Kategorie

Wyrok SN z dnia 14 czerwca 2005 r. sygn. I UK 280/04

Korzystanie z urlopu wychowawczego lub pobieranie zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego (art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) stanowi odrębny tytuł obowiązkowego ubezpieczenia społecznego (art. 9 ust. 6 tej ustawy), co w razie prowadzenia działalności pozarolniczej rodzi obowiązek opłacania składek z tytułu tej działalności, bez względu na równoczesne pozostawanie w stosunku pracy.

Korzystanie z urlopu wychowawczego lub pobieranie zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego (art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) stanowi odrębny tytuł obowiązkowego ubezpieczenia społecznego (art. 9 ust. 6 tej ustawy), co w razie prowadzenia działalności pozarolniczej rodzi obowiązek opłacania składek z tytułu tej działalności, bez względu na równoczesne pozostawanie w stosunku pracy.

Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn

Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Roman Kuczyński (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy z odwołania Beaty R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Ł. o podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, na skutek kasacji odwołującej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 czerwca 2004 r. [...]

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Reklama

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Ł. decyzją z dnia 4 czerwca 2003 r. stwierdził, że Beata R. od dnia 20 sierpnia 2000 r. do dnia 17 lutego 2001 r. nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i chorobowemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w P.P.H.U. „T.", nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, natomiast podlegała w tym okresie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 10 lipca 2003r. oddalił odwołanie ubezpieczonej od wyżej wymienionej decyzji. Sąd pierwszej instancji wywiódł, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 1 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegają między innymi pracownicy oraz osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące. Jednakże osoby będące pracownikami i spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy.

Sąd Okręgowy uznał, że w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego Beata R. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia, ale z uwagi na inny tytuł rodzący obowiązek ubezpieczenia, tj. prowadzenie pozarolniczej działalności, miała obowiązek opłacania składek.

Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 czerwca 2004 r. oddalił apelację ubezpieczonej, podzielając w pełni argumentację Sądu pierwszej instancji.

W kasacji ubezpieczonej od powyższego orzeczenia zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 6 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przez niesłuszne uznanie, że inne tytuły rodzące obowiązek ubezpieczeń społecznych, o których jest mowa w pierwszym wyżej powołanym przepisie, nie obejmują obowiązku ubezpieczenia z tytułu pozostawania w stosunku pracy, jeżeli osoba pobierająca zasiłek macierzyński jednocześnie pozostaje w stosunku pracy i prowadzi działalność gospodarczą oraz niesłuszne uznanie, że ubezpieczona pobierając zasiłek macierzyński w okresie 20 sierpnia 2000 r. -17 lutego 2001 r. i jednocześnie będąc w tym samym czasie pracownikiem w P.P.H.U. „T." oraz prowadząc działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej „B." podlegała ubezpieczeniu nie z tytułu pozostawania w stosunku pracy, lecz ubezpieczeniu z tytułu działalności gospodarczej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Reklama

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do ustalenia, czy odwołująca korzystając z urlopu macierzyńskiego i prowadząc w tym samym czasie pozarolniczą działalność gospodarczą podlega z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, i czy w związku z tym zobowiązana jest do uiszczenia zaległych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, zgodnie z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. Ponadto w ocenie Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie należy ustalić, czy na podstawie unormowań ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych pobierany zasiłek macierzyński stanowi odrębny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Zakres podmiotowy przymusu ubezpieczeń emerytalnego i rentowego wyznaczają art. 6, 8 i 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązkowym ubezpieczeniom podlegają (między innymi) „osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami" (art. 6 ust. 1 pkt 1), a także te, które są„osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą" (art. 6 ust. 1 pkt 5) oraz również osoby przebywające na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego (art. 6 ust. 1 pkt 19). Ustawodawca przyjął zasadę przymusu ubezpieczeń z jednego tytułu. Dlatego też, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy, osoby będące pracownikami, „spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym z innych tytułów", są obejmowane ubezpieczeniami tylko z jednego tytułu. Jak wynika z art. 9 ust. 6 ustawy w związku z jej art. 6 ust. 1 pkt 19, przymus ubezpieczenia w odniesieniu do osób pobierających zasiłek macierzyński istnieje tylko wtedy, gdy „nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie mają innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych". Z powołanych przepisów nie wynika przymus ich ubezpieczenia z tych innych tytułów. Wynika z nich tyle tylko, że względem osób przebywających na urlopach macierzyńskim i wychowawczym mających inny niż korzystanie z tych urlopów tytuł rodzący obowiązek ubezpieczenia, nie powstaje obowiązek ubezpieczeń na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy.

