Dziedziczenie prawa do emerytury i renty z ZUS. Małżonkowi i dzieciom zmarłego przysługuje jego niepobrana emerytura z danego miesiąca, ale trzeba złożyć wniosek [niezrealizowane świadczenia z ZUS też w 2025 r.]

Co to jest niezrealizowane świadczenie z ZUS?

Jak wskazuje sam ZUS, niezrealizowane świadczenie to takie, do którego  zmarła osoba była uprawniona przed śmiercią, ale go nie pobrała lub nie zostało ono jej wypłacone. Ponadto, niezrealizowane świadczenie to również takie świadczenie, o które zmarła osoba złożyła wniosek, ale nie otrzymała z ZUS decyzji np. z powodu prowadzonego przez ZUS postępowania. Świadczenie to jest uregulowane w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251)

Niezrealizowane świadczenie dotyczy także osób, które pobierały emeryturę pomostową oraz nauczycielskie świadczenia kompensacyjne. Nie przysługuje zaś po osobach ubiegających się (pobierających) rentę socjalną i świadczenie przedemerytalne.

Kto ma prawo do dziedziczenia z ZUS?

W razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku – małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku – innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego oznacza istnienie więzi (materialnych i duchowych) pomiędzy małżonkami, zwykle zamieszkującymi wspólnie.

Wniosek o emeryturę a prawo do niezrealizowanego świadczenia z ZUS

Poniżej opis sytuacji, w której rozstrzygnięto czy w sytuacji złożenia wniosku o emeryturę do ZUS i śmierci bliskiej osoby należy się po niej świadczenie pieniężne.

Również w przypadku, gdy osoba, która ma ustalone prawo do świadczenia i która złożyła wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury lub renty, a przed załatwieniem tego wniosku przez ZUS zmarła – należność przysługująca zmarłemu może być wypłacona w ramach niezrealizowanych świadczeń.

Wniosek o świadczenie z ZUS

Należy złożyć takie dokumenty, aby otrzymać z ZUSu świadczenie po zmarłym: wniosek o niezrealizowane świadczenie (wniosek ENS); odpis aktu zgonu, chyba, że złożyłeś go wcześniej np. wraz z wnioskiem o zasiłek pogrzebowy; w przypadku małżonka: odpis aktu małżeństwa; w przypadku dzieci: odpis aktu urodzenia; oświadczenie lub inne dowody, które potwierdzają, że prowadziłeś wspólne gospodarstwo domowe ze zmarłym lub przyczyniałeś  się do jego utrzymania.

Kiedy złożyć wniosek do ZUS?

Aby uzyskać niezrealizowane świadczenie wniosek należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której przysługiwały świadczenia. Po 12 miesiącach roszczenia o wypłatę niezrealizowanych świadczeń wygasają, chyba że wcześniej złoży się wniosek o dalsze prowadzenie postępowania w tej sprawie.

Jak i gdzie złożyć wniosek?

Wniosek i dokumenty można złożyć na kilka sposobów. Jednym z nich jest złożenie pisma w każdej z placówek ZUS. Dokumenty może też złożyć pełnomocnik uprawnionego. Można wysłać pocztą wniosek czy też najszybciej wysłać elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS.

Decyzję w sprawie niezrealizowanego świadczenia ZUS wyda w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Ze świadczenia ZUS potrąci podatek i odprowadzimy do właściwego urzędu skarbowego. Po zakończeniu roku ZUS prześle informację o dochodach (PIT-11). Na jej podstawie należy się rozliczyć z podatku za to świadczenie.