Kategorie

Wyrok SN z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. I UK 44/04

Obowiązek opłacania przez rolnika składek z tytułu ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników trwa do końca kwartału, w którym rolnik rozpoczyna pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy (art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.).

Obowiązek opłacania przez rolnika składek z tytułu ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników trwa do końca kwartału, w którym rolnik rozpoczyna pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy (art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.).

Przewodniczący SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca)

Sędziowie SN: Józef lwulski, Maria Tyszel

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2004 r. sprawy z wniosku Józefa O. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w N.S. o objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2003 r. [...]

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Reklama

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 2 października 2002 r. zmienił decyzję Oddziału Regionalnego KRUS w N.S. z dnia 3 grudnia 2001 r, ustalającą że Józef O. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach od 15 lutego 1998 r. do 31 grudnia 1999 r. oraz od 1 stycznia 2001 r. do 31 marca 2001 r. - w ten sposób, że ustalił, iż w wymienionych okresach wnioskodawca nie podlegał temu ubezpieczeniu.

Reklama

Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia. Wnioskodawca Józef O. od 27 stycznia do 28 października 1998 r. pobierał zasiłek chorobowy, od 29 października 1998 r. do 23 października 1999 r. świadczenie rehabilitacyjne, a od 24 października 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. miał prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Następnie od 2 stycznia 2001 r. został uznany za bezrobotnego i uzyskał prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne. Sąd Okręgowy uznał, że okresy pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego nie stanowią podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu i wobec tego w tych okresach rolnik, jakim był wnioskodawca, podlega tylko jednemu ubezpieczeniu, tj. ubezpieczeniu społecznemu rolników. Gdyby dopuścić obowiązkowe ubezpieczenie społeczne z dwóch tytułów, to należałoby także dopuścić podwójne zaliczanie tych samych okresów, co pozostaje w sprzeczności z podstawową zasadą prawa ubezpieczeń.

Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 listopada 2003 r, po rozpoznaniu apelacji organu rentowego, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rentowego. Sąd drugiej instancji podniósł, że stosownie do art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) ubezpieczeniu społecznemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. W myśl art. 6 pkt 12 tej ustawy, przez „inne ubezpieczenie społeczne” rozumie się ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne określone w odrębnych przepisach, według zaś art. 6 ust. 13 ustawy, przez „osobę podlegającą innemu ubezpieczeniu społecznemu” - osobę będącą pracownikiem zatrudnionym w wymiarze czasu nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo objętą innymi przepisami o ubezpieczeniu społecznym lub zaopatrzeniu emerytalnym. Przepis art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniu podlegają pracownicy w okresie od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku, natomiast gdy chodzi o bezrobotnych, to podlegają oni takiemu ubezpieczeniu od dnia nabycia prawa do zasiłku do dnia utraty prawa do niego.

Jest w sprawie niesporne, że wnioskodawca był zatrudniony w Urzędzie Gminy w C. na podstawie umowy o pracę na czas określony w charakterze robotnika gospodarczego do dnia 14 lutego 1998 r, a następnie -jak ustalił Sąd Okręgowy - w okresach ustalonych przez ten Sąd pobierał zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, zasiłek dla bezrobotnych. Ustanie stosunku pracy z dniem 14 lutego 1998 r. oznacza, że począwszy od dnia 15lutego 1998 r. wnioskodawca nie podlegał już ubezpieczeniu pracowniczemu, a podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, co trafnie przyjął organ rentowy. Wprawdzie od dnia 24 października 1999 r. wnioskodawca pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy, jednak w myśl art. 3a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczenie to ustaje z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniom. Podobnie przyznanie wnioskodawcy prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 10 stycznia

2001 r. oznacza, że w okresie od 1 do 9 stycznia 2001 r. nie podlegał on innemu ubezpieczeniu społecznemu, zatem w I kwartale 2001 r. wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. W konkluzji Sąd Apelacyjny stwierdził, że rolnik prowadzący działalność rolniczą pobierający zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników i w związku z tym jest obowiązany do opłacania składek ubezpieczeniowych, jeżeli łączący go uprzednio stosunek pracy, rodzący obowiązek ubezpieczenia pracowniczego, został rozwiązany.

Od powyższego wyroku wnioskodawca złożył kasację opartą na podstawie naruszenia prawa materialnego, w której zarzucił: 1. błędną wykładnię art. 13 pkt 1 i pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wynikającą z nieuwzględnienia związku okresów nieskładkowych ze skutkami podlegania obowiązkowi ubezpieczeniowemu (dotyczy to pkt 1) oraz polegającą na nietrafnym określeniu początku uprawnienia do otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych (co dotyczy pkt 9); 2. niewłaściwe zastosowanie art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, mimo podlegania przez wnioskodawcę innemu ubezpieczeniu społecznemu w okresach nieskładkowych; 3. zastosowanie art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników pomimo wyłączenia znajdującego się w ust. 1 art. 7 oraz w ust. 3 art. 16 tej ustawy.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 2 października

