Kategorie

Uchwała SN z dnia 9 grudnia 2004 r. sygn. II UZP 11/04

Ubezpieczony, który we wniosku o podjęcie wypłaty emerytury zawieszonej nieprzerwanie od dnia ustalenia prawa do niej nie zgłosił wniosku o ponowne obliczenie podstawy tego świadczenia - stosownie do art. 110 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) - zachowuje prawo do ponownego obliczenia podstawy wymiaru emerytury.

Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca)

Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Barbara Wagner

Reklama

Sąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy z wniosku Jana R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o wysokość emerytury, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2004 r. [...]:

„Czy zachowuje uprawnienie do ponownego obliczenia emerytury zgodnie z art. 110 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 roku Nr 39, poz. 353 ze zm.) od nowej podstawy wymiaru, a więc i od kwoty bazowej z daty podjęcia wypłaty, ubezpieczony, który we wniosku o podjęcie emerytury, zawieszonej nieprzerwanie od dnia ustalenia prawa do niej, nie zgłosił żądania przeliczenia emerytury na podstawie w/w przepisów, a uczynił to dopiero po podjęciu wypłaty zawieszonej emerytury ?"

podjął uchwałę:

Ubezpieczony, który we wniosku o podjęcie wypłaty emerytury zawieszonej nieprzerwanie od dnia ustalenia prawa do niej nie zgłosił wniosku o ponowne obliczenie podstawy tego świadczenia - stosownie do art. 110 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) - zachowuje prawo do ponownego obliczenia podstawy wymiaru emerytury.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 14 września 2004 r. [...] przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne o treści przytoczonej w sentencji.

Podejmując uchwałę Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje. Przedstawione zagadnie powstało w następujących, bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy. Ubezpieczonemu Janowi R. przyznano emeryturę od dnia 1 czerwca 1994 roku. Do ustalenia podstawy jej wymiaru przyjęto zarobek z pięciu lat kalendarzowych od 1989 roku do 1993 roku i uwzględniono 34 lata i 4 miesiące okresów składkowych. Organ rentowy decyzją z dnia 23 lipca 1996 roku po przedstawieniu przez wnioskodawcę dodatkowego zaświadczenia o zatrudnieniu doliczył wskazany okres pracy oraz zwiększył wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury, przyjmując zarobki wnioskodawcy z siedmiu lat kalendarzowych (1989 -1995), przy uwzględnieniu 38 lat pracy. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury ustalił na 301,52%. Wypłata emerytury wnioskodawcy została zawieszona wobec dalszego wykonywania zatrudnienia, a została podjęta od 1 stycznia 1999 r. w uwzględnieniu wniosku z 20 stycznia 1999 r.

Decyzją z 21 stycznia 2003 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu ponownego przeliczenia emerytury według nowej kwoty bazowej i z uwzględnieniem pracy w latach 1996 -1998.

Reklama

W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony, powołując się na art. 110 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz.1118 ze zm.), zwanej dalej ustawą o FUS lub ustawą o emeryturach, podniósł, że organ rentowy podejmując wypłatę emerytury powinien był ponownie obliczyć jej wysokość uwzględniając w podstawie okres pracy w latach 1996-1998 i nową kwotę bazową.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, zarzucając, że skoro ubezpieczony pobiera emeryturę nieprzerwanie od 1 stycznia 1999 roku, to brak jest podstaw do obliczenia emerytury zgodnie z art. 110 ust. 2 ustawy o FUS. W ocenie Zakładu ubezpieczony mógłby domagać się ponownego przeliczenia emerytury jedynie w oparciu o art. 110 ust. 1, przy założeniu, iż wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był wyższy od poprzedniego, jednakże jego zarobki z kolejnych dziesięciu lat kalendarzowych, czyli z lat 1989 -1998, były niższe od zarobków z siedmiu lat (1989 -1995). W pierwszym przypadku, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 270,76 %, a w drugim - 301,52 %, nie zachodziły więc podstawy do przeliczenia emerytury od nowej kwoty bazowej. Organ rentowy wskazał także, iż ubezpieczony nie złożył w 1999 roku żadnych nowych dowodów przemawiających za zmianą wysokości przysługujących mu świadczeń, wobec czego brak było podstaw do ponownego wyliczenia emerytury.

Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy Sąd Okręgowy-Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni wyrokiem z dnia 7 lipca 2003 r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązał organ rentowy do ponownego wyliczenia emerytury wnioskodawcy z uwzględnieniem kwoty bazowej obowiązującej na dzień 1 stycznia 1999 r. za okres od dnia 6 listopada 1999 r. W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż w jego ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz interpretacja semantyczna, celowościowa i funkcjonalna art. 110 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przemawiały za stanowiskiem ubezpieczonego. Wskazał, iż przeliczenie emerytury od nowej kwoty bazowej powinno było nastąpić w oparciu o przepis zawarty w pierwszej części zdania art. 110 ust. 2 ustawy o FUS, zgodnie z którym, warunek posiadania wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru nie jest wymagany od emeryta, który od dnia ustalenia prawa do emerytury do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie świadczenia, w myśl art. 110 ust. 1 tej ustawy, nie pobrał go, wskutek zawieszenia prawa do emerytury.

W apelacji organ rentowy zaskarżył wyrok w całości, zarzucając naruszenie art. 133 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach, i wniósł o jego zmianę i oddalenie odwołania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, iż ubezpieczony żądał podjęcia wypłaty emerytury, gdyż ukończył 65 lat, natomiast nie składał wniosku o ponowne jej przeliczenie, zgodnie z dyspozycją art. 109 cytowanej ustawy. Podniósł też, że żaden przepis ustawy o FUS nie nakłada na organ rentowy obowiązku przeliczania wysokości emerytury z urzędu. Wobec powyższego, jego zdaniem, nie dopuścił się błędu w przedmiotowej sprawie. Wskazał jednocześnie, iż ubezpieczony w styczniu 1999 r. nie przedłożył nowych dowodów mających wpływ na prawo do świadczenia emerytalnego lub jego wysokość, a gdyby w styczniu 1999 roku przedłożył zarobki przypadające w części po przyznaniu świadczenia, Zakład dokonałby ponownego ustalenia emerytury. Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy o FUS „wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne (...) przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego", natomiast według ust. 2 tego przepisu „warunek posiadania wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru nie jest wymagany od emeryta lub rencisty, który od dnia ustalenia prawa do świadczenia do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie świadczenia, w myśl ust. 1, nie pobrał świadczenia wskutek zawieszenia prawa do emerytury lub renty, lub okres wymagany do ustalenia podstawy przypada w całości po przyznaniu prawa do świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wynosi co najmniej 130 %." Przede wszystkim, trafne jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, że: „... warunkiem obliczenia ponownie emerytury ubezpieczonego od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, obejmującej okres przed ustaleniem jego prawa do emerytury (...), jak i okres po tej dacie, wskazany we wniosku ze stycznia 2002 r, i od kwoty bazowej obowiązującej w dacie złożenia wniosku o podjęcie wypłaty świadczenia, czyli ze stycznia 1999 r, uzależniony jest od spełnienia czterech warunków określonych w przepisie art. 110 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy o emeryturach. Trzy z tych warunków mają charakter materialnoprawny, to jest nieprzerwane zawieszenie emerytury od dnia ustalenia prawa do niej i kontynuowanie po ustaleniu prawa do emerytury działalności objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego oraz posiadanie wskaźnika wysokości emerytury co najmniej 130%. (...). Czwartym warunkiem, o charakterze formalnym, przewidzianym w art. 110 ust. 2 ustawy o emeryturach, jest zgłoszenie wniosku nie tylko o podjęcie zawieszonej emerytury, ale również wniosku o ponowne obliczenie świadczenia na podstawie art. 15 w oparciu o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia z okresu przypadającego co najmniej w części po ustaleniu prawa do emerytury po raz pierwszy". Trafnie też Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że wprawdzie z art. 110 ust. 2 ustawy o FUS zdaje się wynikać, że wniosek o ponowne obliczenie wysokości emerytury powinien być zgłoszony przed podjęciem jej wypłaty, jednakże taka konkluzja oparta wyłącznie na wykładni językowej nie uwzględnia ratio legis tego przepisu. Skład rozpoznający przedstawione zagadnienie prawne w całej rozciągłości podziela, i przyjmuje za swój, wywód prawny przedstawiony w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego, a mianowicie: „(...) przepis art. 110 ust. 2 ustawy o emeryturach ma na celu zrównanie sytuacji osób ubezpieczonych, które po spełnieniu warunków do uzyskania świadczenia z ubezpieczenia społecznego w postaci emerytury czy renty kontynuują nieprzerwanie nadal działalność objętą obowiązkiem ubezpieczenia emerytalno-rentowego, niezależnie od tego, czy po spełnieniu warunków do nabycia świadczenia złożyły wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia lecz go nie pobierały, jak to miało miejsce w sytuacji ubezpieczonego, czy też takiego wniosku nie złożyły. W przypadku osób, które po spełnieniu warunków do świadczenia nie złożyły wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia i kontynuowały działalność objętą obowiązkiem ubezpieczenia jest oczywistym, że w każdym czasie, gdy złożą wniosek o przyznanie świadczenia, wówczas mogą wskazać okres, z którego w świetle prawa podstawa wymiaru składek może być wzięta do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia, a więc i okres ubezpieczenia przypadający po spełnieniu warunków do nabycia świadczenia. Ich świadczenie będzie obliczone oczywiście z uwzględnieniem kwoty bazowej z dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. Natomiast w przypadku osób, które po spełnieniu warunków do przyznania świadczenia złożą wniosek o ustalenie prawa do niego, ale nie będą jego pobierać, lecz będą nieprzerwanie kontynuować działalność objętą ubezpieczeniem, wyżej dokonana wykładnia gramatyczna prowadziłaby do pozbawienia ich możliwości skorzystania z prawa do obliczenia wysokości świadczenia z uwzględnieniem kwoty bazowej z daty złożenia wniosku o podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia, jeżeli równocześnie z tym wnioskiem nie złożą wniosku o obliczenie ponownie wysokości świadczenia stosownie do art. 110 ust. 1 ustawy o emeryturach. Ich sytuacja zatem byłaby gorsza od sytuacji osób, które wcześniej nie występowały o ustalenie prawa do świadczenia, gdyż utraciliby możliwość wyliczenia świadczenia od, z reguły wyższej, kwoty bazowej z dnia złożenia wniosku o podjecie wypłaty świadczenia".