Zasadniczą dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest kwestia, czy wnioskodawczyni korzystająca z urlopu macierzyńskiego miała w tym okresie inny tytuł ubezpieczenia niż opisany w art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy, czy nie, a jeżeli miała - to z którego tytułu obowiązana była do uiszczenia składek z ubezpieczenia społecznego. W konsekwencji, czy będąc pracownikiem i podlegając z tego tytułu przymusowi ubezpieczenia, powinna być objęta obowiązkiem ubezpieczeń z tytułu jednoczesnego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Urlop macierzyński (art. 180 k.p.) jest obligatoryjnym dla pracodawcy okresem zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy i jest zwolnieniem od pracy, podczas którego pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Utrata możliwości zarobkowania rekompensowana jest świadczeniami z zabezpieczenia społecznego - zasiłkiem macierzyńskim z chorobowego ubezpieczenia społecznego zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm.). Skoro pracownik podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego nie zachowuje prawa do wynagrodzenia, a zgodnie z art. 16 ust 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych składki na ubezpieczenie społeczne pracowników finansują- w przypadku ubezpieczenia chorobowego w całości z własnych środków ubezpieczeni; w przypadku ubezpieczenia emerytalnego i rentowego w równych częściach ubezpieczony i płatnik (pracodawca); w przypadku ubezpieczenia wypadkowego w całości płatnik (pracodawca) składek, mając jednocześnie na uwadze, że na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek macierzyński jest objęty ubezpieczeniem chorobowym, to należy się zgodzić, że ustał tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych ze stosunku pracy. Tak więc przerwy w świadczeniu pracy z tytułu urodzenia dziecka i sprawowania nad nim osobistej opieki mają skutek - po stronie pracownika - w postaci braku środków na uiszczenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, które pochodzą w części z wynagrodzenia za pracę. Natomiast po stronie pracodawcy ze względu na brak świadczenia pracy przez pracownika, odpada tytuł do ponoszenia kosztów składki ubezpieczenia emerytalnego i rentowego z art. 16 ust. 8 ustawy systemowej, który stanowi, że w przypadku osób pobierających zasiłek macierzyński składki ubezpieczenia emerytalnego i rentowego finansuje w całości budżet państwa. Z powyższego wynika, że ustawodawca na czas opieki nad dzieckiem w miejsce stosunku pracy wprowadził odrębny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w postaci zasiłku macierzyńskiego. Natomiast ze względu na przedmiot ubezpieczenia chorobowego, ochrony takich zdarzeń jak wypadki przy pracy i choroby zawodowe, w czasie opieki nad dzieckiem podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego osoby te nie podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy systemowej.

Dlatego mając na uwadze art. 9 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że osoby przebywające na urlopach wychowawczych podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, jeżeli nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie mają innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 tej ustawy obejmujący obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą oraz osobami z nimi współpracującymi - obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego wnioskodawczyni przestał od dnia 20 sierpnia 2000 r. do 17 lutego 2001 r., wypływać z zatrudnienia, a powstał - z uwagi na korzystanie z urlopu wychowawczego - z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 marca 2003 r, II UK 157/02.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 k.p.c, orzekł jak w sentencji.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?