organu emerytalnego albo organu emerytalnego właściwego w stosunku do funkcjonariuszy Służby Więziennej, właściwy jest sąd, w którego okręgu ma siedzibę ten organ (art. 461 § 21 k.p.c.). W wyżej wymienionych przypadkach sądem właściwym miejscowo do rozpoznania odwołania będzie sąd, w którego okręgu te organy mają swoją siedzibę, co jest rozwiązaniem mniej korzystnym dla ubezpieczonych.


Przykład

Jolanta J. zamieszkała w Jędrzejowie otrzymała decyzję odmawiającą jej renty rodzinnej z Wojskowego Biura Emerytalnego w Łodzi. Złożyła odwołanie od tej decyzji. Sądem właściwym do rozpoznania tej sprawy będzie sąd w Łodzi, gdyż tam jest siedziba wojskowego organu emerytalnego.

W sprawach, w których nie można określić właściwości sądu według przepisów paragrafów poprzedzających, jak również w sprawach, w których ubezpieczony zamieszkały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej otrzymuje świadczenie wypłacane przez wyznaczoną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jednostkę organizacyjną tego Zakładu, właściwy jest sąd, w którego okręgu ma siedzibę organ rentowy (art. 461 § 22 k.p.c.). Jeśli więc nie można inaczej ustalić właściwości sądu lub gdy ubezpieczony nie mieszka w Polsce albo gdy Prezes ZUS wyznaczył konkretną jednostkę do wypłacania świadczeń, wówczas właściwy do rozpoznania sprawy będzie sąd, w którego okręgu ma siedzibę organ rentowy, który wydał zaskarżoną decyzję.

O prawie do złożenia odwołania do właściwego sądu organ rentowy powinien pouczyć ubezpieczonego w decyzji.

Właściwość rzeczowa

Właściwość rzeczowa określa, jaki sąd powinien rozpoznać sprawę w pierwszej instancji. Jest to istotna sprawa, gdyż rozpoznanie sprawy przez sąd niewłaściwy będzie skutkować uchyleniem wyroku i koniecznością ponownego rozpoznania sprawy. Wynika to z art. 379 pkt 6 k.p.c., według którego zachodzi nieważność postępowania, jeżeli sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu. Jeśli więc w sprawie orzekałby sąd rejonowy, mimo że właściwy jest sąd okręgowy, to w razie zaskarżenia wyroku doszłoby do jego uchylenia i sprawa musiałby się toczyć ponownie przed właściwym sądem.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zasadą jest, że właściwy w pierwszej instancji jest sąd okręgowy. Natomiast sądy rejonowe orzekają tylko w konkretnie wskazanych przez ustawodawcę kategoriach spraw.

Do właściwości sądów rejonowych należą sprawy o:

  • zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, macierzyński, porodowy, pogrzebowy, rodzinny oraz o dodatki do zasiłku rodzinnego,
  • świadczenie rehabilitacyjne,
  • odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym, wypadku w drodze do pracy lub z pracy, wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, wypadku lub choroby zawodowej pozostającej w związku z czynną służbą wojskową albo służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Celnej,
  • ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności,
  • świadczenie z tytułu funduszu alimentacyjnego (art. 4778 § 2 k.p.c.).

Niezależnie od powyższych przepisów sąd właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, rozpoznającemu sprawy z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych, jeżeli przemawiają za tym względy celowości. Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem sądu przekazującego (art. 461 § 3 k.p.c.). A zatem, jeśli w toku procesu strony dojdą do wspólnego wniosku, że dogodniejszy byłby dla nich inny sąd, niż ten właściwy według ustawy, to mogą złożyć w sądzie zgodny wniosek o przekazanie sprawy do innego sądu. Sąd ocenia wówczas, czy taki wniosek jest uzasadniony i w razie jego uwzględnienia przekazuje sprawę do innego sądu.

Podstawa prawna:

  • art. 379 pkt 6, 461, 4778 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.