2002 r. [...]. Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji podał „potrzebę pełnego uwzględnienia w judykaturze - odnoszącej się do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczeń rolniczych - zasady komplementarności ustaw ubezpieczeniowych i ich niesprzeczności oraz potrzebę niedopuszczania do podwójnego obciążania obowiązkiem ubezpieczeniowym osób podlegających ubezpieczeniu”. Zdaniem skarżącego, skoro otrzymywał on po ustaniu stosunku pracy zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, rentę z tytułu niezdolności do pracy i zasiłek dla bezrobotnych, to stało się tak dlatego, że był objęty przepisami o ubezpieczeniu społecznym, chociaż nie był już pracownikiem. Stało się tak wskutek istnienia podstaw do zastosowania art. 6 pkt 13 infine ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. oraz art. 16 ust. 3 tej ustawy. Natomiast decyzja rolniczego organu rentowego przymusza wnioskodawcę do podlegania równoczesnemu obowiązkowi ubezpieczeniowemu z dwóch systemów ubezpieczeń.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew zapatrywaniu wnioskodawcy zaskarżony wyrok nie jest w skutkach równoznaczny z tym, że skarżącego obciąża obowiązek podwójnego płacenia składek na ubezpieczenie społeczne.

W myśl art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pracownik od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu, według zaś art. 13 pkt 9 tej ustawy, ubezpieczeniu temu podlega także bezrobotny w okresie od dnia nabycia prawa do zasiłku do dnia utraty prawa do niego. Jak z powyższych przepisów wynika, okres objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem pracowniczym został ustawowo i jednoznacznie określony. Równocześnie z art. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolnik posiadający gospodarstwo rolne o określonym obszarze i charakterze, który podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury albo renty. Przytoczone przepisy uzasadniają więc wniosek, że rolnik tak długo nie ma obowiązku płacenia składek na swoje ubezpieczenie, jak długo podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu pracowniczemu albo jak długo pobiera emeryturę albo rentę.

Gdy chodzi o wnioskodawcę, Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że jego obowiązek płacenia składek z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia rolniczego powstał od następnego dnia po ustaniu stosunku pracy, czyli od 15 stycznia 1998 r, po czym ustał z dniem 31 grudnia 1999 r, gdyż od dnia 24 października 1999 r. wnioskodawca zaczął pobierać zasiłek chorobowy. Według zaś art. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczenie społeczne rolników „ustaje z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu”. Mówiąc inaczej, obowiązek płacenia przez rolnika składek, wynikający z obowiązkowego ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników, który ustaje w razie ustalenia prawa do emerytury lub renty, trwał z woli ustawodawcy (art. 3a ust. 1 ustawy) do końca tego kwartału, w którym wnioskodawca zaczął pobierać rentę z tytułu niezdolności do pracy, tj. do 31 grudnia 1999 r.

Jest również zgodne z prawem rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w kwestii następnego okresu, w którym istniał obowiązek płacenia przez wnioskodawcę składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Jest to okres od 1 stycznia do 31 marca 2001 r. Trafność powyższego rozstrzygnięcia jest uzasadniona tym, że od dnia 10 stycznia 2001 r. został wnioskodawcy przyznany zasiłek dla bezrobotnych, co jest okolicznością powodującą ustanie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu. Jednak stosownie do art. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczenie „rolnicze” ustaje dopiero z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu. Regulacja ta, przeniesiona na użytek rozpoznawanej sprawy, oznacza, że ponieważ wnioskodawca miał obowiązek płacenia składek na ubezpieczenie rolnicze od 1 do 9 stycznia 2001 r, to obowiązek ich płacenia trwał aż do 31 marca 2001 r, czyli do końca kwartału, w którym „ustała okoliczność uzasadniająca podleganie ubezpieczeniu” społecznemu rolników, czyli przyznanie wnioskodawcy, począwszy od dnia 10 stycznia 2001 r, zasiłku dla bezrobotnych.

W podsumowaniu przedstawionych wywodów należy zatem stwierdzić, że decyzja rolniczego organu rentowego, ustalająca podleganie wnioskodawcy ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od 15 lutego 1998 r. do 31 grudnia 1999 r. oraz od 1 stycznia do 31 marca 2001 r, jest zgodna z prawem. Sąd Apelacyjny miał zatem podstawę do zmiany wyroku Sądu Okręgowego, który w wyroku z dnia 2 października 2002 r. uznał, że w tych okresach wnioskodawca nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wbrew zapatrywaniu skarżącego, Sąd Apelacyjny nie naruszył podanych w kasacji przepisów prawa materialnego. Nie doszło bowiem do dwukrotnego obciążenia go w tym samym czasie obowiązkiem płacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzja rolniczego organu rentowego nie dotyczy przecież okresów, w których podlegał on ubezpieczeniu pracowniczemu, pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz zasiłek dla bezrobotnych.

Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił kasację jako niezawierającą usprawiedliwionych podstaw (art. 39312 k.p.c.).

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?