Kategorie

Jak zawrzeć umowę o pracę nakładczą

Iwona Jackowska
Umowa o pracę nakładczą ma charakter umowy cywilnoprawnej, a zarazem stronom tej umowy przyznano uprawnienia i nałożono na nie obowiązki typowe dla stosunku pracy. Osobie wykonującej taką pracę należy się urlop czy wynagrodzenie także za czas choroby. Pracodawca z kolei może zmniejszyć wypłatę lub jej nawet pozbawić, jeśli produkty czy usługi zostaną wykonane wadliwe.

Zasady wykonywania pracy nakładczej wynikają przede wszystkim z odrębnego rozporządzenia, wydanego na podstawie delegacji zawartej w kodeksie pracy. Jest to rozporządzenie Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą, która w zasadzie określa wzajemne zobowiązania stron. Ich umowa niesie korzyści zarówno dla nakładcy (czyli pracodawcy), jak i wykonawcy (czyli wykonującego pracę, dawniej określanego chałupnikiem). Przede wszystkim nie trzeba mu organizować stanowiska pracy (co daje np. oszczędności lokalowe i w wydatkach na wyposażenie). Wykonawcy można szukać w najdalszych zakątkach kraju, bez obawy o problemy z dojazdami do pracy czy dostawą materiałów niezbędnych do jej wykonania. Dziś w wielu przypadkach kontakt nakładcy i wykonawcy nie wymaga nawet bezpośredniego spotkania. Obecnie nakładztwo to już nie tylko skręcanie długopisów, adresowanie kopert, szycie zabawek czy rękawiczek, ale także tłumaczenie tekstów z różnych języków, tworzenie stron internetowych, wyszukiwanie określonych treści w Internecie czy nawet udzielanie porad.

Nakładca i wykonawca

Reklama

Każdy pracodawca ma prawo zatrudniać chałupników na podstawie dwustronnej umowy. Jest to umowa rezultatu – liczy się bowiem wykonane zadanie. Nie jest to także umowa wymagająca wykonywania pracy w określonym miejscu, może być realizowana zarówno na terenie zakładu pracodawcy, jak i w miejscu wybranym i dogodnym dla wykonawcy. Jeśli obie strony ustalą, że będzie on wykonywał swoje czynności w lokalu nakładcy, nie można mu narzucać godzin pracy. Nie ma ona bowiem charakteru umowy o pracę, nie podlega też kontroli nakładcy. Trzeba przy tym pamiętać, że umowa o pracę nakładczą staje się umową o pracę, jeśli jej wykonawca zobowiąże się do codziennej osobistej pracy, pod nadzorem przełożonego, w ściśle określonych godzinach, w lokalu należącym do nakładcy lub w pomieszczeniu przez nią wynajętym – a pracownik na to się godzi. Podkreślił to Sąd Najwyższy w uchwale z 11 maja 1976 r. (sygn. akt I PZP 18/76, OSNC 1976/11/241).

Prawo nie określa też, jak wielu chałupników można zatrudnić. To zależy od rodzaju prowadzonej działalności. Nie ma przeszkód, aby opierał ją tylko na pracy nakładczej. Im więcej jednak wykonawców pracuje na rzecz danego pracodawcy, tym więcej ma on obowiązków.

Regulamin pracy nakładczej

Nakładca zatrudniający stale co najmniej 20 wykonawców ma obowiązek ustalić regulamin pracy nakładczej. Jeśli działa u niego zakładowa organizacja związkowa, musi zasięgnąć jej opinii przed ustaleniem regulaminu. W regulaminie tym określa się wzajemne obowiązki nakładcy i wykonawców, głównie zasady i tryb przydziału pracy, terminy i sposób wypłacania wynagrodzenia za pracę oraz zwrot wykonawcom kosztów produkcji, terminy i miejsce wydawania surowców i materiałów oraz przyjmowania wykonanych produktów i usług. W większości przypadków to nakładcy zapewniają wykonawcom surowce, materiały czy narzędzia i sprzęt (prawo tego wymaga). Jeżeli jednak umówią się, że wykonawca będzie korzystał z własnych narzędzi i maszyn, wtedy nakładca ma obowiązek za to zapłacić. Odpłatność musi opowiadać wartości ich odtworzenia. Szczegółowe zasady należy ustalić w regulaminie pracy nakładczej albo w umowie z wykonawcą.

Nakładca musi zapoznać wykonawcę z treścią tego regulaminu przed przystąpieniem przez niego do pracy.


Zawarcie umowy

Reklama

Umowa o pracę nakładczą powinna być zawarta na piśmie. Tak jak w przypadku nawiązania typowego stosunku pracy, umowę tę można zawrzeć na okres próbny, na czas określony, na czas wykonania określonej pracy lub na czas nieokreślony. Okres próbny nie może przekraczać trzech miesięcy.

W umowie tej należy określić rodzaj pracy, termin rozpoczęcia oraz zasady wynagradzania. W umowie musi być wskazana minimalna miesięczna ilość pracy, do której zobowiązuje się wykonawca. To minimum powinno – aczkolwiek nie musi – być tak ustalone, aby jego realizacja zapewniała uzyskanie co najmniej 50% najniższego wynagrodzenia. W 2011 r. wynagrodzenie to wynosi 1386 zł, jego połowa to 693 zł. Pracodawca musi przy tym wiedzieć, czy dla wykonawcy będzie to jedyne lub główne źródło utrzymania. Jeżeli tak, wtedy w umowie trzeba określić taką minimalną ilość pracy, która zapewni wynagrodzenie nie mniejsze od najniższej płacy. To oznacza, że należy ściśle wskazać jednostki zleconej pracy (np. 450 długopisów do zmontowania, 500 kopert do sklejenia) i zapłatę za nią (np. 10 zł za sztukę).