Słusznie podkreślił Sąd Apelacyjny, że za przyjęciem tej wykładni przemawia także art. 100 ustawy o FUS, zgodnie z którym prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Nie ma żadnych ani prawnych, ani aksjologicznych przesłanek pomijania tej zasady w rozpatrywanym zagadnieniu. Prawo do ponownego obliczenia wysokości emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich materialnoprawnych warunków z art. 110 ust. 1, również w związku z ust. 2 ustawy o FUS.

Odmienne stanowisko organu rentowego jest uzasadnione jedynie o tyle, że zgłoszenie przez wnioskodawcę wniosku o podjęcie, wobec ukończenia przez niego 65 lat życia, wypłaty zawieszonej emerytury, nie nakładało na ten organ obowiązku dokonania ponownego obliczenia tej emerytury. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o FUS ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na wniosek świadczeniobiorcy. Przepis ten nie może jednak być wykładany w ten sposób, jak to czyni organ rentowy, a mianowicie, że traci to prawo emeryt (rencista), który mimo spełnienia warunków z art. 110 ust. 1 w związku z ust.2 ustawy o FUS, równocześnie z wnioskiem o podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia, nie zgłosił stosownego wniosku o ponowne ustalenie jego wysokości. Zgłoszenie tego wniosku w późniejszym terminie ma tylko taki skutek, że wypłata świadczenia w wysokości wyższej nie może nastąpić wcześniej niż od miesiąca, w którym wniosek został zgłoszony, ponieważ podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia w dotychczasowej wysokości nie jest następstwem błędu organu rentowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak w sentencji.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?