Sąd Najwyższy w wyroku wydanym w zeszłym roku przypomniał, że określenie minimalnej miesięcznej ilości pracy jest istotnym elementem umowy o pracę nakładczą, zapewniając tym samym m.in. określone wynagrodzenie dla wykonawcy. I podkreślił, że jeśli strony takiej umowy zawierają ją z zamiarem niedotrzymania tego warunku, w istocie ich świadczenia woli są dotknięte pozornością (wyrok z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II UK 334/09, niepublikowany). Pozorność ta ma określone konsekwencje, np. może się wiązać z odmową objęcia wykonawcy ubezpieczeniem społecznym. Sąd Najwyższy również zwrócił na to uwagę. Jak podkreślił, umowa zawarta dla pozoru nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że jedna nie będzie świadczyć pracy, a druga nie będzie z jej pracy korzystać, czyli strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść umowy. Podleganie ubezpieczeniom społecznym wynika z prawdziwego zatrudnienia, a nie z faktu zawarcia stosownej umowy (wyrok z 21 maja 2010 r., sygn. akt I UK 43/10, niepublikowany). Wykonawcę uważa się bowiem za pracownika w rozumieniu przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, o ubezpieczeniu społecznym, ubezpieczeniu rodzinnym oraz oświadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jeżeli nie jest objęty tymi przepisami z innego tytułu. Przestrzeganie przepisów z tym związanych jest ściśle kontrolowane przez ZUS i nierzadko staje się przedmiotem postępowań sądowych. Jedna z takich spraw, rozpatrywana przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku, dotyczyła zawarcia umowy o pracę nakładczą w celu uzyskania przez wykonawcę drugiego tytułu podlegania ubezpieczeniom i opłacania niższych składek przez niego niż wynikające z prowadzonej jednocześnie działalności gospodarczej. Sąd uznał, że umowa, której jedynym celem jest uzyskanie prawa wyboru ubezpieczenia z uwagi na niską składkę, jest pozorna (wyrok z 10 marca 2009 r., sygn. akt III AUa 60/09, OSAB 2010/1/45).


Zasady wynagradzania wykonawców

Nakładca wynagradza wykonawcę za wykonaną pracę. Przy wynagradzaniu bierze pod uwagę:

  • wskaźniki jednostkowe wynikające z umowy,
  • inne składniki wynagrodzenia i świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom zatrudnionym u nakładcy, jeżeli prawo do tych należności zostało ustalone w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo umowie – np. świadczenia socjalne,
  • normy pracy, jeśli zostały ustanowione w regulaminie bądź w umowie – są to mierniki jej nakładu, wydajności, jakości, ustalane z uwzględnieniem poziomu techniki i organizacji pracy.

Za źle wykonaną pracę, przez co dane produkty czy usługi miały wady, można nie wypłacić wynagrodzenia. Gdy na skutek wadliwie wykonywanej pracy obniżyła się ich jakość, wtedy nakładca może odpowiednio zmniejszyć wynagrodzenie.

Wykonawca zachowuje prawo do wynagrodzenia w czasie choroby. Zasady wypłaty są takie same jak w przypadku zwolnień lekarskich osób, których łączą z pracodawcami umowy o pracę – a zatem nie mniej niż 80% wynagrodzenia za czas choroby trwającej do 33 dni w roku (14 dni w przypadku wykonawcy w wieku 50 lat i więcej), a potem przysługuje im zasiłek chorobowy. Prawo do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy potwierdził także Sąd Najwyższy (wyrok z 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt II UKN 507/99, OSNP 2001/20/624).

Rozwiązanie umowy

Umowę o pracę nakładczą można rozwiązać za porozumieniem. Jeśli natomiast pracodawca (albo wykonawca) będzie chciał ją wypowiedzieć, musi się trzymać określonych zasad. Umowę na okres próbny może on rozwiązać za dwutygodniowym wypowiedzeniem, a na czas nieokreślony – za jednomiesięcznym. W tym drugim przypadku okres wypowiedzenia kończy się ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego.

Pracodawca musi wydać chałupnikowi świadectwo pracy

Bez wypowiedzenia natomiast można rozwiązać umowę, gdy np.: wykonawca dopuścił się ciężkiego naruszenia przez niego obowiązków wynikających z umowy, a szczególnie wadliwie wykonał powierzoną mu pracę; nie przestrzegał zasad bhp; nie rozliczył się w ustalonych terminach z pobranych surowców lub materiałów; przez trzy miesiące nie wykonywał bez uzasadnionych przyczyn pracy w ilości umówionej.

Podstawa prawna

  • Art. 82, 83, 92, 114–127, 154, 155, 211 i 303 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost. zm. Dz.U. z 2011 r. nr 36, poz. 181.
  • § 1–4, 6, 10, 12, 12a, 14, 21, 22 i 27 rozporządzenia Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą – Dz.U. z 1976 r. nr 3, poz. 19; ost. zm. Dz.U. z 1996 r. nr 60, poz. 280.
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?